In shensṭn ṭog fun harbsṭ

תג מ8מ1.ן חאפו1ומתמ1נצ 41,ד1611ם 6תע2עמ8מ/2ע21עפ אע צע1פ

6 .טס זאו

1{פטאג,/ םגו אטת 1662 אוו פאפםפ אן

יע
4 ט

1,560 שזת116

צצפצט,ז4,ע 48 זא /1נ1
08 1,261 01:) טמ אעשידג, 111 מופ!נפמסזצ

2

אה דאוםי) 8668 ופוטסנ1צ, זא א116,/וו

פ5דזדעפטע1,8559861א , 51 111 ג,

אט דאעס צססם תמפנסטפנצ 41 א10דע, א
פדדעפט4-4 ,59 1א , 1דפ עט 1ד דע

60 881124מ19110פסנצ | 250-4900 413

)תע0ס. מע ויאע6אצ0ס80מגפ1נסמ1צ. ציעלעץ

עתד תסע ספאזספתאש? עס ןא,זא
צתע4א תמ1ן1 תפ1וממנצ }ג,;11טסו1ם סתע8 ןעפ אק צ4ע1פ

;צם פעפונצסעע ,לע

4 1 01960ט) .ם 1006 1

1 1זט06ץט) 106 67 4716/
/ד111זזם1 11811ט711ב) זזוסנוזש6פ 1116
101111601101 1 ז111/50//10 .ם חזחטזסם הוח 100016
8160 208
06 +ז6ט10
1ס1011110011 16/3008 151911160118
0561 .כן /161

1010111115/6 800 614 5001
101111601101 679ט0111/'ש 160116116 8114 /רזזהבן
2 עס פמתאטזםץ סא פּמתעמזאתזא זא
ז6116) 000 310615/1 8 1101

{ססתץפ 1201010021 8 68000/4.18קן 201060 עס ,6טחט 6װ00/66 סת 1
זסז1 002068 תסתק010ס עטס ע10 תסחהז1קפת1 סת 1 . ש016811014 100150 04
.151261 ,0ז16:05216 }0 1ת11202 600161/' 2084 0ס1סת 406 שט 4692 8

1285 /?זסקןסענק 4611606021ת1 סת8 +12עץעקסס 106 16506048 /6016-) 8008 ת310015 21ת14210 סת 1
תזגמנסס ססטק סח} ת1 /6ח614 18 4106 415 ,1606טשסתא עטס 04 0684 106 10 .פאססט ;טס תז
-1460414160 06 גס ז106ס0 124עץעקסס +תסעזטס סת חס1תטצ 104 אעסטץ תגםקזס תג 15 +1 עס
-- 0068 סתטז ששסחא טסץ 14 עס - צעסטצ 4018 0 +18צץקסס 6ע2061 תג 0(סת טסץ 1
.18061ט0ץ8ע01981121110 21 11גתזס צט עס ,153א 413-256-4900 24 סתסתק עט 5ט 024204ס 16256קן

ה. רויזענב לאט

אין שענצטן טאג
פון הארבסט

ארויסגעגעבן פון דעם ה. רויזענבלאט יובל קאָמיטעט
לכבוד זיין פינף-און-זיבעציקסטן געבוירן-יאָר

לאָס אנגעלעס, קאליפאָרניע
32 -- תשי"ג

דפטמאה אססח 106 אפדפאפהפ או

(אאטזטג *7ס צאם זפּמדתס1ה8 פמהז)

ז ד ת ע 8 א 8 8 ס חה . ה צט

3 5 19 דח סוה צס סס

דדא/ 8098 .ח עם

םיד'ד! ואוזאסס שש ו8ט1 ידדה.ומאטפסה .
, = 1 ,2 ס , 8 = } 8 6 א א 8 ס =

,4 .9 .ט או פיפדאומת

8סוטהטפ סאודדטפטםסמצד צווסאססם
הואהס"ווהס ,12 86855א2 05

ה

+

רויזענבל

אַ ט

ה ק ד מ ה

אין שענבצטן טאָג פון האַרבסט

אוודאי איז דער מומטער חוה'ס טעות טראַניש! מראַניש, װאָס בשעת

זי האָט דעם פאָטער אדם אָנגערעדט צו עסן פון דעם קלוגן עץ-חדעת,

האָט זי אים אויך נישט צוגערעדט צו טועם זיין פון עץ חחיימ'ס פרוכט,

װאָלט ער געווען פון עץ החיים בלויז אַן איינציק עפּעלע פאַרזוכט,

װאָלטסטו זיך ניט געשראָקן פאַרן בוים, װאָס ווינט זיך פאַר דיין פּלױט,

8 נאַקעטער, און וועקט אין דיין געמיט רעיונות וועגן שאָטנדיקן טוט . . .

און דו און איך, געװאַנדערט װאָלטן פרייע איבער גאָטס געבענטשטער ערד:
נישטאָ קיין צאַם, קיין טויער און קיין מלאך מיט קיין פלאַמענדיקער שווערד.
דו װאָלטסט פאַרשפּאָרט, אין שוויים פון פּנים, עסן היינט דיין אָרעם ברויט,
און מורא האָבן פאַרן מינדסטן שאָטן, מחמת אין דעם שאָטן רוט דער מוים . . .

נאָר, שמועסנדיק צוריק, װאָלט אָדם, אין גן עדן, יאָ געווען פּאַרזוכט ---
אָנשטאט פון עץ הדעת -- פון עץ החיים די פאַרבאַטענע, געבענטשטע פרוכט,
װאָס װאָלט די אייביקייט ביי מיר, ביי דיר געהאט איצט פאַר א טעם?

א פּאַנטאָם-שיף, פון ווינט געטריבן הפקר איבער א פאַרוויסטן ים;

אַ פויגל אין אַ מדבר-לאַנד; נישטאָ קיין אָנהײיב און נישטאָ קיין סוף;

נישטאָ די פרייד, דער פּחד, װאָס אין חלום, מחמת ס'איז נישמאָ קיין שלאָף . . .

איז, גוט אַזױ! זאָל שטיין, 8 נאַקעמער, דער בוים. דאָרט פאַר דיין פּלױם.
פאַראַן אַזױ פיל ציטער, צויבער, חלום אין דער בלינדער מורא פאַר דעם טוט .. .
אַיעדע רגע, שעה ווערט טייער, טייערער ביי דיר, און האַרציק האָלט

דער ערשטער שימער-גלימער, אין דעם לעצטן בליאַסק פון הארבסטיק גאָלד.

טאָ, פלאַטער נים אַזױ! . . . ניט שרעק זיך פאַר דער בשורה אַז דו שטארבסט.
הייב אויף דיין קול און זינג אַ לויב צו גאָט, אין שענצטן טאָג פון חארבסט.

געדענקשאַפטן

אױטאָביאָגראָפישע פערזן

איך האָב געאַקערט און פאַרזייט
די ערשטע לידער מיינע.

די זריעה האָב איך מיטגעבראַכט
מיט זיך פון טיף אוקראַינע,

די ערשטע לידער זיינען פרי,
אין פרילינג אויפגעגאַנגען,

נאָר זאַמדיק איז געווען די ערד,
און מאָגער מיינע זאַנגען.

-- אָ, גאָט! שפּרײיט אויס דיין האַנט און בענטש
מיין מאָגער-קליין פאַרמעגף --

האָט גאָט געזאָגט צום ווינט: גיי רעד

צום װאָלקן און צום רעגף!

האָט אויפגעהויבן זיך דער ווינט,
און אין די בערג באַגעגנט

דעם װאָלקן, און צו אים גערעדט
גאָטס װאָרט, און ס'האָט גערעגנט,

-- עס רעגנט, רעגנט! . . . גאָט, מיין האַר!
פאַרמייד ניט דיין השגחה!

מקוים איז געװאָרן מיר

אַ העלפט נאָר פון דיין ברבה,

דו קאַרגסט מיר ניט קיין כמאַרנע טעג,
קיין נעכט מיט וינט און רעגן

נאָר, וואו איז, גאָט, מיין חלק זון

װאָס דו האָסט פון מיינעטװעגן? . . .

י {ן *

האָט גאָט צוריק פון פוטערפאַס
די זון אַרױסגעצױגן,

און אויפגעהאַנגען איבער מיר
אַ בלויען רעגנבויגן.

-- אָ, בענטש מיר, גאָט, מיין גערעטעניש!
אין דיר איז די מניעה

אַז איך זאָל קענען, נאָכן שניט,

מיין אָפּגעשפּאָרטע זריעה

פאַנאַנדערטײלן, װי מען דאַרף,
צום כבוד פון דיין נאָמען --

פאַר פעלדער נאַקעטע, פאַר הענט
פאַר הונגעריקע . . . אַָ מ | !

י 12 *

ד ער ק ערן
אָ, גאָט מיין האַר! צינד אָן אַ ליכט אין מיין זכרון
און פיר מיך אויף צוריק צום שאָטנװאַלד פון יאָרן

כ'האָב ערגעץ דאָ און דאָרט פאַרלוירן װאָס, פאַרגעסן,
אין וועג פון בלאָנדזשעניש, צווישן ווערבעס און ציפּרעסן.

-- אַנסו . . . גאָטס האַנט! אַ ליכט! אַ שימער פון אַ שטערף
אָ, גאָט! ניט לאָז עס פאַר דער צייט פאַר מיר פאַרלאָשן װערף

-- בזדאדט! טרייסט זיך, טרייסט. עס פירן אַלע ועגן
צום שאָטנװאַלד, און איך -- װעל קומען דיר אַנטקעגן . . .

אינצווייען װועט דער שווערער וועג אן הרף-עין געווערן.
און דאָס, נאָך װאָס דו בענקסט -- דער תמצית פון דעם קערן --

איז בענקעניש. חוץ דעם, איז גאָרנישט ניט פאַראַנען
ביים ראַנד פון שאָטנװאַלד װועסטו זיך אַלץ דערמאַנען . . ,

י 19 *

ביפּרעפן און שגניי

עס איז ניט שייך געדענקען דאָס, װאָס דו האָסט ניט פאַרגעסן.
| װאָס ליכטיקער עס איז דער שניי -- אַלץ גרינער די ציפּרעסן.
װאָס ווייטער איך דערווייטער זיך פון מיינע קינדער-יאָר /
אַלץ גרינער, גרינער ווערן זיי ביי מיר אין מיין זכרון,

--- וי ווייט עס איז פון ,הי" ביז ,/דאָרט"? װאָס דאַרף דער וועג געװוערן? --
אַזױ פיל וויפל עס געװוערט דער נאַפט אין מיין לאַמטערן . . .

אָט איז דער פּלױט, אָט איז די שטוב, אָט איז דעם שכנס שייער,

ודי מאַמע זיצט און שטריקט אַ זאָק, אין אויוון ברענט אַ פייער,

איך שטיי הינטער איר פענצטערל און טראַכט און לייג זיך איבער:

וי קלאַפּט מען פּלוצים אָן אין טיר, און מ'טרעט די שװועל אַריבער?

האַלב נאַכט. עס שנייט. די שייטלעך האָלץ אין אויוון טליען, גוס'ץ.

די מאַמע שטריקט, און שטריקט, און שטריקט, און ווייסער ווערט דער דרויסן.

זי שפּיזלט, דרעמלט, דרעמלט איין, דער קאָפּ פאַלט מיד אַהינטער,

זי האָט, מיר דאַכט זיך, אויסגעשטריקט אַלײן דעם ג אַ גנ צ ן װינטער!.
כ'קלאַפּ אָן אין טיר. זי עפנט מיר און קוקט מיך אָן צעשראָקן;

--- אוי וויי! װוי אַלט דו ביסט, מיין זון! אַ ווינטער-ווייסער זקן!

דו ווייסט דאָך, אַז דער טאַטע איז שוין לאַנג עליו השלום,
געשטאָרבן און געלאָזן מיך --- אַ שאָטן פון אַ חלום . . .

זי װוישט פון באַק אַראָפּ אַ טרער . . . זיי מוחל! גאָר פאַרגעסן;
דו ביסט אַװודאי מיד פון וועג, ביסט הונגעריק, ווילסט עסן,

זי גרייט צום טיש און לייגט אַװעק אַ לאַבן ברויט, אַ מעסער,

זי דרייט אַרױף דעם קנויט פון לאָמפּ און מאַכט דאָס פייער גרעסער.
--- דאָ ליגט פאַר דיר אַ פּעקעלע -- אַ קליינס אפילו -- אמת . . .
געווען אַן אביון, װוי דו ווייסט, נאָר, פאָרט --- ירושה . . . נעם עס,

כ'עס אָפּ און נעם דאָס פּעקעלע צו מיר אונטערן אָרעם,

איך ווייס װאָס אין דעם פּעקל ליגט: דעם טאַטנס ביסל ספרים,

וי ווייט עס איז פון , דאָרט* ביז ,הי"? װאָס דאַרף דער וועג געווערן?
| אַזױ פיל וויפל עס געווערט דער נאַפט אין מיין לאַמטערן . . .

י 14 *

איך עפן אויף דאָס פּעקעלע, און ס'טוט אויף מיר אַ וייע
מיט ווייסער מרה שחורה פון מיין טאַטנס באָרד און פּאה,
אַ מחזור און אַ תהילימל --- פאַרפלעקט פון װאַקס און טרערן --
אַ סידור , . . נאָר, די אותיותלעך -- װי בלישטשענדיקע שטערן.

איך מיש . . . די אותיות גליען שװאַרץ אַרױס פון אַלטן סידור,
זי פּינטלען, ווינקען, פּיעשטשען זיך: פאַרכישוף אונדז אין לידער!
איך מאַך צורעכט דעם לאָמפּ, און שאַר די אותיותלעך צוזאַמען ---
מיין טאַטנס צער, מיין בענקעניש, דעם טרויער פון מיין מאַמען.

2 * *

אין אויוון ברענט. די מאַמע שטריקט. די שפּיזלעך בלוי זיך מינען,
אין דרויסן שנייט . . . כ'בין ווייס פאַרווייט, און די ציפּרעסן גרינען,

י כ5ן *

זאַָווערוככ ע
(אוקראינישער דאָרף-מאָטיו0

אַ ווייסע זאַווערוכע.

אַ נאַכט אין חודש שבט.
עס שנייט אַזױי פּאַמעלעך
שוין דריי מעת-לעת כמעט,

מיין שטיבל ליגט אינדרויסן,
אין בלענדיקן זאַװײ ---

אַ ליכטיק-ווייסע קישן,

אויף פּערענעס פון שניי.

די שטוב איז קליין און װאַרעם,
דאָס האָלץ אין אויוון ברענט.
עס רויטלען זיך די פלאַמען
צעשאָטנט אויף די ווענט.

דער לאָמפּ אין מיט פון סטעליע,
אין קראַנץ פון שימער-ראָד,
פאַרשפּרײט אַ סומנע פייער,
באַהאַלט אַ טעמנעם סוד,

אינמיטן טיש -- אַ שיסל
װאַרעניקעס מיט קעז
פאַרשמעקט דאָס קליינע שטיבל
מיט ריחות, װי פון בעז . . .

פון שיסל זעצט אַ פּאַרע
און קלעטערט אויף די ווענט,
אינדרויסן זאַווערוכעט,

דער פּראָסט אין פענסטער ברענט.

י 16 *

די אָרעמע בהמה,

אין שטאַל, באַלד דריי מעת-לעת,
גייט איין פון חבלי לידה,

| נאָר גאָט פֿאַרהאַלט דעם נס . . .

דער דאַך איז ווייס, נאָר אונטן,
אין שטאַל, די נאַכט איז שװאַרץ.
דאָס מרוקען, דער בהמה'ס,

רייסט ממש אויס דאָס האַרץ,

איך זיץ און מעלה-גרה --
פון יוצא וועגן . . . סתם,
איך שלינג אַראָפּ דעם ביסן,
און פיל קיין ברעקל טעם ‏ . .

אַז, רק איך זע אין דמיון
די קו, און ביי איר דיך
דאָס קעלבעלע, אַ נאַקעטס,

צעשראָקן צאַפּלט זיך . . ,

אין שטאַל ווערט שטיל אַ רגע.
איך הער זיך איין מיט שרעק..
דער שניי כאַפּט אויף די שטילקייט

און טראָגט זי ווייט אַוועק.

| איך צינד אָן דעם לאַמטערן

און לאָז זיך גיין צום שטאַל,

אין בלינדער זאַװערוכע

בליצט אויף אַ מאַטער שטראַל . , ,

5 17 *

רעץ אין חודש תמ

יוג
בלויער ריטער

שיין צו זען װי ס'לויפט דער רעגן
מיט אַ חדוה דיר אַנטקעגן;
שפּרינגט די גרינע בערג אַריבער
און באַפאַלט אין גאַס די שטיבער;
טוט אַ וויכער מיטן פעכער

איבער אָנגעהייצטע דעכער,

אַזש עס טוט אַ זעץ אַ פּאַרע

פון די שינדלען ביז דער כמאַרע.

ס'האָט דער רעגן טויזנט אויגן,

און אַ רייטפערד -- פייל פון בויגן .
| וי נאָר ער באַמערקט פון וייטן
וועמען גיין צופוס, צי רייטן,

אָדער פאָרן מיט אַ װאָגן --

מוז ער אים אַריבעריאָגןף

נאָר דער קלוגער שליאַך, דער גרויער,
ער פאַרמאָגט אַ שאַרפן אויער --

איז דער ערשטער צו דערשפּירן

פון דער ווייט דאָס גאַלאָפּירן

פון דעם בלויען רעגן-ריטער,

מאַכט ער אָן אַזאַ געוויטער,

הייבט אָן ווייען, דרייען, קערן --
זיילן שטויב אַזש בלינד צו װערףן!

נאָר דער בלויער רעגן-ריטער,

װי אַ פלינקער זאַנגען-שניטער,

מיט דער קאָסע טוט אַ פעכער,
און עס בלייבט פון שטויב קיין זכר!
בלויז נאָר דאָ און דאָרט סימנים,
אָט װוי שטופּלען אויף אַ פּנים . . .

6 18 *

אויף דער לאָנקע, שאָף און רינדער
אין בהלה לויפן, קינדער,

אין די גאַסן, טאַנצן, שפּרינגען,
פרייען, דרייען זיך און זינגען:

;גאָט, גאָט, גיב אַ רעגן
פון די קליינע קינדערס ועגן -- -- -=?

ב
די אָזערע

אויך די אָזערע די בלויע

האָט פון רעגן שטאַרק הנאה,
אויסגעמוטשעט פון די היצן,
פון דעם פּאַרען זיך און שוויצן
טובלט זי זיך איצט אין רעגן
יעדער טראָפּן -- אַ פאַרמעגן!

(מענטשן מיינען דאָך אוודאי,

אַז די חמימה און די סטאַדע

טוען אָן איר װינציק שאָדן

אגב, מעג זי אויך זיך באָדן

פּונקט וי מענטשן, קאַטשקעס, קינדער,
בושלעס, שװאַלבן, שאָף און רינדער!)

ליגט זי נאַקעט אויף די ברעגן
טובלט, פּליושקעט זיך אין רעגן
קוועלט, צעגיסט זיך אַזש פאַר נחת,
אִי, װאָלט זי געװאָלט, להכעיס,

מיט דער ועלט אַ קאַפּ זיך רייצן;
טאָן אַ שטיף און ס'פעלד פאַרפלייצן,
שטעט און דערפער אונטערשווענקען,
אַז מען זאָל זי לאַנג געדענקעף!

י 10 *

דער װאַלד

און דער װאַלד, דער מידער זקן
כאַפּט זיך אויף פון שלאָף צעשראָקן
פון דער היץ אַן אויסגעצערטער,

אַ פאַר'חלש'טער, דערהערט ער
פאָרט דעם רעגן פון דער ווייטן
איידער נאָך ער קומט צו רייטן,
שטענדיק לעבט ער אין יסורים
מחמת מורא פאַרן שטורעם,

ביז ער כאַפּט זיך, אַז דער רעגן
רעגנט גאָר פון זיינעטוועגן,

אַז ס'איז תמוז, עכטער זומער!
הייבט דער אַלטער װאַלד, דער שטומער,
אויף צום הימל זיינע צווייגן,

און צעשרייט זיין שטומען שוייגן;

;גאָט אין הימל! לאָז געראָטן

מיר דעם מידן װאָגלערס שאָטן

פאַר די קראָליקעס די קליינע --
זשאָלודעס, וי צימרינג ברוינע:

שטילע, קילע, טיפע גראָזן --

פאַר די שרעקעדיקע האָזן;

פאַרן פוקס --- אַ צווייג-געלעגער,

צו באַהאַלטן זיך פון יעגער,

מאַך מיר פול די קװאַלן"גריבער |
פאַר דער שװאַלב און פאַר דעם ביבער.
גאָט פון רחמים, גאָט פון וואונדער!
בענטש מיר יעדן בוים באַזונדער --
פון דעם קלענסטן ביז דעם גרעסטן --
מיט געדיכטע פויגל-נעסטן,

זאָלן זיי ווי זאַמד און שטערן

שטיל זיך פרוכפּערן און מערן

י 90 *

גאָט! געבענטשט זאָל זיין דיין נאָמען
א מן. א מ ן. א מ ןז"

ד

די ווינטמיל

אויפן באַרג -- די ווינטמיל דרייט זיך
אין דעם רעגן-װוינט און פרייט זיך;
פליט אַזױ שוין יאָרֹן יאָרן

| און קיין אָדלער -- ניט געװאָרן,

איצט װעט זי זיך פלייסן, מיען

טאָן אַ הייב --- און פליען, פליען!
וואוהין די אויגן װעלן טראָגן,

וואוהין דער װינט װעט זי פאַריאָגן . . .‏
ביז די װאָלקנס, ביז די שטערן,

ביז . . . זי װעט אַן אָדלער ווערן!

נאָר דער רעגן וויל ניט ויסן --

גיסט און הערט נישט אויף צו גיסן
בייסט זי מיט די קרומע ציינער,

ביז די פליגלען -- שווער וי שטיינער --
קענען קוים װאָס זיך באַוועגן

אין דעם שטורעמדיקן רעגן,

נאָר, דער וינט, װאָס איז זייט יאָרן
מיט דער ווינטמיל איינס געװאָרן,
פּרואווט זי טרייסטן -- אדרבת /
עצבות, צער איז -- עולם הבא!
גאַרן, בענקען מיינט --- בטחוןן!

און סבלנות איז --- נצחוף

ס'האָט דער רעגן טויזנט אויגן,
און צום סוף -- אַ רעגנבויגן!

י |9 *

ג ר ע ט

אויפן פּלױט, פון װוינט פאַרמאַטערט,
הענגט דאָס נאַסע גרעט און פלאַטערט,
העמדער וייסע, אָנגעבלאָזן

וי צערייצטע טשאַרנאָהוזן,

מיט די שטריק זיך ראַנגלען, שלאָגן . . .
--- פליען וואו די אויגן טראָגן!

פּטור ווערן פון דעם אַלעס --

לאַטעס, שמאַטעס, ברודנער דלות!

פון דער פּראַטשקע, דער מכשפה;

פון די מולינקעס די טריפע;

פון דעם ברודנעם פּאַרע-ריח;

פון דעם פּראַניק, דעם רוצח -- -- --
נאָר דער רעגן -- בייז און ביטער --
בייטשט און דרעשט מיט שאַרפע ריטער.

אײיביק רעגענען, חלילה,

וועט אין חשון ניט אפילו!

היינט, מכל-שכן שוין אין תמוו!

אגב, גייט דאָ ניט אין כמות,

נאָר אין איכות -- -- -- ==

קו-קוירי-קויויויו == =- ==

שרייט אַרונטער פון דעם שייער

אַ צעפליגלט רויט שטיק פייער:

קו-קו-רי-קויויויו -- == ==

--- מענטשן, בוימער, עופות, שטיבער!

שויף , . . דער רעגן באַלד פאָראיבער!
באַלד פאָראיבער!

+ 99 -

ה ינע ר

צווישן ראַדן כמורנע הייזער --

װי אַ ציפּערבלאַט אָן וייזער --

טוט די זון אַ וואונק --- באַהאַלט זיך,

פּרואווט אַ טראָט טאָן און פאַרהאַלט זיך, .
רונדיקט אויס זיך און -- צעשפּאַלט זיך,

טוט אַ שמייכל און -- צ ע ש ט ר אַלט זיך.

רעשטלעך װאָלקנס זיך באַװועגן.
אונטער סטריכעס, נאַס פון רעגן,
זיצן הינער שטיל, בשלמות,
דרעמלען, חלומען חלומות:

ווער פון קופּער-רויטן קרייער . . .
ווער פון בלוילעך-ווייסע אײיער;
ווער פון ווערים, ווער פון פּראָסע;
ווער פון הינדעלעך קאַרנאָסצ . . .

איך, ביים פענסטער זיץ אַ מידער,
און איך חלום -- בלויע לידער . . .

* 98 *

אַ װאָגן פרישײגעקאָסעט הײ

ביים סאַמע שפּיץ פון באַרג, אין מיט פון שקיעה-פלאַם,
איז װוי פון העלער הויט אויף איינמאָל אױיסגעװאָקסן --
אַ װאָגן פריש-געקאָסעט היי, אַ פּויער מיט אַ בייטש,

אַ ווידלע און צוויי קליינע, הערנערדיקע אָקסן,

אין רויטן שטראַלן-נעץ פאַרשפּונען גאָלדיקט זיך אַרױס

דער װאָגן היי, דער סערפּ, די ווידלע און דער פּױער;

די אָקסן, און דער שמאָלער שליאַך, װאָס שלענגלט זיך אַראָפּ
פאַרביי דער אָזערע, װאָס דרעמלט צווישן מיל און טויער . . .

געציילטע רגעס און די זון פאַרגײט, בלויז דאָ און דאָרט
נאָך גלימערט אויף אַ גאָלדן קערנדל און טוט אַ מינע --
אין װאָגן היי, אין אויג פון אָקס, אין האָרן-שאַרף,

אין סערפּ, אין ווידלע און אין פּויערלס טשופרינע,

א וו+. .}

ער לעצטער שימער און עס לעשט זיך אוֹיס --- דער באַרג,
דער װאָגן היי, די ווידלע און דער דרעמלענדיקער פּױער,

די הערנערדיקע אָקסן און דער שלענגלדיקער שליאַך,

דאָס פעלד, די מיל, די אָזערע װאָס שלאָפט הינטערן טויער . . .

עס פעלדלען זיך די סאַמעט-ווייכע װועלן אויפן געלן זאַמד,
דאָס פּוױיערל איז מיד, קען קוים די אויגן האַלטן אָפן,

אים דאַכט זיך אויס --- די מידקייט רעדט אין אים: דער דורשט
אין דיינע אָקסן וויינט , . . און איך, דיין מידקייט, חלש שלאָפן .. .

עס הוידעט זיך ביים ברעג פון בלויער אָזערע דער װאָגן היי,
דאָס פּױערל, די ווידלע, די יאַרמאָ, די הערנערדיקע אָקסן ---
צעשאָטנט אין דעם שפּיגל פון דער אָזערע, װאָס בלויט אַרױס
פון צווישן שטערן זילבערנע -- אין דעמער-ליכט צעװאָקסן.

ס'איז שטיל, עס הערט זיך װי דער אָקס דער מידער טרינקט,

וי ס'וואַסער טריפט ביי אים פון מאָרדע אויפן זאַמד דעם געלן ---
געפּלאַצטע סטרונעס פון אַ האַרף --- װי ס'זיפצט אין מידן אָקס
דער שלאָף . . . און וי עס לאַשטשען זיך צום ברעג די ראָזע וועלן,

י 94 *

דער קילער נאַכט-װוינט פּאַדעט שטיל אַרום דעם װאָגן היי,

און אָטעמט איין אין זיך דעם ריח, די דעמערונג -- אַ זכר
נאָכן טאָג . . . אין נעפּל-שפּרײ גייט אויף אַ דינער אַראָמאַט
פון פריש-געקאָסעט היי אַריבער דרעמלענדיקע, מידע דעכער,

י 95 *

ד י ג ג ב ה

דעם לעצטן װאָגן היי פון פעלד
אַרויפגעפירט צום שייער.

פאַרנאַכט. די ערד ליגט נאַקעט, הויל,
וי אָקאָרשט נאָך אַ פייער.

געבליבן וי אַ זכר בלויז

אַן אָפּגעניצטע ווידלע,

אַ סליאַד פון רעדער, און ביים צאַם
אַ פינסטערע סטראַשידלע.

די אָרעמס אויסגעשטרעקט צו גאָט,
צעלאָזט אין ווינט די פּאָלעס,

די געלע ווערבעס פּאַזע שליאַך --
פאַרלאָשענע הבדלות,

טויט-שטיל, בלויז ווען ניט ווען אַ קראָ
זיך הייזעריק צעקראַקעט, |

די מידע זון פאַרגייט, און לאָזט

דעם הימל אָדם-נאַקעט.

אַ בעטלער גייט פאַרביי . . . בלייבט שטיין:
אַ נס האָט אים געטראָפן!

אַ " ב ג ד *?"!... דאָס װאָס ער באַדאַרף!
זאָל גאָט אים נאָר ניט שטראָפן!

ער הילט זיך אין די שמאַטעס איין

און לאָזט זיך נאָכן שטעקן |
ער לויפט! --- זאָל הינטער אים די נאַכט
זיין זינד פאַר גאָט פאַרדעקן!

י 96 *

אַרום דער ל בנה

טשיקאַװע!

װוי ס'קען דיר די לבנה אָפט

דערמאָנען קלייניקייטן פון אַמאָל-אַמאָל,

זכרונות קינדישע, ווען דו ביסט נאָך געוועזן קליין,

דערציילן פאַר דער וועלט די אַלע קלייניקייטן --- שעמסטו זיך:
ניט שיין!

נאָר פאַר דיין שרייב-טיש, פאַר דיין בייגעלע פּאַפּיר,
איז שעמען זיך ניט שייך,

דו שעמסט זיך ניט,

אַ שטייגער, װי דו פלעגסט זיך מיט דיין נאַקעטקײט,
אַלס קינד, ניט שעמען פאַרן טייך,

װאָרעם איך אַליין געדענק,

בעת איך בין אַ קונדסל געווען,

פלעג אָפט הנאה האָבן זיך אַ נאַקעטן צו זען

אין טייך,

אַרומגעגאַרטלט מיט אַ ברייטער װאַסער-רײף,

זיך שפּיגלען אין די קילע װעלן פּאַטשערקעס,

װאָס פלעגן בלעזלען זיך אַרום די לענדן דיינע אין דער זון,
וי מולינקעס פון זייף,

האָב ליב געהאַט צו קוקן אויף די פיס אין טייך,

װאָס פלעגן אינם װאַסער וערן גרינג, עלאַסטיש,

צעהוידעט , . . שלאַנגלדיק און דין;

באַטראַכטן לאַנג די נעגל אויף די פינגער פון די פיס,

אין זילבער-בלויען זאַמד,

װאָס פלעגן אין קרישטאָליק-קלאָרן װאַסער ווערן װוי בורשטינען.

דו קוקסט און ווערסט נתפּעל פון די בלישטשענדיקע וועלן אין דער זון..
דערלאַנגסט מיט ביידע הענט אַ פּאַטש אין פּוזעװאַטן טייך,

טונקסט אונטער זיך, |

און לאָזסט זיך שווימען אונטערן װאַסער וי אַ וויון,

* 97 +

נאָר -- עט!

נישט דאָס גאָר בין איך אויסן . . . זיך פאַררעדט!
געװאָלט האָב איך דערציילן גאָר אַן אַנדער זאַך,

אַ פּשוט מעשהלע:

געווען אַמאָל אַ שטיבעלע פון ליים,
| דריי קליינע, קרומע פענסטערלעך,
אַ פּליכעװאַטע טיר,

אַ שטרוי-געדעקטער דאַך --
מיין היים,

געוואוינט האָט דאָרט, אין יענעם שטיבעלע --

מיין טאַטע און מיין מאַמע, איך --

אַ באָרװעס אינגעלע,

דער טאַטע איז געווען אַ מילנער און אַ וויסטער אָרעמאַן
און ניט געהאַט מיט װאָס צו קויפן פאַר זיין אינגל שיך,
נאָר מיך האָט דאָס לחלוטין ניט געאַרט,

אַ ראֵיה?! -- |

מיט אַ יאָר צי אָנדערהאַלבן שפּעטער, אַז ער האָט שוין יאָ
אויף יום-טוב מיר געקויפט אַ פּאָר טאַנדעטנע שיך,
האָט מחמת דעם די מאַמע מיך געהאַלטן זיבן טעג
פאַרשפּאַרט אין שטוב,

דעם גאַנצן יום-טוב ניט אַרױסגעלאָזן מיך אין גאַס;

זי דרינגט, אַז שיך --

א פ י ל ו ייוכטענע -- צערייסן זיך!

נאָר, נישט דאָס בין איך אויסן גאָר,

האָב ווידער זיך פאַררעדט!

געװאָלט האָב איך דערציילן גאָר אַן אַנדער זאַך.

די מעשה איז אַזױ געווען

אַנומעלט, אין אַ ניסן-בלויען דאָנערשטיק בינאַכט --
אַזייגער עלף, צי --- צוועלף , . . געדענק ניט אַקוראַט,
איך ווייס נאָר --- ס'איז געווען שוין היפּשלעך שפּעט.

י* 98 *

כ'דערמאָן זיך, װי ס'װואָלט נעכטן ערשט געשען

די מאַמע שטייט ביים לאָקשנברעט

און װאַלגערט מיטן װאַלגערהאָלץ

אַ בלעטל לאָקשן פאַר דער שבתדיקער יויך ... .

איך הער, אין דרעמל, וי זי זאָגט אַזױ צום טאַטף -- ה ע ר ש!
וועסט דאָס מאָל מוזן מוחל זיין,

נישטאָ אויף קיין רפואה כאָטש אַ האַלבע אי.

דאָס בלעטל לאָקשן, מאָל דיך, האָט אַ פּנים פון אַ מת,

און װי אַ קאָפּ-האָן נעבעך אויסגעווייקט און בלייך,

געראָטן אין דער יאלעווער לבנה,

װאָס שפּיגלט זיך אין צלם פון דעם קלויסטער אין דער הייך.
(די מאַמע האָט די תיפלה פיינט געהאָט בתכלית השנאה,
געהאַט אויף איר אַ ביטער האַרץ . . .

דערפאַר, װאָס ווען ס'איז נאָר געווען אין דאָרף אַ חגא,
פלעגט זיין ביי איר דאַן תשעה באב . . .

זי פלעגט פאַרריגלען טיר און טויער און באַהאַלטן זיך

אין קראָפּעװע פון עיפּושדיקן ראָוו),

דער טאַטע האָט אַ זיפץ געטאָן און זיך גענומען וי פאַרענטפערן,
דאָס קול זיינס האָט געציטערט בלייך, הכנעהדיק און ווייך; י
-- אַ דאגה דיר! . , . אַבי די לאָקשן זאָלן זיין נאָר דינטשיק-דין!
אָן אייער איז קיין אומגליק ניט . . .

אַז מ'קען ניט קויפן טערקישן טוטין,

איז . . . רויכער איך מאַכאָרקע, װאָס איז גרין און שװאַרץ,

וי ווינעטשע, און ביטער -- ממש גאַל! |

עס רייסט מיר, מאָל דיר, טאַקע אויס דאָס האַרץ . . .

כ'האָב גראָד געהאַלטן ביים אַנשלאָפן ווערן שוין

נאָר דאָ האָב איך דערשפּירט, װי ס'דלובעט מיר אין אויג
אַ קיל לבנהדיקער שטראַל,

איך טו אַן עפן אויף דאָס אויגל און באַמערק,

וי די לבנה קריכט מיר אויף דער באַק,

! אַ רגע שפּעטער -- איז זי שוין ביי מיר אין בעט,

עס נעמט ניט לאַנג, און זי איז שוין אַף דר'ערד,

י 90 *

און קריכט, קאַראַבקעט זיך אַרױף צום לאָקשנברעט,

שפּרײיט אויס זיך אויפן בלעטל לאָקשן אין איר גאַנצער גרויס,

אָט פּונקט װוי צוגעמאָסטן, צוגעשניטן פאַר אַן אונטערשלאַק . . .

דער טאַטע טוט אַ כמורנע לאַך און מאַכט:

-- דו זעסט כאָטש, דאָברעש-קרוין, די מעל

פון א ונ ד זע ר מיל -- אפילו אָ | אַן איי איז אויכעט געל!

די מאַמע ענטפערט ניט,

ווערט בלייך און קוקט, און קוקט, און קוקט אַזױ
צום פענסטערל װאָס גלאָצט אַראָפּ

אויף מיר און אויף מיין בעט:

באשר, זי האָט אומגעריכט דערזען

אַ סאָװע אויף מיין פענסטער-געזימס,

די פּאָפּעליאטע פליגלען אירע אויף דער גאַנצער ברייט
פון פענסטער -- איבער אַלע שויבן אױיסגעשפּרײט,
(די מאַמע האָט זיך אָנגעהערט פון פּויערטעס,

אַז סאָװעס ברענגען שלעכטע בשורות --

וועגן אומגליק, טרויער, טויט),

דער טאַטע נעמט זי איין: -- אַ סאָװע? . . . אָן סכנה!

פרילינג . . . האָט זי זיך דערפרייט מיט דער לבנה . ..

באַמערקט גראָד, װי זי פּאַדעט דאָרט אַרום דעם פענסטערל פון קינד .. .
האָט זי געטאָן אַ פלי . . . |
בײיטאָג, בשעת עס שיינט די זון

איז דער מין פויגל נעבעך בלינד . . .

וי זאָגט דאָס ווערטל:

אפילו קרעפּלעך עסן ווערט דאָך נמאס סוף-כל-סוף,

צו װאַך זיין --- װי צו אַלע גוטע זאַכן --- איז דאָך אויך פאַראַן אַ שיעור!
דער מאַמעס לעצטע ווערטער זיפּן זיך מיר דורך שוין דורכן שלאָף,
וי ס'אומעטיקע זשוזשען פונם אַלטן װאַסער-ראָד,

דורך דער שטילקייט פון דער נאַכט --

ש מ ע יש רא ל ד'!' א להינו ד' א ח ד!

י 30 '

קאַיאָר, אַז איך האָב זיך פון דרעמל אױיפגעכאַפּט,

האָט צװישן מזרח און דעם װאַלד זיך שוין געהייצט

דער פרילינג-פריער אינדערפרי,

די זון האָט שלוהדיק געפלאַקערט,

געביטן זיך פון בלוי אויף ברוין, פון ברוין אויף רויט,

אַ פּויער האָט אין פעלד געאַקערט,

און אויף דער לאָנקע האָבן זיך געפּאַשעט קי,

אין שטוב האָט נאָך געברענט דער אויוון . . . אויפן טיש
האָט װאַרעם-פריש

געשמעקט דאָס קלייענדיקע ברויט,

י {83 *

דאָס ליד פון װאַסער-ראָד

דער טייך איז פול, דער װאַסער-ראָד
כאַפּט אָן אַ ווילדער חשק:

אַ נעם טאָן אויפן קאַרק דעם טייך
און טאָן אַ הייב אים אין דער הויך,
און טאָן מיט אים אַ פעכער --

אַ רעגנשפּרײ, אין חודש מאַי

אויף בוימער, פעלדער, דעכער!

עס װאַסערן די בערג . . . דער טייך
פון פרילינג-ווינט מעוברת.

משמעות, פאַר דער װאַסער-ראָד

איז דאָס, װאָס איז געשען, אַ סוד + . .

אַ נס מן השמים!

ס'דערמאַנט זיך איר: אַ גרויע קעלט . . .

אַ ווייסע וועלט . . . אַ פראָסטיקער בית-חיים . . .
עס קרעכצט די װאַסער-ראָד און הערט:

די זשאַבעס זעגן, זעגן

מיט זייער טרויער-ליד, ביים ברעג,

די נאַכט װי מיט אַ טעמפּער זעג --

פאַרכאַפּט פון אַ שגעון --

זיי וויגן זי, זיי לאַשטשען זי

און לאָזן זי ניט רוען + + .

און איך --- עס ווייכט פון מיר דער שלאָף --
ליג װאַך אויף מיין געלעגער

און הער וי ס'ויינט די װאַסער-ראָד,

און כ'נעם אין זיך אַרײין דעם סוד,

דעם נס און דעם שגעוי

איך ער דער טייך, די מיל, די ראָד;

די נאַכט, װאָס לאָזט ניט רוען * * .

* 80 +

די { ח ל' ה

די חורבה כורעימט פאַר דעם וינט --
אַ בעטלערקע אין שמאַטעס,
די ווענט צעפּאָקט, די פענסטער בלינד,
דער דאַך איז גאָלע לאַטעס,

דאָך, הפקר איז די חורבה ניט,

כאָטש זי געהערט נישט קיינעם,

האַלט גאָט ברוך-הוא אַן אויג אויף איר,
און ס'היטן זי די שכנים. -

זי איז די ;נחלה? פון דער גאַס,

אין זאַווערוכעס, רעגנס --

איז זי דער ,דאַך", דאָס איינפאָר-הויז
פאַר בעטלערס אונטערוועגנס,

די גאַס, זי היט זיך טאָן איר בייז;

-- סא זינד פאַר גאָט! מע טאָר נישט!
פאַרמאָגט קיין דאַך, קיין פענסטער ניט,
דאָך, בעסער איידער גאָרנישט!

קיין נאָווינע צו זען צו חצות
פאַרן פּוסטן הויז אַ שאָטן ---
אַ זקן מיט אַ ווייסער באָרד,
און אַ לאַנגן טלית-קטן ---

פאַרקערנדיק פון פאַר דער שוועל
די געל-פאַרװעלקטע בלעטער,
װאָס ליגן אויפגעהורבעט נאָך
דעם טריבן רעגן-װועטער . . .

אָפט זעט מען -- פרייטיק, פרי פאַרטאָג ---
אַ ווייבערש העמד אין שקראַבעס,

אַרום דער ,נחלה" פּאָרען זיך ---

רוימט אויף לכבוד שבת!

9 498 +

פאַרקערט אַרום די װענט דעם קאַלך,
די ליים, די שטרוי פון סטריכע:

--- פאַררעכן מיר די מצוה, גאָט!
זאָל'ס זיין מיין שכר-הליכה!

נאָר ווען פון אַלע פענסטערלעך
די בענטש-ליכט נעמען שטראַלן,
דערפילט זיך ערשט די גנחלה" וויסט,
פאַרװאָרלאָזט און געפאַלן . . .

דער בעטלער, ער אפילו ז'היינט

ביי עמיצן אַן אורח:;

זינגט זמירות, בענטשט , . . און זי? זי זינקט
אין דר'ערד אַריין װי קורח . . .

י 344 '

הירשל ווערט נתג לה
מ. קאַטץ, מיין ערעסטן רעדאַקטאָר, געווידמעט

פאַרטאָג,

ווען גאָט אַלײין אפילו שלאָפט נאָך, איז שוין הירשל אויף די פיס,
כדי אַליין זיך צו מפרנס זיין,

האָט ער געקויפט אַ שטיקל צייטונגס-,ראָוד",

און איז מחדש יעדן אינדערפרי די זון,

דערביי פאַנאַנדערװאַרפנדיק די מאָרגן-צייטונגען

פאַר פרעמדע קאָרידאָרן, שוועלן, טרעפּ װאָס דרעמלען נאָך.
אַזױ כסדר, פּינקטלעך וי אַ זייגער, זיבן טעג אין ואָך,

זיך אָפּגעפאַרטיקט, כאַפּט ער אויף דער גיך אַ טרונק, אַן עס,
טוט שנעל זיך איבער און ער איילט זיך כאַפּן דעם ;עקספּרעס?,
װאָס פליט, װי זיבן שדים, קיין לאַנג-אײילאַנד, אונטער דר'ערד,

ער גייט אין לערער אינסטיטוט,

ער לערנט זיך די איידעלע פּראָפּעסיע ‏ -- לערעריי.
אַזײגער דריי בײיטאָג ווערט הירשל פריי . . ,

די ברירה איז ביי אים: צי זאָל ער מאַכן זיין , אוראָק?,
צי שרייבן לידער . . . שרייבט ער לידער סיי וי סיי,

ביי אים אין שופלאָד מערן זיך די לידער, װי די שוועלבעלעך
אין פרילינג-צייט,

זי וויינען ממש, װי די קליינע קינדער ביי דער נאַכט,

זיי טענהן, מאָנען, וועקן אים פון שלאָף;

-- עד מתי, הירשל? , , , װאָס װעט זיין דער סוף?!

אוודאי הערט ער, וי זיי וויינען דורך די נעכט,

װאָרים הירשל שלאָפּט ניט . . . הירשל װאַכט און טראַכט;
| -- אַ ביטערער רחמנות! ס'איז זיי נעבעך שלעכט,
זיי טענהן ניט אומזיסט . . -זיי זיינען דאָך גערעכט!
-- צו װאָס האָסטו אונדז אויף דער וועלט געבראַכט?!
כדי מיר זאָלן װיאַנען, װי דאָס גראָז אין האַרבסט?
ער הערט און ס'טוט אים וויי דאָס האַרץ,

י 895 'י

נאָר, גיי און שלעפּ זיי צו דער שחיטה, וי מען שלעפּט
צום שוחט עופות , , , הינדעלעך געפּענטעטע:
--- זייט מוחל . , . שוחט . . . שעכט!

און הירשל קלייבט ביי זיך אין דער מחשבה איבער איינס נאָך איינס
דאָס ביסל רעדאַקטאָרן, וי זיין באָבע סימעלע, עליה השלום, פלעגט
פאַרטאָג, ביים שיין פון נאַכט-לאָמפּ, איבערקלייבן אירע אַרבעסלעך,
כדי ניט נכשל ווערן . . . און צוליב אַן אַרבעסל אַ ווערעמדיקס
פאַרשפּילן, חס ושלום, ס'ביסל עולם הבא מ'שטיינס געזאָגט.

און הירשל ישובט זיך:

צו וועמען זאָל ער ווענדן זיך צוערשט?

אַ װאָסער חלף האָט נישט קיין פּגימהלע?

און וועלכער שוחט האָט אַ גרינגע האַנט?

ער איז כמעט מיט אַלע רעדאַקטאָרן, פון דער ווייטנס, שוין באַקאנט,
שוין וויפל מאָל געהערט זיי דרשהנען, ביי כלערליי פאַרזאַמלונגען,
דער עיקרשט ערב װאַלן . . . אין די זאַלן און אין גאַס.

ער האָט זי אַלע, דאַכט זיך אים, כמעט נישט ליב,

כסדר, נאָר זיי האָבן קריוודעס צו דער וועלט,

נישטאָ קיין זאַך, װאָס זיי געפעלט,

זיי רעדן האַרטע, האַרבע רייד, מיט רוגזה און מיט כעס.

פאַראַנען אָבער איינער צווישן זיי ---

אַ בלאָנדער, הויכער, שלאַנקער, עלעגאַנטער יונגערמאַן,
מיט שווערע װאָנצעס, בלויע אויגן, הינטער זילבערנע פּינסנע,
װאָס קוקן מילד, מיט רחמים אויף דער בידנער וועלט,

וי שטערן אויף אַ שיף, װאָס בלאָנדזשעט אויפן ים

אין אַ ביינאַכטיקן טומאַן + + .

דאָס גאַנצע יאָר כסדר קנעלט ער מיט דעם עולם נאָכאַנאַנד
די סדרה --- איבסען: נאָראַ, בראַנד, פּיער גינט,

און פאַר אַ נאָװוינע אַמאָל --- אַ פּרשה מעטערלינק, זאָלא.
אויף אים האָט הירשל לאַנג געװאָרפן שוין אַן אויגי

דעם ערשטן װועט ער אַטאַקירן אים . . *

י 36 '

(אָט װי מען איז זיך נוהג אין אַ שלאַכט,
דער שונא אַטאַקירט דעם צד שכנגדו'ס שװאַכסטן פּונקט צוערשט),

ער מאַכט אַן אָפּקלײב פון די לידער, װאָס ער האָט אין זיין זאַפּאַס,
ער האָט די לידער זיינע אַלע ליב, וי אַ מאַמע אירע קינדערלעך,
װאָרים יעדער קינד באַזונדער איז דאָך אָפּגעריסן פון איר לייב,

וי אַן עפּעלע פון בוים . . . ס'איז אייגן פלייש און בלוט!

קיין שלעכטע קינדער -- לידער -- זיינען דאָך ביי אים נישטאָ!

| און דאָך פאַרמאָגט ער לידער וועלכע זיינען -- בעסער איידער גוט!

ער קלייבט לעת עתה אָפּ אַ צוויי דריי לידער, און ער פילט װוי סיקלעמט
ביים האַרצן הלמאי ער איז די אַנדערע מביש . . . זיי אומזיסט פאַרשעמט!
ער װאַרעמט זי אַרײין צו זיך אין בוזעם-קעשענע, מיט דעם געדאַנק,

אַז ער װעט, גייענדיק פאַרנאַכט אַהיים, פון לערער אינסטיטוט,

פאַרגיין צום הער רעדאַקטאָר פון דעם ;טעגלעכן פּראָגרעס".

ער האָפט, אַז גאָט װעט זיך מרהם זיין

און ס'וועט געשען דער גרויסער, וואונדערלעכער נס,

בײיטאָג, אַזײיגער האַלב נאָך דריי, /

ווערט הירשל פריי . . .

פאַרשטייט זיך, אַז די ברירה בלייבט ביי אים ---
צי זאָל ער גיין צום ,טעגלעכן פּראָגרעס?,

צִי אפשר -- גאָר אַהיים,

די לידער וויינען אָבער אין זיין בוזעם-טאַש ---

ביים סאַמע האַרץ -- דער עיקרשט ויינט ;,דאָס שטערנדל",
דאָס ליד, װאָס זינגט פון בלינדן גורל, ספקות, האָפענונג
און -- חס ושלום -- צער.

--- וואוהין זשע גייסטו, הירשל? ווילסט אַריבערלויפן, טאָן אַ כאַפּ
דעם בראָנזווילער ,עקספּרעס? און מאַרש אַהײם!
דו פּחדן איינער, װאָס דו ביסט! . . . גיי צו און טו אַ קלאַפּ,

פּראַל אויף די טיר . . . װאָס מאַכסטו זיך צום נאַר?!

י* 37 *

און הירשל שלינגט אַראָפּ דאָס לעצטע ביסל שרעק

און נעמט זיך אָן מיט שמשון-בלינדן כוח,

נעמט שמיידיק אונטערטרייבן זיינע קווענקלענדיקע טריט,

אין קריסטי סטריט,

יאין הויף פון אַ געדיכט-באַוואוינטן טענעמענט-הויז,

אין קילע שאָטנס איינגעטונקען, כורעימט אַן אײינשטאָקיקע געביידעלע.

אַ װאַנט, אַ קויטיקע, וי אַ געשטופּלט פּנים קוקט דיך ברוגז אָן

אַ ברייטע, נידעריקע טיר, װי אַ צערעפּעט מויל אָן ציין ---

אָט טוט זיך עס אַן עפן אויף און פאַלט דיך אָן, באַזידלט דיך פון קאָפּ ביז פיס,
אויף ביידע זייטן טיר --- צוויי שמאָלע, לאַנגע פענסטער, איינגעטונקט

אין שפּינוועבס און אין שטויב, זיך ציען ביז אַרונטער צו דער ערד --
דערמאָנסט זיך אין אַן אַלטן ניקאָלאַיעװסקע סאָלדאַט מיט גרויע באַקנבערד.

פון פאָרנט איז די זעצעריי. אַ מנין יידן שטייט און פּיקט
מיט שװאַרצע פינגער פון אַזעלכע קעסטעלעך דעם דריבנעם שריפט,

דעם בלייענעם פירעקעכדיקן אַלף-בית,

אַיעדער איינער אין אַ קויטיקן כתב-יד אַריינגעטיפט . . ,

ס'איז שפּעט. ביי יעדן שוויצט דער שטערן און פון פּנים רינט דער שווייס,

דער בידנער הירשל שאַרט זיך וי אַ שאָטן צו דער גורל-בלינדער טיר,
וואו ס'שטייט אַ ייד מיט אַ צעקוטשמעט בערדל און אַ פּליכעװאַטן קאָפּ,
מיט גרין-פאַרזשאַװערטע שפּאַקולן אויף אַ באָקסער-דאַרער נאָז

און פּיקט די דריבנע אותיות, װוי אַ הונגעריקע הון

אין מאַרק, נאָך אַ יאַריד, די האָבער-קערנדלעך פון שטויב,
הכנעהדיק, פּאַמעלעך שאַרט זיך הירשל צו צום פּליכעװאַטן ייד,

און טוט אַ װאָרקע, װוי אַ וויינענדיקע טויב:;

--- רב ייד, קלאפּט אָן פאַר מיר,

זייט מוחל, אין רעדאַקטאָרס טיר,

דאָס בערדל טוט אַ רוק אַרױף מיט האַסט

די מעשענע שפּאַקולן אויפן שטערן, קוקט אים אָן.

צעשמייכלט זיך און טוט אַ ביינערדיקן קלאַפּ אין טיר;

--- גענאָסע קאַצמאַן, זייט זשע מוחל . . . ס'װואַרט אויף אייך

אַ יונגערמאַן . . . געבראַכט אַ פרישינקן טראַנספּאָרט פּאַפּיר + + .

ביי הירשלען פלאַמט דאָס פּנים פאַר בזיון: -- פּאַסקודנער ייד!

י* 38 '

דאָס נידעריקע טירל טוט אַ סקריפּ, אַ כריפּ און עפנט זיך,

אין דרייען איינגעבויגן קריכט אַרױס אויף אַלע פיר

דער איידעלער רעדאַקטאָר, גלייכט זיך אויס,

באַטראַכט דעם שעמעוודיקן בחור אין זיין גאַנצער גרויס,

און זאָגט: |

-- װאָס קען איך עפּעס טאָן פאַר אייך, מיין ליבער יונגערמאַן?

-- כ'שרייב לידער -- ענטפערט הירשל מיט אַ קול פון אַ פאַר'חלשטן,
--- אוודאי , . . ווייזט אַהער . . . כ'האָב, ליידער, װינציק צייט,

ביי הירשלען רייסט זיך שיער ניט אָפּ דאָס האַרץ,

עס פייפט אים אין אַן אויער, פאַר די אויגן ווערט אים פּלוצלונג שװאַרץ,
די האַנט, די רעכטע, איז אים אָנגעגאָסן װוי מיט בליי,

דאָך שפּאַרט ער זי אַרײין מיט שווערער מי צו זיך אין בוזעם-טאַש
און ציט פּאַמעלעכל אַרױס אַ דריי-פיר ווייסע, קליינע בייגעלעך פּאַפּיר,
די ווייסע בלעטלעך שעמערירן, מינען, ווייסלען זיך

אויף זיינע פינגער, װי אַ פרישער קאַרשן-צוויט --

אַ קאַרשן-ביימל האָט זיך אָקאָרשט װאָס . . . צום ערשטן מאָל צעבליט,
אַ ליאַדע ווינטל, חס ושלום, און דאָס ביימל בלייבט

אין איין כהרף עין -- נאַקעט היל .. .

ביי הירשלען אין די שלייפן פּיקט דער ;טאָמער"

און אין האַרצן נאָיעט, נאָגט

אַ בייז-פאַרדריסלעכע חרטה . . . נאָר, פאַרפאַלן שוין, צו שפּעט,

ער הערט זיך איין: עס זשומעט אים אין קאָפּ,

און עפּעס יערט אַ ביטערניש ביי אים אין מויל,

גענאָסע קאַצמאַן מורמלט, פּרעפּלט מיט די ליפּן שטילערהייט.

ער לייענט, און די אויגן שמייכלען עפּעס מאָדנע דין . . .

-- װאָס מיינט דאָס שמייכלען, װאָס ער שמייכלט! --- טויט צי רויט?!
-- איר װוילט איך זאָל זיי דרוקן אין דעם ,טעגלעכן פּראָגרעס"?

אַז הירשל האָט ניט באַלד אַועקגע'חלשט אויפן אָרט,

איז טאַקע נאָר געווען אַ נס,

דאָך פילן פילט ער פאָרט, װי ס'שווינדלט אים אין קאָפּ,

ער זעט באַשײמפּערלעך -- די סטעליע לאָזט אַרונטער זיך אויף אים . . .
דער דיל צעהוידעט זיך . . . גייט אויף וי אַ טומאַן אין פעלד

* 30 +

נאָך אַ געשמאַקן זומערדיקן רעגנשפּרײי . +.

אַ רעגנבויגן טוט אַ מינע זיך און שוועבט פאַרביי,

און קאַצמאַן, דער רעדאַקטאָר, נעמט פאַנאַנדערקלעקן זיך, .

ווערט נעלם, וי אַ זעגל אויפן ים, אין אַ ביינאַכטיקן טומאַן

ער צעפלעקט זיך און צעקלעקט זיך, ער פאַרמעקט זיך און -- אַנטפּלעקט זיך
אויף קוים אַן אויגנבליק,

ער פאַרהאַלט זיך און צעשטראַלט זיך. ער צעפאַלט זיך און באַהאַלט זיך,
און טויכט באַלד אויף צוריק . . . |

און הירשל, ער אַלין, דער גאָט געזאַלבטער, גליקלעכער . יי

ווערט גרינגער, גרינגער, גרינגער אויף די פיס . . .

ער שטאַרקט זיך --- טאָמער, חס ושלום, חלשט ער אַװעק --

ער װעט עס גאָרניט איבערטראָגן! פּריקרע, פע, חלשות, מיאוס!

אַז הירשל איז צו זיך געקומען איז ער שוין געווען אין דרויסן, אויפן גאַס.
אַנטקעגן האָט די זון גענידערט, און אַ פייערדיקער פּאַס

האָט איבער דעם ,איסט ריווער" אויפגעפלאַקערט בראָנזיק-רויט,
אין איין כהרף עין אָנגעצונדן די אַרונטערהענגענדיקע שטריק,
װאָס האַלטן אויף די שווערע רעגנבויגנדיקע ברוקלין בריק.
ס'האָט הירשלען מיט אַמאָל אַ צי געטאָן אַהין ‏ + .

די גאַסן זיינען פּלוצלונג אים געװאָרן ענג,

און שווער די שאָטנס פון דער שטאָט.

ער גאַרט צו זיין מיט זיך אַליין, העט הויך, העט הויך

אַריבער אַלע מויערן . . . װאָס ווייטער פון דער ערד . . .

װאָס נעענטער צום הימל און צו גאָט,

ער שפּאַנט, און שפּאַנט, און שפּאַנט.

דער רויטער פּאַס פאַרלעשט זיך, און דאָס װאַסער אונטער אים
ווערט טונקלער, טונקלער, טונקל-גרוי . . . סכנות טיף!

אין טונקעלן טומאַן פאַרלוירן וויינט פאַנאַנדער זיך אַ בלודנע שיף
מיט אַ באַסאָוון, הייזעריקן קול . . . צעצויגן, שלעפעריק און מיד,
די בריק ווערט פּלוצלונג נעלם, אױסגעכאַפּט פון אונטער זיינע פיס.
ער הענגט אַ פלאַטערנדיקער אין דער נאַכט -- |

אַ שטערן אויפן װוינט --- אַ ליד,

י 460 '

כינעם מיט מיט זיך --

כינעם מיט מיין וועלט מיט זיך --
אַ טונקעלער לאַמטערן אין אַן אָסיענדיקער נאַכט,
אַ בענקעניש װאָס האָט אין ערגעץ ניט דערפירט;
חלום ניט דערחלומט ביזן סוף;
גלויבן פון נאַראָנים אויסגעלאַכט . . .
אומענדלעך איז די פינצטערניש,
און איײיביק איז דער שלאָף,

4 22 ;עו

דער רעגן טריטלט מיר פאָראויס --
מיין זינגעוודיק און ניט דערזונגען ליד,
כ'שפּאַן נאָך דעם רעגן טראָט ביי טראָט,
אַ כמאַרע ציט -- אַ בלינדע סטאַדע שאָף,
און הינטער איר -- אַ שוייגנדיקער גאָט,
אומענדלעך איז די פינצטערניש,
און אײיביק איז דער שלאָף.

י {4 *

סוד און סיבה

= 4 .
: אצ - אע א א . רוא
דייר צאא א (אי
יי יי יט

צ ז דל

:
אי
:2

:
0
:

16517
א יי
וא לט
5
4;

4 סכרד
668 6 ט

עס רעדט בצו מיר דער חכם

עס רעדט דער חכם-זקן

צו מיר, און זאָגט אַזױ;

--- דאָס לעבן איז אַ ספר,
און אָפט -- אַ פאַלשע פרוי,

דער ספר -- פול מיט סודות,
די פרוי איז -- מלא חן

נאָר איך קום אויס אָן ביידן,
און, קוים מיט זיך אַלײן . . ,

איך לערן זיך פון אָדלער,

פון פלאַטערל, פון פליג,

פון גראָז, פון בוים, פון שטערן,
פון קינד, װאָס וויינט אין וויג,

נאָר, אַלצדינג איז זיך סותר --
װי איך מיט זיך אַלין,

אַמאָל בין איך דער אָדלער

און אָפט -- אַ פליגל קליין,

דער אָדלער ציט צום הימל,

און לעכצט נאָך מאָרד און רױיב;
דאָס פלאַטערל -- צום פייער,
און שטאַרבט אין בלינדן שטויב,

איך מיש פון בוים די בלעטער

און לייען, װאָס זאָגן זיי;

-- ביסט פאַראיינס דער גרינער פרילינג,
און אויך דער ווייסער שניי . . .

איך פרעג די ווייטע שטערן --
גלגלים , . . אין לשער! --

--- מזלות! זאָגט ווער בין איך?
-- ביסט נביא, קינד און --- נאַר,

י 43 *

די זון גייט אויף באַגינען ‏ --
אַ גאָלדענער ראלעט . . .

--- װאָס טוסטו מיר באַשערן?

--- שטעל איין . . . ס'איז אַ געוועט . . .

אַלצדינג איז סוד און סיבה,
דאָס פלאַטערל, די פליג,

דער אָדלער און דער װאָרעם,
דער בוים, דאָס קינד אין וויג,

און דו און איך --- צוויי שאָטנס.
באַשערט געציילטע טעג
אינאיינעם װאָגלען . . . מאָרגן --
צעשיידט זיך אונדזער וועג.

דער אָדלער פליט --- פאַרפלויגן!

דער בוים בליט אויף, און שטאַרבט,
װאָס בלייבט דיר? -- קאַרבן, קגייטשן
אין פּנים איינגעקאַרבט . . .

און פון די רייד, פון מיינע,

װאָס בלייבט?! -- אַ זייפנבלאָז!
און װאָס פון דיר װועט װערן?
גיי פרעג ביים שטילן גראָז . . .

י 46 '

מ מ ה -נפ ש ד

-- ממה-נפשך! האָסטו מיך, גאָט,

באַשאַפן אין דיין פורעם,

פאַרװאָס זשע בין איך נישטיק, קליין --
אַ זעמדל שטויב אין שטורעם?

דו האָסט געזאַלבט מיך, איך זאָל זיין
די קרוין פון דיין יצירה!

וי קען איך, גאָט! אַז איך אַלין
בין גאָלע סוד און סתירה?

איך זאָל דיין נאָמען מאַכן גרויס,
די מעשים דיינע לויבן!
וי קען אַ ווערעמל אין שטויב
צו קדש זיך דערהייבן?

האָסט אָנגעצייכנט מיר מיין וועג --
פון אים נישט אָפּצוקערן!

און האָסט מיט שטיינער אים פאַרזייט,
אַז איך זאָל --- נכשל װערף?

איך זאָל אין חדוה לויבן דיך!
וי קען איך, שטאַרקער בורא?!
אַז איך אַליין בין דורך און דורך
פאַרוועבט אין מרה-שחורה?

איך זאָל דיר אונטערטעניק זיין,
דיין מינדסט געבאָט דערפילן?!
פאַרװאָס זשע האָסטו איינגעפלאַנצט
אין מיר אַ פרייען ווילן?

גלייכצייטיק זיין אי קנעכט, אי האַר,
אי קרוין פון דיין יצירה?

וי קאָן איך, אַז איך בין אַלין

מרידה, סוד און סתירה!

י /4 '.

מחשבות װעגן אַ ראָד פון אַ װאָגן
סאָנע ט

די וועלט האָט מיך אַרומגענומען, וי אַ רייף אַן אייזערנע די ראָד,

עס שלענגלט זיך דער וועג אַרײין אין טונקעלן װאַלד -- אַ בלינדער סוד,
עס קרעכצט די ראָד אונטער דער שווערער משא נאָכן טראָט פון פערד,
און לאָזט נאָך זיך אַ טיפן סליאַד אין דער פון-נאַכט-צעװײיקטער ערד,

עס האָט ביינאַכט גערעגנט, איצט -- גייט אויף די זון ביים ראַנד פון װאַלד,
עס שלענגלט זיך דער שליאַך. פאַרנאַכט. דער אָוונט-ווינט װעט באַלד

אַ בעזים טאָן דעם שטויב, און נעלם ווערן װעט דער לעצטער-לעצטער שפּור
פון װאַלד און פעלד, פון פערד און ראָד, פון לאַסט, געשפּאַן און פור . . .

--- וואו הייבט זיך אָן דער אָנהייב פונם ראָד? וואו לאָזט זיך אויס דער סוף?
---וואו איז דער ערשטער גאָלדענער באַגין? וואו װאַרט דער לעצטער שלאָף?
משמעות, אַז דער שמיד האָט ניט געמאַכט קיין קנופּ ביים אָנהייב רייף,

דער שטעלמאַך האָט פאַרפעלט ביים סוף פון ראָד צו מאַכן דאָרט אַ שלייף . . .

עס דעמערט . . . ערגעץ קריכט די מידקייט מיד אַרױס פון הינטערן ראָד.
אָ, גאָט מיין האַר! דאָס וויינט אין מיר די מידע וועלט -- דער טעמנער סוד,

י 48 *

בלינדער גורל

װאָס בין איך היינט ביים פרעמדן הויז
דאָ פּלוצלונג שטיין געבליבן?

און גראָד דאָס אומעטיקסטע הויז

פון גאַס זיך אויסגעקליבן?!

איך גיי דאָ יעדן טאָג פאַרביי,

און פּינקטלעך וי אַ זייגער,

און קיינמאָל זיך ניט אָפּגעשטעלט,
איז, װאָס איז היינט אַ שטייגער

געשען? . . . מיט װאָס האָט זיך דאָס הויז
געענדערט, אומגעביטן?

דאָס הויז איז אַלט, דער דאַך צעפאַלט,
דאָס װילדגראָז ניט געשניטן . . ,

די ווענט פון רעגן געל, צעפּאָקט --
זייט יאָרן ניט געפאָרבן,

איז װאָס איז פאָרט געשען? -- אַ מענטש
איז דאָ אין הויז געשטאָרבן,

אָט ברענט ביי אים אין שטוב בײטאָג
אַ ליכט . . . און והא ראיה ---

אָט שטייסטו דאָך אַליין ביים שװעל

ר אין שעה פון זיין לויה!

-- מת-מצוה אומגעריכט באַשערט!

פאַראַן אין דעם אַ רמ |

--- דיין יעדער טראָט -- אַ בלינדער סוד,
בלויז גאָט באַשטימט דעם אמת,

י 49 *

דער ,באַרג פון זיבן וועגף"

אין פענסטער ברענט אַ ליכט,
אין דרויסן גייט אַ רעגן,

מיין הויז שטייט אויפן באַרג --
דער ,באַרג פון זיבן וועגן",

פאַרבלאָנדזשעט ווער בינאַכט,
און קען דעם וועג ניט טרעפן,
באַמערקט ער: ס'ברענט אַ ליכט . . .
ער קומט, קלאַפּט אָן, איך עפן,

מיין הויז איז זייער אַלט,

און איך אַליין -- נאָך עלטער.

אַיעדער װאַנדערער --

מיר דאַכט זיך --- אַ פאַרשטעלטער! . . .

וי נאָר ער לייגט אַװעק
די טאָרבע מיטן שטעקן,
װעט תיכף זיך פאַר מיר
אַ הייליקער אַנטפּלעקן

אַ למד-װואָויניק מיט

אַ בלייך, פאַרמוטשעט פּנים --
ניט איינמאָל אים געזען

אין חלום, און כ'דערקאָן אים!

דערפאַר, אַז איך דערהער,
בײינאַכט, בשעת געוויטער,
אַ קלאַפּ ביי מיר אין טיר,
טוט ס'האַרץ אין מיר אַ ציטער . . .

-- דער למד-װאָוניק קלאַפּט!

זיי שטיל. װאַרט צו . . . ניט עפן!

דיין חלום שטייט אין קאָף
פאַרשפּילסט --- אויב דו זאָלסט טרעפן,

י 50 *

דאָס ציטערניש אין האַרץ --
אַזאַ מין טעמנע אַנען --

אַ פלאַטערל, װאָס שוועבט
צווישן ,דאָ" און ,ניט פאַראַנען

* * *

מיין הויז שטייט אויפן באַרג ---
דער , באַרג פון זיבן וועגן".
דער למד-װאָו'ניק קלאַפּט,

אין דרויסן גייט אַ רעגן . . ,

*י 51 9

מחשבות -- זיגצנדיקץ ביים ברעג פו ים

א

אַ פרילינג-נאַכט, אַן אויסגעשטערנטע, בטבע לאָזט דיר ס'האַרץ ניט שלאָפן,
דער ים איז אויך אַ האַרץ, אַ האַרץ פון שטערן דורכגעשפּיגלט,
און ליגט פאַר דיינע אויגן, וי אַ ריזיק ספר -- אָפן

עס אָטעמט שטיל דער ברייטער ים און וויגט זיך אין לבנה-ליכט אין העלן,
אַ דורכגעלויכטענער פון עפּעס אַזאַ כישוף, זע איך וי דער ווינט,
מיט נעפּל-בלויע פינגער, בלעטערט שטיל די לולב-גרינע װעלן,

די ווייסע שטערן אָפּנעשפּיגלט אין דעם ים -- אין די אַלפי-אַלפים!
אין איין כהרף עין בייטן זיך אויף אותיות, זילבן, ווערטער,
פאַרנעפּלטע רעיונות, סודות, זעאונגען, רמזים, צרופים.

דאָס האַרץ מיינס אָבער גאַרט נאָך ווערטער אויפגעסילעט אויף אַ ניגון,.
וי פּערל אויף אַ פאָדעם זייד; עס לעכצט נאָך פּשוט-שטילע לידער,
געזאַנג, װאָס זאָל דעם אומרו מיר אין מיין געמיט פאַרוויגן,

ב

די וועלט גייט איין פאַר רשעות, איך --- פון בענקעניש נאָך רו און שלום,
ווער ס'זעט דעם װיסטן מבול, איך -- דעם שטראַלנדיקן רעגנבויגן,
די נייע וועלט, דעם פרידן אויף דער ערד, דעם רעגנבויגן-חלום,

כ'האָב קיינמאָל צװוישן װאָר און חלום ניט געזען די מינדסטע סתירה:
אין טראָפּן טוי, אין שפּראָץ אויף טאָג, אין רעגנשפּרײ, אין ווינט,
אין שמייכל פון אַ קינד, פונסניי רק זע איך גאָטס יצירה .‏ .

ניט איינמאָל האָב איך, װוי דער ים, פאַרזוכט דעם טעם פון בייזן שטורעם,

דעם איבערשרעק פון װאָלקנברוך. נאָר איך בין װוידער אויפגעשטאַנען --
אין צער געלייטערט, ניי באַנײט, אין גאָטס געשטאַלט און פורעם,

* 59 *

אַזױי-נאָך װעלן, אין אַ גאָט-געבענטשטער שעה, פון אויס דעם ים דעם טיפן,
| פון די פאַרבאָרגנסטע תהומען אויפשטיין תחית:המתים די גע'נזוק'טע,
פאַרלענדטע, אומגעקומענע אין שטורעם -- זעגלען, מאַסטן, שיפן,

ג

נישטאָ דער מענטש װאָס זאָל ניט בענקען צו דעם לאַנד פון זיינע אבות;
דאָס האַרץ װאָס וויינט ניט אויף די יוגנט-יאָרן, װי די פידלען
ביים פרעמדן ברעג פון בבלס טייכן, הענגענדיק אויף די ערבות . . .

נישטאָ דער פויגל װאָס פאַרגעסט זיין נעסט, וואו ער איז אַלט-געזעסן;
דער זעגל וועלכער זאָל זיין היים-ברעג אין דעם שטורעם ניט דערמאָנען
דער מאַסט װאָס זאָל, אין נאַכט-טומאַן, זיין אַלטן װאַלד פאַרגעסן,

נאָר, וי הער ים, פאַרמאָגט דאָס האַרץ אויך אינזלען, שטערן און טומאַנען,
און, װי דער ים, טוט אויך דאָס האַרץ געדענקען, בענקען, גאַרן,
און דורכגעשפּיגלט פון אלפי-אלפים לויכטנדיקע שטערן, זיך דערמאָנען

אָן זעגל פון דעם װוינט צעפליקט; אָן מאַסט פון בליץ צעשפּליטערט;
אָן אינזלען װאָס דער נעפּל האָט פאַרדעקט, פאַרמעקט, פאַרהוילן . . .
אָן טורעם-לאָמפּ װאָס האָט אין אָסיען-נעכט אין ים אַריינגעציטערט ‏ , ,

ד ער ג עב ענט ש ט ער

געבענטשט איז ער פון גאָט,

ער חלומט יעדע נאַכט בעת ער שלאָפט,
פאַרטאָג פאַרלאָזט ער זיין געצעלט
און טראָגט אַרױס אין אויג

זיין חלום צו דער וועלט,

וואוהין ער קומט נאָר, אומעטום
פאַרשפּרײיט ער אַזאַ דינע פרייד

מיט זיינע שטילע, תמימותדיקע רייד,
אפילו מיט דעם ציטער אויף זיין ברעם.
און װאָס זיין אויג רירט אָן --

אַ בוים, אַ בלום, אַ זאַנג, אַ קווייט,

אַ גרעזעלע אין פעלד --

גייט אויף אַ בענטשונג אַרום דעם,

און ווערט ער ווען פאַרבעטן צו אַ סעודה-טיש,

און איז ער נהנה ביי אַ פרעמדער שוועל, אַמאָל,

בעת אַ הייסן זומער-טאָג, אַ קילן טרונק,

איז לאָזט ער צוישן די צעשאַרטע ברעקלעך אויפן טיש,
צי אויפן דנאָ פון װאַסער-קרוג --- אַ חלום-פונק,

און דער, װאָס עסט צומאָרגנס ביי דעם זעלבן טיש,
און טרינקט, װוי ער האָט נעכטן, פון דעם זעלבן קרוג --
איז נהנה פון זיין חלום און ער ווערט,

וי ער, געבענטשט און קלוג,

פאַרטאָג, ווען ער פאַרלאָזט דעם מכניס אורח'ס שטוב
און טוט אַ קוש דאָס קליינע מזוזה'לע,

בלייבט איבער, נאָך זיין ליפּ-באַריר,

אַ שאָטן פון זיין חלום-פולן שלאָף,

שוין הענגען אויפן ביישטידל פון טיר,

אַן אָטעם-:ציטערניש פון ניט-דעררעדטע רייד,

אַ חלום-פאָדעם ניט דערשפּונען ביז צום סוף,

אַ סודותדיקע פרייד . . .

י 34 *

די זון װעט נאָך 2אַנג גיט פאַרגיין
| צום אַכציקסטן געבוירן-יאָר פון דוד פּינסקי

ווער עלטער און עלטער און -- ע ל ט ע ר.
נאָר, היט זיך. מייד אויס ווערן אַלט!'

אין רייפקייט פון יאָרן אַנטפּלעקט זיך
גאָטס פּנים אין מענטשנס געשטאַלט,

דער שטערן -- צעאַקערט אין בייטן,
דער קאָפּ אַן עטרה פון שגיי,

די אויגן -- פאַרנעפּלט, דאָך שמייכלט
גאָטס קלוגשאַפּט, גאָטס אומעט אין זיי,

ניט אייל זיך . . . מייד אויס פון צו נעמען
דעם קרומלעכן שטעקן אין האַנט,

דער שטעקן פאַרמאָגט אין זיך עפּעס --
אַ רמז . . . אַזױנס, װאָס דערמאַנט ---

דען ער האָט דורך טויזנטער יאָרן
דורכגעװאַנדערט דעם גאַנצן תנ"ך,

און טראָגט אין זיין שטומקייט פאַרהוילן
סימבאָלן, רמזים אַ סך . . ,

דערמאָנט דיך אָן בוים פון גן-עדן;
אָן עפּל, אין זון-ליכט געגילט;

אָן שלאַנג, צוליב וועמען ס'האָט אדם
דאָס אייביקע לעבן פאַרשפּילט , , .

אָן קין, דעם גזלן, װאָס װאָגלט;

אָן הבל'ען, דעם פּחדן, װאָס רוט

אין ליים-גרוב און לאָזט פאַר זיך שרייען
פון דר'ערד דאָס פאַרגאָסענע בלוט,

דערמאָנט דיך אָן שטעקן, װאָס משה
געשפּאָלטן מיט אים האָט דעם ים,
און האָט פון זיין קנעכטשאַפט דערהויבן
זיין פאָלק צו אַ מעכטיקן שטאַם,

י 58 *

פאַר וועלכן עס האָט אים דאָס פאָלק זיינס,
דאָס קנעכטישע, שפּעטער באַלױנט

מיט לעסטערונג, צער און צאָרן

אין מדבר אים שיער ניט פאַרשטיינטן .

וי ס'האָט זיך זיין שטעקן פאַרזינדיקט
פאַר גאָט, און געשלאָגן דעם שטיין,
און גאָט האָט דערפאַר אים פאַרבאָטן
דעם ירדן אַריבערצוגיין . . ,

אָן אהרג'ס פאַרטרוקנטן שטעקן,

װאָס האָט זיך מיט מאַנדלען צעבליט -- -- ==
דער עיקר, הערמאָנט דיך דער שטעקן

אָן דריבנע, ניט-זיכערע טריט . . .

פאַרגעס אָן די נסים, די אַלטע!

געשען שוין, געווען שוין --- ג ע ז ע |ן!

דו װאַרטסט היינט אויף נסים, אויף נייע,
װאָס זיינ ען אוו -- דאַרפן געשעף

דער טראָט דיינער --- זיכער! דאָס אויג דיינס --

איז לויטער אַזױ װוי בורשטין.

דאָס װאָרט דיינס --- קרישטאָל, און דאָס האַרץ דיינס --
אַזױ װי די פרילינג-נאַכט גרין . . .

דיין צער, דיין פרייד און דיין טרויער --
פאַרװאַנדלט אין צייטיקע פרוכט,

אַז וואויל איז דעם נאַקעטן אָדם,

װאָס האָט פון דיין פרוכטבוים פאַרזוכט . . .

דאָ האָסטו מיין האַנט און מיין ברכה --
ס'איז גרינגער צו שפּאַנען אין צוויייץ.

דער וועג איז נאָך ווייט . . . און אין גבעון
װעט לאַנג נאָך די זון ניט פאַרגיין . + י

י 56 '

אַ געבענטשטער זיוג

אוי וויי! װאָס טו איך מיט דער װעלט?!
איך האָב פון איר קיין נחת!

איך טענה, שטראָף און בייזער זיך,
און זי, רק טוט להכעיס!

מיר האָבן דווקא זיך ניט פיינט,
נאָר , . , לעבן נישט בשלום,

זי טענהט: --- װאָס דיין האַרץ, און אויג
רירט אָן, ווערט ליד, און --- חלום!

איך הער, און קלער , . , װויש אויס אַ טרער

פון אויג, און טענה ווידער:

-- אַז גאָט האָט אויסגעחלומט ד י ך !! -- -- --
חלומות זיינען --- לידער!

די שכנים מיינע חוזקן,

באַרעדן מיך און לאַכן;

--- מיט חלום-לידער וויל דער נאַר
די וועלט אונדז איבערמאַכן!

איך ווער פון זייער חוזק ניט
נתפעל, חס ושלום,

אויב ס'קען פון חלום ווערן --- וועלט,
קען וועלט דאָך װוערן חלום?!

די וועלט, זי הערט . . . איר פּנים ווערט
פאַרװאָלקנט, גרוי און גרויער,

איך נעם זי שטאַרק אַרום, און ס'ווערט
מיר ליב, און ל י ד איר טרויער ...

י 57 *

בא ץק טור בע

איך האָב אַרויפגעקלעטערט
צום באַרג, נאָך האַלבער נאַכט,
און מיט פּאַרגאַפטע אויגן
די שטאָט, אין טאָל, באַטראַכט,

מיליאָנען שויבן גליען

אין טאָל. מיר דאַכט זיך אויס --
אַ בינשטאָק פול מיט בינען

פון נעפּל גליט אַרױס,

-- איז דאָס די שטאָט פון אומרו?

די שטאָט פון שטיין און שטאָל?

און ס'ענטפערט מיר דער נאַכט-װינט;
-- געווען . , . װי סדום . . . אַמאָל!

ביסט אַלט וי מתושלח,

װאָס איז געווען -- פאַרגעס!

דען דאָס, װאָס דו זעסט איצטערט,
איז --- רמז, חלום, נס!

דאָס העסלעכסטע אפילו,

קאָן פּלוצלונג, אומגעריכט

אַ בלענד טאָן, וי אַן אוצר --
אַ סוד-פאַרהוילן ליכט . . ,

די רויז װאַקסט צווישן דערנער,

די בין איז גאָלד און --- גיפט,

דאָס װאַקס, װאָס בלייבט פון האָניק י--
אַ יאָרצײיט-ליכט, װאָס טריפט . . .

און דו אַלײן, רק בייטסט זיך

נאָך יעדן מינדסטן טראָט -- -- --
אין מזרח נעמט שאַריען,

עס לעשט זיך אויס די שטאָט,

י 58 '

דער לעצטער עפל

וי אַ מאסט-לאָמפּ דורכן נעפּל --
מען זעט אים פלעמלען קוים -- +
זיך וויגט דער רויטער עֶפּל --
דער לעצטער אויפן בוים,

דער גערטנער קלייבט אַ טריבער
צונויף זיין שטום געצייג:

-- ניט לאָז אַלײין מיך איבער
דאָ הענגען אויפן צווייג!

אין ברוינעם האַרבסט, אין קאַלטן,
באַװעגט דער צווייג זיך קוים;

--- וי לאַנג קאָן איך דערהאַלטן
דעם עפּל אויפן בוים?!

: * 1

איך װאַרט . , . איך װאָלט שוין גערן
די זון זאָל אונטערגיין,

און זאָל די נאַכט מיט שטערן

דעם עפּלבוים פאַרשניין,

האַלב-נאַכט. עס גרויט דער נעפּל,
איך ליג האַלב װאַך און שווייג,
מיר דאַכט עס וויינט דער עפּל
אין שאָטן פון דעם צווייג,

-- כ'האָב ליב דעם סוף פון זומער,
די לעצטע טעג פון האַרבסט -- -- --
אָ, טריבע וועלט אַרום מיר,

וי וואונדערלעך דו שטאַרבסט!

י 59 *

האַרבסט פון לעצטן ליד

ער האָט דאָס ליד פאַרענדיקט,
און אָפּגעזיפצט זיך שוער,
צום סוף פון לעצטער שורה
אַוװועקגעשטעלט א -- טרער.

דאָס סומנע לעמפּל פּירכעט,
פאַרהוסט זיך, זשיפּעט קוים,
אינאיינעם מיטן שאָטן
פאַרלאָזט ער שטיל זיין היים,

איז קיינעם קיין בעל-חוב גיט, -

מיט גאָט --- פון לאַנג שוין קוויט,

און מיט דער וועלט דעם חשבון --
פאַרמעקט . . . ער מאָנט שוין ניט . . .

צומאָרגנס װעט אַ שכן
געפינען אויפן טיש

זיין ליד, דאָס איבערלייענען,
און טאָן דאָס אויג אַ וויש:

-- וואו איז ער מיט זיין שאָטן
פאַרשוואונדן? און פאַרװאָס?!
דער סוד, ער ליגט פאַרהוילן
אין טרער פון לעצטן אות,

י 60 '*

מ ער פי
ש. מיללערן

מיט גרינע רעגן-פינגער

קלאַפּט אָן דער געלער האַרבסט

ביי אים אין גרויען פענסטער:

-- דו שטאַרבסט, דו שטאַרבסט, דו שטאַרבסט!

נאָר ער, װי ניט אים מיינט מען,
זיך נאָגט זיין פּאַפּיראָס;

-- געהערט, געהערט די בשורה,
אַ דאַנק! --- ;נישטאָ פאַרװאָס!"

שוין יאָרן אַז דער זייגער
רק דלובעט אים אין מח:

-- דיין פּאַפּיראָסל טשאַדעט,
און ביטער איז דער רויך,

-- געהערט, אַן אַלטע מעשה!
אודאי + + 6 יאָ ט . ט געוויס!
דער רויך איז ביטער, ביטער!
נאָר, ס'ביטערניש איז זיס! -

כל זמן דאָס פּאַפּיראָסל
נאָך טליעט --- נאָג און צי . . ,
דו קאָנסט מיר אפשר שענקען
אַ קאַפּ טוטין? -- מ ע ר ס יי !

2

* 61 *

פ אַ רזאַ מ ט

ער האָט אַן איבעריקן טאָג

אין וועג זיך וואו פאַרזאַמט,

ער קומט צום װאַלד און טרעפט דעם וועג
מיט שטעך-דראָט אָפּגעצאַמט, |

ער פאָרט אַזױ שוין יאָרן לאַנג
פאַרביי דאָ דורכן װאַלד,

ער קען דעם וועג פון קינדוייז אָן
אַ האַלב יאָרהונדערט באַלד,

און ערשט, גי טאָפּטשע אויס ביים זייט
פון װאַלד אַ נייעם וועג,

אַז די יאָרן לויפן . . . שרומפּן איין

װוי ווינטערדיקע טעג . . .

ער שטייט באַטריבט און זעט: דער װאַלד
איז אומעטיק, פאַרטראַכט, -

ער ווייסט אַפּנים שוין פאַרװאָס

מען האָט דעם וועג פאַרמאַכט . . .

א : *

דער װאַלד איז אַלט און בראָנזיק-ברוין,
שמעקט סיפקע, קיל . . . געשמאַק . . .
די זון לאָזט האַרבסטיק זיך אַראָפּ --
אַ בליאַסקענדיקע האַק . . .

+ פם *

אַ הויפן זריעה

געאַקערט און פאַרזייט

מיין מאָגער פעלד. סוף זומער,
די ערד ליגט נאַקעט, הויל

און האַרבסטיק איז אַרום מיר,

פון שניט -- געבליבן מיר

איז קוים א הויפן זריעה,

איך װאַרף אים פאַר דעם װוינט --
אין גאָט איז די מניעה!

זאָל ער, דער ווינט, זיין קנעכט,
פאַרשפּרײטן מיינע קערנער

אויף פעלד, אויף באַרג און טאָל,
אין מדבר צווישן דערנער,

איך האָב קיין תביעות ניט,

און שטעל ניט איין זיך פרעגן,
צו גאָט געהערט דער ווינט,.
די זון, דער טוי, דער רעגן.

און וואו נאָר ס'וועט זיך מיינס
אַ קערנדל צעגרינען,

װעל איך זיין פּנים זען,

און ער -- מיין שפּור געפינען.

* 68 *

דעמעריטאָ

עי
5

: 2 4
3 : אי 7
: א זרקד, 5
גי 1 יי וניא
: י י :
. :

2
באט
4 *י 4 אל א עז

ט
יי

אט
2 שזא

שיפ

-
יש
יי טיט

- זל קר ;
ז אט

7 גי
אי

/מי62ע/

וואָ ר ט

איך האָב אַליין זיך אין אַ װאָרט
פאַרשלאָסן און פאַרריגלט,

און װועל לדורות בלייבן דאָרט,

אַ שטומער סוד, פאַרזיגלט,

אַליין װועל איך פאַרואַרפן זיך,
פאַראיינזאַמט נעלם וערן,

זיך שלייפן און פאַרשאַרפן זיך
צום דינסטן שיין פון שטערן.

וועל הערן וי אין יעדן אות

די קערנער ליכט זיך זאַמלען.

ווען ס'הענגט אויף וועלט און מענטש אַ שלאָס,
און קינד און זקן שטאַמלען . . .

דען, יעדן איינעם פעלט ד אָ ס ואָרט,
דאָס ליכט, דער אור-הגנוז,

װאָס איך האָב צימצומדיק געשפּאָרט

ביז פּיינלעכער קמצנות.

דאָך, קומען װעט אַ טאָג, אַ שעה,

און כ'וועל דאָס װאָרט צעפּראַלן,

קאָמעטיש טאָן אַ בליץ --; כב' בין ד אָ!"
און דאַן --- פאַנאַנדערפאַלן,

דאָס ליכט, װאָס איך האָב אָפּגעשפּאָרט,
וועט זיך פאַנאַנדערשטראָמען,

און טרינקען װעט די ערד מיין װאָרט,
און אויפגיין װועט מיין נאָמען . . .

י 67 '

אַ געשיכטע פו אַ הון

דער ערשטער זעגט ברעטער, דער צווייטער קנעט ליים,
דער דריטער טראָגט ציגל, דער פערטער -- צעמענט,
דער פינפטער מישט װאַפּנע און קאַלך פאַר די ווענט,
און איינער, דער זעקסטער -- פאַרפלאַנצט שוין אַ בוים,

עס שפּאַרן די ווענט פון דער ערד זיך אַרױס,

אַ טאָג נאָך אַ טאָג, און מעת-לעת נאָך מעת-לעת,-

עס שטייט שוין דער בנין . . . אָט, ממש אַ נס!

די גאַס קוקט מיט גלייכגילט -- אַ שכן . . . אַ הויז . . ,

די ווענט זיינען פייכט נאָך, דער קאַלך איז נאָך פריש.
דער דאַך שמעקט מיט סמאָלע, דאָס פאַרבעכץ נאָך נאַס.
דאָך קוקן שוין פענסטער אַרױס צו דער גאַס,

װאָס פעלט נאָך אין שטיבל? -- אַ בעט און אַ טיש.

דער רויך ציט פון קוימען -- אַ בלוי-גרויער פּאַס,
עס שמייכלען די שויבן װי עפּעס פאַרשעמט:
זי פילן זיך פּריקרע . . . ניט היימיש דאָ, פרעמד:
ווער זיינען די שכנים, װאָס וואוינען אין גאַס?

עס גיין שטיל די שכנים דאָס שטיבל פאַרביי,

און װאַרפן אויס נייגער אין פענסטער אַ בליק,
בגנבה, און כאַפּן זיך פּריקרע צוריק . . .

-- נישטאָ קיין חידושים און -- גאָרנישט ניט ניי

ס'איז האַרבסט און עס רעגנט. אינדרויסן איז קאַלט,
--- ווער וויינט עס דערנעבן, אויף יענער זייט װאַנט?
-- אַ שכן געשטאָרבן . . . צומאָל ניט געקאנט . . .
עס ווייסט ניט זיין נאָמען . . צי יונג אָדער אַלט? . . .

עס האָט זיך דאָס שטיבל בלויז איין זאַך דערוואוסט;
דער מת איז איר נאָענטסטער שכן געווען.

און כאָטש ס'האָט דעם שכן נאָך קיינמאָל געזען,
דאָך ווייסט עס: ס'איז דער װאָס האָט שטענדיק געהוסט,

י 68 *

מת-מצוה, דאָס איז דאָך אַ הייליק געבאָט.
אַ ליכטל צוקאָפּנס. דריי קורצע מעת-לעת,
די גאַס און דאָס שטיבל באַגלײטן דעם מת
צום אַלטן בית-חיים, װאָס הינטערן שטאָט,

* א *

דאָס בוימל שטייט הויך שוין אַריבער דעם פּלױט,
דער דאַך הענגט צעשויבערט אַריבער די ווענט,

ס'איז האַרבסט און עס רעגנט . . . אַ יאָרצייט-ליכט ברענט .... /
דער שכן פון נאָענטסטן שכן איז טױיט,

אַ פלעקל אַריין און אַ פלעקל אַרױיס . . .
אָט דאָס איז די מעשה . . . די מעשה איז אויס . . .

י 69 '

אילוזיע

עס דעמערט. איך שטיי פאַר דער שוועל פון דער נאַכט,
דעם קאָפּ אין הכנעה געבויגן.

דו ואַרפסט מיר אַ שטערן -- אַ רענדל -- אַראָפּ,

אַ בליאַסק און -- פאַרבלענדסט מיר די אויגן, 6

-- רבונו של עולם! כ'בין נישטיק און קליין,
און װאָס זיינען מיינע זכות אָבות?

אַ װאָגלער אַ מידער בין איך אויף דער ערד,
אַ בעטלער, װאָס בעטלט נדבות.

איך ווייס ניט, איך האָב קיין השגה צומאָל;

וויפיל איז אַ רענדל? -- אַן ערך?

איך קלייב און איך צייל זיי , , . און װאָס מער איך צייל,
אַלץ אָרימער, אָרימער ווער איך,

אַ רענדל, אַ פּרוטה --- אַלץ איינס מיר, אַלץ איינס!

אַ שאָד גאָר װאָס כ'האָב זיי געקליבן,

װאָס מער כ'האָב גע'חשבונט, געקאַרגט און געשפּאָרט,
אַלץ װינציקער איז מיר געבליבן . . .

244

עס גייט אויף די זון און פאַרגייט מיט דעם טאָג,
אין מערב נעמט טונקעלער וערן.

איז, װאָס לאָז איך איבער? --- אַ זון װאָס פאַרגייט,
אַ ווייט-ווייטן הימל מיט שטערן,

איז, װאָס װעט מיין יורש, מיין נאָענטסטער, טאָן
מיט אָט א-דעם אוצר דעם רייכן?

--- װעט שטרעקן די הענט צו די שטערן, וי איך,
און קיינמאָל, זיי קיינמאָל דערגרייכן . . .

י 70 *

מיין לעצטע יסי-נסיעה

דאָס איז מיין לעצטע ים-נסיעה,
איך לאָז מיין אַנקער דאָ אַראָפּ,

אָ, גאָט! אין דיר איז די מניעה,
איך בויג פאַר דיר מיין מידן קאָפּ,

איך על דאָ מיין געצעלט פאַרציען,
אין שאָטן פון דעם פעלז, ביים ברעג,
און קוקן װוי די מעװועס פליען,

און ציילן מיינע לעצטע טעג.

עס פלאַטערט אין דעם ווינט אַ זעגל,
און אַקערט אויף פאַר זיך אַ װעג . . .
מיין האַרץ מיט אים איז עולה רגל,
כאָטש איך, פאַראַנקערט בלייב ביים ברעג,

פאַראַנען לענדער, אינזלען, ברעגן,

און שטעט װאָס שמ'ען אויף דער וועלט,
איך קאָן דעם ים מיט אַלע וועגן,

איין לאַנד נאָר האָב איך אויסגעפעלט . . .

איך האָב באַשואױירן ווינט און שטערן;
ניט פירט מיין זעגל אויף דעם ועג

צום לאַנד, װאָס ז אָ ל מין חלום װערן
פאַר אַלע מיינע לעצטע טעג.

דאָס לאַנד איז וואונדער, נס און חלום,
און װי אַלע דריי צוזאַמען -- שייף
נאָר דאָס באַטרעטן? -- חס ושלום!
אין ים שוין ליבערשט אונטערגיין,

אַ מעווע הייבט זיך אויף און פלאַטערט,
זי מאַכט אַרום מיין פעלז אַ קרייז;

-- האָסט זיבן ימים שוין גע'פּטרט,

און נאַרסט זיך אַלץ נאָך, אַלטער גרייז?

י ן7 *

אַ לאַנד אַזאַ איז נישט פאַראַנען.

דו האָסט דאָס אױיסגעטראַכט זיך --- סתם!
כדי דו זאָלסט זיך אָפט דערמאַנען

און בענקען זאָל דיין האַרץ צום ים . . .

י* 79 *

יצסדט לייבוש פרץ
צו זיין הונדערט-יאָריקן געבוירן-טאָג

און גאָט האָט אויף די ליפּן פון דעם קינד אַרױפגעלײגט
זיין ווייסן פינגער פאַר אַ צייכן;

| -- גענוג געװיינט! דו וועסט די שטערן, װאָס דו זעסט
אין הימל, קײינמאָל ניט דערגרייכן,

דאָס קינד, אין וויגל, וויינט. און גאָט דער האַר גענענט

צום קינד זיין פאָטערלעכן פּנים;

-- איך האָב בכיון אױיסגעשפּרײט די שטערן אין אין-סוף --
רמזים, צייכנס און סמנים,

פאַר די פאַרכישופט פון דער רחבות אויפן ים;
פאַר די מיט אָדלער-דרייסטע ראיות --

דען לויט די ווייטע שטערן שטעלן זיי די זעגלען אָן
אויף זייערע באַשטימטע ים-נסיעות . . .

אַיעדער שטערן, װאָס דו זעסט, אין רוים, ביינאַכט ---

אַ צייכן איז, אַ סודותדיקער רמז,

דען דאָס װאָס דו דערגרייכסט --- איז טרויער און פאַרגייט . . ,
דאָס אַנען, און דער חלום בלויז איז אמת,

דאָס קינד פאַרשליסט די אייגעלעך און דרעמלט איין,

און גאָט פאַרצייכנט אין זיין רייסטער:

דער נאָמען דיינער זיין זאָל -- יצח ק לייבוש פר ץ:
אַ נביא, אַ מקונן און אַ טרייסטער,

י 78 *

דאָס ליד פון ליידיקן עמער

דער ווינט, װוי אַ הירט, זאַמלט אויף אין די בערג

די װאָלקנס --- זיין טשערעדע לעמער.

--- מיין ווייב, עס װעט רעגענען . . . שטעל פאַר דער שוועל
אַרױס אונדזער ליידיקן עמער.

--- דער ווינט און די זון האָבן די קלעפּקעס צעלעכצט,
באַלד פאַלן אַרונטער די רייפן,

-- עס װעט זיי דער רעגן פאַרווייקן צוריק,

די רייפן נאָך ענגער פאַרשלייפן . . .

עס דרעמלט דער אייביקער שניי אויף די בערג,
און איבער די װאָלקנס -- די שטערן

אין רעגן װועסטו, ביידערנאַכט, דורכן שלאָף,

די בענקשאַפטן דיינע דערהערן . . .

אין בלויען געזאַנג פונם רעגן -- גאָטס קול;
אין בליץ, װאָס אין שטורעם, גאָטס צייכן,

אַז דו האָסט געבענקט צו דער שלמות פון רו,
און האָסט ניט געקענט זי דערגרייכן . . .

װאָס קאָן נאָך זיין ליכטיקער איידער דער שגיי?
און װאָס קען פון רעגן זיין בלויער?

צװישן הימל און באַרג איז קיין לייטער נישטאָ,
און דער וועג אַף צוריק איז שוין -- טרויער,

דער ברונעם איז פול, און דער פּאַסטוך איז בלינד,
און דורשטיקע װאַרטן די לעמער,

באַנוגן זיך, האַרץ, מיט דעם ביסעלע בלוי,

װאָס רעגנט אַריין אונדז אין עמער . . .

י 74 *

איך בין אין װאַלד געראָטן ‏

כ'בין אומעטיק און אַלט -- אין אַלטן װאַלד געראָטן,
די זון איז מיט דעם טאָג, און איך בין גאָלע שאָטן . . .
נאָר ווען די זון פאַרגייט, די דעמערונג נעמט פאַלן,
טוט גאָט מיר אָן אַ קרוין פון רעגנבויגן-שטראַלן,

אַ קורצע רגע, און -- ד י קרוין אַרום מיין שטערן
וועט נעמען לעשן זיך, און װועט פאַרלאָשן ווערן,

אין זיבן שלייערן הילט איין די נאַכט מיין פּנים,

איך ווער דער אַנגסט, די שרעק פאַר װאָגלער און פּחדנים;
לעגענדע-מעשהלעך פאַר קינדער און נאַראָנים;

אַ חלום וועגן וועלף, מכשפים און גזלנים . . .

אין שטילע זומער-נעכט, בעת די שטערן ויגן

די זאַנגען אויפן פעלד, בין איך דער ציטער-ניגון,
װאָס װעקט די בענקעניש אין מידן מענטשן-חומר,
די װאָרצלען אין דער ערד, די פויגל אין די בוימער,

אין חשונ'דיקע נעכט -- בין איך די מרה-שחורה;

די טיפע פינסטערניש; די סודותדיקע מורא;

די װויסטע איינזאַמקײט, דאָס אומעטיקע שווייגן;

דער בלינדער נאַכט-טומאַן, װאָס קלעטערט אויף די צווייגן;
די וויינענדיקע פלייט, אין טריבן רעגן-װעטער;

דאָס מידע האַרבסט-געזאַנג פון פאַלנדיקע בלעטער . . .

אין ווינטערדיקע נעכט -- בין איך דער מידער זקן;
דער קלוגער פּאַטריאַרך מיט ווייס-פאַרשנייטע לאָקן;
דער מלך-גרייז, װאָס זינגט די אומעטיקסטע פּסאַלמען;
די ווייסע ליכטיקייט, די שטילקייט פון בית עלמין,

אין פרילינג-נעכט -- בין איך די פלעדערמויז, די גרויע;
דער ווייסער קאַרשנבוים; דאָס שוועלבעלע, דאָס בלויע;
דאָס קלאָר-ווייס ציגעלע, מיט תמימות'דיקע אויגן;

דאָס זילבער-װאָלקנדל, דער בליץ, דער רעגנבויגן;

דער שטילער װאַסער-קװאַל; די סטאַדע שאָף און רינדער;
דער קילער רעגן-שפּרײ; די פרייד פון קליינע קינדער . . .

י 75 +*

די זון װעט קיינמאָל ניט פאַרגיין

דער זקן דרעמלט פאַר מיין שוועל.

זיין קאָפּ איז ווייס, זיין פּנים -- געל,
זיין באָרד איז שניי, זיין ברעם איז פלאַקס,
זיין ליפּ איז קאַלך, זיין האַנט איז װאַקס.

זיין קלייד איז גרוי, זיין טאָרבע --- שװאַרץ,
זיין שטעקן -- טרוקן, וי זיין האַרץ --

אַ ווילד און אויסטערליש געשטאַלט! --
אוודאי מתושלח-אַלט,

ווער איז ער, װער? אַ בעטלער סתם?
אַ נביא פון אַ דזשאָנגל-שטאַם?

אַ װאַסער-גאָט, װאָס האָט פון ים,
בײינאַכט, פאַרבלאָנדזשעט אין טומאַן?

אַ הײיליקער? אַ פּאַטריאַרך?

אַ למד-װאָו'ניק, אַ מאָנאַרך,

װאָס ריכט אָפּ גלות אויף דער וועלט,
אַלס בעטלער-װאַגאַבונד פאַרשטעלט?

אַ חלום-בילד, װאָס כ'האָב אין שלאָף
ניט אויסגע'חלומט ביז צום סוף? . . .
איך ריר זיין אַקסל אָן . . . איך נעם
זיין האַנט . . . ער טוט אַ הייב אַ ברעם,

פון ווינקל-אויג -- אַ גערשט די גרויס ---
דאָס ווייסל טוט אַ בליאַסק אַרױס,
דערביי נעמט ווייען פון זיין באָרד
אַ פּחד -- נאַקעט, קאַלט װוי מאָרד!

אַ ליפ צעציטערט. זיך ביים גרייז,

זיין צונג איז בליי, זיין אָטעם --- אייז!

ער ווערגט זיך, שטאַמלט, ברילט און מאַכט:

--איך בין דער היטער פון דער נאַכט!

י 76 *

-- איז, װאָס און וועמען היטסטו דאָ?

-- איך היט דעם ווינט, דעם רויך, די שעה . . ,
די זון, װאָס גלימערט הינטערן װאַלד,

דעם טאָג, װאָס װעט פאַרשווינדן באַלד . . ,

און ביידע -- דו און איך --ביינאַנד --

צוויי װאַנדערער אין חלום-לאַנד -- -- --

די זון גייט אויף, די זון בלייבט שטיין,

ד י זן װעט ק יי נ מ אָ ל ניט פאַרגייף

2777 *

דער טױבער זײיגער

האַלב-נאַכט. עס ברענט דאָס קאַניצל,
און רעדט מיט מרה-שחורה

צום אַלטן זייגער אויף דער װאַנט:

-- איך שרעק זיך . . . איך האָב מורא!

די ווינטער נאַכט איז לאַנג, דער נאַפט --
ביז טאָג װעט ניט געװוערן.

דאָס פלעמל רויכערט, און דער קנויט --
איז ניט דער מאָרגנשטערן . . .

דער זייגער אָבער הערט אים ניט,
איז אַלט און זאַט מיט יאָרן,

איז מחמת אַלטקײט, לאַנג צוריק,
משמעות טויב געװאָרן,

ער שטויסט זיך אָבער אָן . . . באַנעמט . . .
פאַרשפּאָרט אים איבערפרעגן.

אַז ער אַליין, ער זשיפּעט קוים,

קען דעם אומרו קוים באַװעגן.

דאָך ציילט ער פאָרט די רגעס, שטופּט
די ווייזערס צוויי,. און הערט ניט,

וי יעדער שעה און רגע ויינט,

גייט איין, גייט אויס און ווערט ניט . . .

און איך, װאָס שלאָף ניט דורך די נעכט,
מיט נאַכט בין זיך מתיחד;

איך ווער אַליין דאָס קאַניצל,

דער זייגער און דער פּחד,

78 .

צלעגיע אויף צוויי געליימטע הענט

אין מערב זינקט די זון --

אַ פלאַקערדיקער זעגל,

צוויי גרויע הענט וי פלאַקס,
צען פינגער געל וי װאַקס,

צען אויסגעברענטע נעגל . . .

די שויבן מינען זיך

אין אָוונט-ליכט געפאָרבן,

ער קוקט אויף זיינע הענט:

-- פאַרלאָשן, אויסגעברענט

נאָך איידער כ'בין געשטאָרבן ו'?

אַ לייכטער און אַ ליכט,
אַ שוועבעלע דערנעבן,
ער וויינט אויף זיינע הענט;

--צינדט אַן! איר קענט, איר קענט!ו

--- מיר קענען, נאָר . . . ניט לעבף

זיין ברעם קוים ציטערט אויף --
צוויי האָבער-לאַנגע טרערן . . ,
אָרום אַ קרומער אַקס --

אַ קרומער קאָפּ פון װאַקס,
צוקאָפּנס צאַנקט אַ שטערן . . .-

י 70 *

איך װער נאָך אַלץ נתפּעל

איך ווער נאָך אַלץ נתפּעל
פון יעדער מינדסטער זאַך;
פון שמעטערלינג אין גאָרטן,
פון בושעל אויפן דאַך;

פון ברוינעם װאַלד, אין אָסיען;
פון קאַרשנבוים, װאָס בליט;
פון שכנס קינד, װאָס לערנט
זיך טאָן די ערשטע טריט,

איך בענק נאָך --- היינט, וי נעכטן --
בשעת די זון פאַרגייט;

אין פרילינג, ווען עס רעגנט;

און ווינטער, ווען עס שנייט,

איך בין נאָך אַלץ דאָס יינגל,
דער נאַר, װאָס חלומט סתם
בשעת ער זעט די שטערן
זיך הוידען אויפן ים;

בשעת ער זעט אַ זעגל
פאַראַנקערט לעבן ברעג;

אַ פרעמדן, מידן רייטער,
װאָס קומט פון ווייטן וועג.

איך הער נאָך אַלץ מיט ציטער
די נייס: ;ניט דאָ געדאַכט!

דיין שכן איז געשטאָרבן
אַזײיגער צוועלף בינאַכט".

ערשט נעכטן פרי, באַגינען

האָט ער פאַרריכט זיין פּלױט, -

און מיך באַגריסט: ;גוט מאָרגן!"
און היינט --- ניטאָ שוין . . . טויט! .

י 80 '

ס'וועט זיין נאָך שיין, אַז מאָרגן
װועט עמעץ טאָן אַ זאָג:

-- דעם טויטן שכנס שכן

איז געשטאָרבן היינט פאַרטאָג!

-- אַן אױיסגעטראַכטע מעשה

פון אַלף ביזקל תו!

אָט ליג איך דאָך בפירוש

ביי זיך אין בעט, און --- שלאָף !

איך ליג, און ווער נתפּעל

פון יעדער מינדסטער זאַך:

פון ליכט ביי מיר צוקאָפּנס;

פון ווינט, װאָס רייסט מיין דאַך,

און פון דער זון אין פענסטער,
פאַרנעפּלט, קירבעס-געל,

און פון דעם פערד-און-װאָגן,
אינדרויסן פאַר מיין שוועל . . .

י {8 *

אַהין! אַ חין:;

פאַרטאָג. ער כאַפּט זיך אויף פון שלאָף;
דאַרף פערד און װאָגן שפּאַנעף

ער דאַרף וואו פאָרן . . . נאָר וואוהין?
ער קען זיך ניט דערמאַנען

דער מזרח ברענט. עס רויטלען זיך
פאַסאַדן, פענסטער, דעכער.

אַ רגע און די זון גייט אויף,

שטייגט העכער, העכער, העכער,

אָט איז זי שוין ביים שפּיץ פון באַרג,
און באַלד אין מיטן הימל . . .

דאָס פערדל לאָזט אַראָפּ דעם קאָפּ;
ס'איז מיד . . . עס כאַפּט אַ דרימל,

די זון, זי ציט צום מערב-ראַנד,

די װאָלקנס ברענען צונטער.

עס פלאַמען דעכער, פענסטער, ווענט,
דער טאָג פאַרגייט, גייט אונטער.

און ער, ער שטייט נאָך אויפן שוועל
און האַלט אין האַנט זיין פּעקל . . .
דאָס ווינטל קעמט די גריווע פון
דעם פערד און וויגט דאָס גלעקל;

-- גלין-גלין . . . דערמאָן זיך, טו אַ קלער! ---
עס דינט ניט דער זכרון.

זיך אויסגעריכט אין וועג אַריין . . ,

און ווייס ניט וו'הין צו פאָרן,

--- גלין-גלין! . . . װאָס איז דער תכלית פאָרט!?
װאָס װועט פון װאַרטן װערן? -- -- --

ער זעצט זיך אויף, פאַררייסט דעם קאָפּ,
קלייבט אויס אַ ווייטן שטערן;:

*י 89 :

-- אַהין, אַהין . . . און הינטער אים
ווערט נעלם שטאָט און טויער -- -- -=
אַזאַ מין שטילע שטילעניש . . .

אַ דינער, דינער טרויער!

י 83 *

פון סאַמע ערשטער שעה--.-

ער האָט זיך אויפגעכאַפּט פאַרטאָג,
און האָט זיין הויז זיין אייגנס ניט דערקענט,
אַ פּריקרע פרעמדקייט עפּעס ווייעט קאַלט
פון זיינע אייגענע פיר ווענט,

דער קליינער נאַכט-לאָמפּ אויפן פענסטער-גזימס
אַ ברוגזימרה-שחורהדיקער ברענט,

ער כאַפּט אַ קוק אין שפּיגל אויף דער װאַנט --
זיין אייגן פּרצוף נישט דערקענט!

ער כאַפּט זיך פאַרן קאָפּ -- אַ שאַרבן אונטער שניי!
צוויי געלע, ביינערדיקע הענט!

ער רופם זיין נאָמען אָן ביים נאָמען, ערשט --

זיין קול, זיין אייגנס, ניט דערקענט!

און זי, זי דרעמלט ביי זיין זייט, און ס'שמעקט
דאָס לייב אירס װאַרעם דורך איר העמד ... .
ער װועקט זי אויף,. זי קוקט אים אָן מיט שרעק:
ער איז איר נאָנט, דאָך --- מאָדנע פרעמד!

אינדרויסן, פאַרן פענסטער פלאַטערט מיף -

אַ בלינדע אינגבער"געלע פלעדערמויז;

-- דו ביסט פון סאַמע ערשטער שעה אַן אורח דאָ,
אַ פרעמדער אין דיין אייגן הויז . . ,

די שוועל

דער שפּיגל אויסגעדרייט צום װאַנט,
דאָס יאָרצייט-לעמפּל כמורנע ברענט,
אַ הויקערדיקער שאָטן שפּאַנט

מיט בלייכע, וויינענדיקע הענט . . .

נאָר ע ר , ער זיצט זיך אויף זיין אָרט

און חידושט זיך: װאָס איז געשען!?

וויל פרעגן -- נאָר אים פעלט דאָס װאָרט;

--- װאָס איז דער טייטש , . , װאָס מיינט , געווען"?
עס ליגט אים אויפן שפּיץ פון צונג:

דער היפּוך, דאַכט זיך אים, פון --- ;דאָ.

דער זייגער טוט אַ כמורנע קלונג;

--- פאַרגעסף? . . . ערשט . . . נישטאָ קיין שעה!

-- אַ ;שעה"? . . . אויך דאָס האָט ער געהערט,
נאָר װאָס דאָס װאָרט --- אַ שעה --- באַטײיט
געדענקט ער ניט . . . אַ שעה געװערט? -- -- --

אַן אויגנבליק , , . אַן אייביקייט 1 , , ,

ער קוקט צום זייגער אויף דער װאַנט,
צום ווייזער אויפן ציפערבלאַט,

די ווייזערס טיקען נאָכאַנאַנד;

--- ס'איז דאָס װאָס המשך איז -- כמעט . . ,

איז, װאָס האָט פאַר אַ שייכות פאָרט
דער המשך דאָ מיט אים און װועלט?!
אַז ער באַנעמט שוין ניט דאָס װאָרט!
דער זין . . . דער סאַמע תמצית פעלט!

ער דרייט דעם שפּיגל אויס צוריק,

ער דרייט אַרױס פון לאָמפּ דעם קנויט,

דער שפּיגל װאַרפט אויף אים אַ בליק,

װאָס זאָגט: דער טייטש פון אַ ל ץ איז -- טױט!

י 85 *

אין מערב טליעט נאָך די זון;

--- פאַרשפּעטיקט אויף אַ גאַנצער שעה
דיין אייגענע לויה, און --

דער טאָג פאַרגייט, און דו , . . ביסט דאָ!?

ער הייבט זיך אויף, מאַכט אויף די טיר,
בייגט אָן זיך . . . טוט אַ קוש די שוועל,

און אַלע ווערטער --- װאַך, װי פריער . . .
אים ווערן בולט, קלאָר און העל . . .

5

י 56 '.

אַ ווייס-לבנהידיקע האַנט

שטאָק נאַכט. ער שלייכט זיך צו צום הויז.
ער טוט דעם הויך פון שויב אַ וויש:
עס שלאָפּט דאָס קליינע הויז-געזינט.
דער נאַכט-לאָמפּ שימערט אויפן טיש.

ער עפנט שטיל די טיר . . . ציט אויס
אַ ווייס-לבנהדיקע האַנט,

דער שפּיגל טוט אַ בליאַסק: ש ל ו ם !
און שאָטנט אויף זיך מיט דער װאַנט,

דער זייגער טוט אַ כמורנע קרעכץ;

-- דו ביסט דאָך נאָר װאָס דאָ געװען!
ער הערט און שווייגט און --- חידושט זיך;
ס'איז אַלץ , . . וי גאָרניט װאָלט געשעף!

זי שלאָפט, פון הינטערן ליילעך שמעקט,
וי בעז, איר לייב אַרױס פון בעט,

ער בויגט זיך אָן. ער קניט און טוט
דאָס ווייסע קישן אירס אַ גלעט . ..

וי פּאָזימקעס זיך רויטלען אויף

די בריסט ביי איר פון הינטערן העמד,

און אויף איר פּנים בליט די נאַכט . . .

די ערשטע ליבשאַפט -- פרום, פאַרשעמט . .. .

דער זייגער טיקעט, רוקט פאָראויס
די ווייזערס אויפן ציפערבלאַט,

אין ווייסן וויגל שלאָפט דאָס קינד,
און שמייכלט װאַרעם, היימלעך, זאַט,

ער לאָזט זיך שטיל אַראָפּ צום דיל -
און זיפצט אַרױס אַ טעמנע װאָרט,
די זאַמש-פּאַנטאָפל אירע שטיין

אַזױ װוי תמיד אויף אַן אָרט . . .

י 8 *

ער בויגט זיך, נויגט זיך --- נענטער, נאָנט,
ער רירט זיי מיט די ליפּן אָן . . .

זי שמעקן נאָך מיט װאַרעמקײט,

וי זי װאָלט ערשט זיי אױיסגעטאָן.

דער זייגער נוקעט ברוגזלעך,

דערמאָנט און װאָרנט:. ב אַ לד שוין צווע לף!
ער הערט און מורמלט: גאָט, מיין האַר!

אָ, העלף זיך מיר דערמאָנען, העלף!

ווען איז דאָס אַלץ מיט מיר געשען?

אַ יאָר? אַ שעה? אַן אויגנבליק?
פאַרװאָס האָב איך דאָס הויז פאַרלאָזט,
און װאָס האָט מיך געבראַכט צוריק?

ס'איז שטיל, דער נאַכט-לאָמפּ אויפן טיש
פאַרשלאָפן שפּינט זיין שאָטן-ראָד |
אַרום זיין צאַנקענדיקן קנויט,

ער שפּינט און זאָגט ניט אויס דעם סוד . . ,

י 88 *

עפּיטאַף

-- -- -- אוי, אדם יסודו מעפר

וסופו לעפר. בן-אדם!

די וועלט איז אַ וועב-שטול, דאָס לעבן --
דער וועבער, און דו ביסט דער פאָדעם.

דער וועבער איז בלינד און דער פאָדעם,
ער וויינט ביי אים אונטער די נעגל:

-- איז װאָס איז באַשערט מיר צו װערן?
אַ טאָרבע, אַ העמד, צי אַ זעגלן ‏

דער וועבער, ער וועבט און עס ציטערט
אַ טרער ביי אים אונטער דער ויע:

--- איך ווייס ניט! מיין עובדא איז וועבן,
דיין גורל? --- אין גאָט די מניעה!

דאָס פלאַקס און די װאָל און א פ יל ו
דער זייד-װאָרעם איז נישט קיין יחוס
ביי גאָט ברוך-הוא, און מוז פאָלגן

און טאָן בלינדערהייד זיין שליחות . . .

אויף פלאַקס, און אויף װאָל, און אויף װאָרעם,
אויף גראָז, און אויף שטױיביקע ועגן י--
געשמייכלט האָט גאָט, און זיין װאָלקן ---
געוויינט אין בײינאַכטיקן רעגן . . .

איך טו אויס מיין בגד, דאָס העמד מיינס.
ס'איז האַרבסט און אַ רעגנדל מראַקעט,
געבויגן אַזױ װי די ווערבע,

אין האַרבסט, שטיי איך אױיסגעטאָן, נאַקעט,

רבונא דעלמא! פאַרהעפט מיך

אין דיינע געהיימע געוועבן,

איך פרעג ניט און האָב ניט קיין תביעות
צו דיר און דיין וועבער -- מיין לעבן . . ,

י 80 *

איך װעל אַהײם ניט קומען

לזכרון פרץ הירשביץ

כ'וועל היינט אַהיים ניט קומען.

ניט װאַרט מיט אָװונטברױט,

און לאָז ביז שפּעט ניט ברענען
דעם לאָמפּ . . . אַ שאָד דער קנויט,

און מאַך מיר ניט ס'געלעגער --
אַ פּחד, אַז מען זעט

אַ נאַקעטע לבנה

אַלײן , , . אין אַ ליידיק בעט . . .

דו מעגסט די טיר פאַרשליסן;
כ'האָב מיין שליסל סיי װוי סיי
אַראָפּגעלאָזט אין ברונעם,

מיין שליסל איז פון בליי . . .

און פינסטער איז דער ברונעם, /

דאָס װאַסער --- סאַזשע-שװאַרץ -- -- --
דער שליסל איז מיין טרויער,

דער ברונעם איז מיין האַרץ . . .

עס וויינט דער פּוסטער עמער,
די שטריק, די ברונעם-ראָד;

--- וואוהין, זאָג, גיײיסטו? --- כ'ווייס ניט! .
פאַר מיר אַלײן אַ סוד!

איך ווייס נאָר, כ'האָב גע'חלומט,
און אין חלום אױיסגעטראַכט --
אַ געצעלט פון גרינעם סאַמעט,
דאָרט שלאָף איך היינט ביינאַכט.

י 00 *

אין אַ װאַלד שטייט דאָס געצעלט מיינס;
אַ װאַלד, וואו יעדער בוים

איז דין אַזױ וי וויירויך --

מען קען אים אָנזען קוים,

אַזױ אַז די לבנה,

װאָס שטראַלט דאָרט נעפּל-מאַט,
זיפּט דורך זיך דורך די ביימער,
דורך יעדן צווייג און בלאַט,

כ'האָב שטענדיק אויסגעמיטן

דעם װאַלד --- פאַרצווייגט געדיכט,
ס'איז פּריקרע איינצושלאָפן

אַלײן און גאָר אָן ליכט . . .

איך װעל אַהיים ניט קומען
ניט װאַרט מיט אָװונטברױט,
און צינד ניט אָן אין פענסטער
דעם לאָמפּ: אַ שאָד דער קנויט . , ,

*י 91 *

אַ:ש געון

צוערשט האָט ער אַװעקגעלײגט דעם פונדאַמענט,

דערנאָך --- אַװעקגעשטעלט די ליימענע פיר ווענט,
און אַז ער האָט געהאַלטן ביים אַרױפלײגן דעם דאַך,
איז ער געווען שוין מיד, און ס'איז געװאָרן נאַכט,

ער קוקט דעם בנין אָן . . . ער איז אים עפּעס פרעמד,
ניט היימלעך, פּריקרע, וי אַן אויסגעבאָרגטע העמד . . .
נאָר ווען די פענסטער-שויבן האָבן פון די ווענט

צו אים אַרױסגעשמײכלט -- האָט ער דאָס דערקענט .. .

ער זעט דעם דאַך, אין ליכט פון שטילער שקיעה-שעה,
זיך מינען, װוי אַ רעגנבויגן און איז מסכים: /יאָ!

מיין הויז!? . . . נאָר ווען עס האָט אין זיינע ווענט,
צום ערשטן מאָל, דער נאַכט-לאָמפּ זיך צעברענט,

האָט ער באַמערקט: אַנטקעגן, צווישן לאָמפּ און װאַנט,
דעם שאָטן פון אַ לאַנגער, אױסגעהאָרעװעטער האַנט,
פינף נעפּלדיקע פינגער, און עס פאַלט אים עפּעס אָן
אַ מין כאנדרא --- די פינגער ציילן, אַ ‏ ש ג ע ון!

ער ציילט און ציילט די שאָטן-פינגער פון דער האַנט,

נאָך יעדן מספּר --- קומט אים צו אַ פינגער אויף דער װאַנט.
ער ציילט און ציילט, און ס'פאַלט אים אָן לסוף

אַזאַ מין מידע דרעמלעניש: אַ טעמנע-פּריקרער שלאָף . . .

ער ראַנגלט זיך פאַר'עקשנט . . . פּרואווט זיך האַלטן װאַך . + .
באַמערקט ביים שכן קנוילט דער רויך זיך אויפן דאַך.

ער אויגנט נאָך די גרינלעך-בלויע קלומבן און ער טראַכט:
--- לויט ס'קאלערט זיך דער רויך --- װועט רעגענען ביינאַכט.

דאָס לעצטע קניילכל רויך אין ווינט --- אַ זייפנבלאָז!
נאָר ער, ער הערט שוין ניט, ווייץ רעגן וויינט דאָס גראָז . * .

י 909 '

אין זקן װיינט דאָס קינד

קינדער האָבן מורא פאַר דער נאַכט, װאָס קוקט מיט טויזנט אויגן,
דערימעך וויינען זיי בשעת מען לייגט זיי שלאָפן.

זקנים אָבער קוקן אויף דער נאַכט װי קלוגע, מידע סאָװעס

מיט רונדע אייגעלעך בורשטינענע -- מיושבדיק און אָפן . . .

קינדער אין די וויגן ראַנגלען זיך מיט פויסטלעך אויפגעבײילטע;
זיי ליאַרמען, שרייען; שטעלן זיך דעם שלאָף אַנטקעגן . . . |
זקנים שלאָפן איין אַלײן , , . װי פלאַטערלעך אויף פייכטע בלומען
אַנטקעגן דער פאַרגייענדיקער זון, נאָך אַ שטילן זומער-רעגן,

קינדער דאַרף מען וויגן; זינגען לידער, מעשהלעך דערציילן;

זיי אָפט מיט הונגעריקע וועלף און בלינדע בעטלערס שרעקן

זקנים האָבן ניט קיין מורא . , . דען זיי שלאָפּן איבער ספרים אָפענע
דעם שטערן אויפן פויסט, און צווישן ביידע קני -- אַ שטעקן

קינדער, אַז זיי דרעמלען, דאַרף זיין שטיל וי אין אַ טויבן אויער;
דאָס מינדסטע פליגעלע אפילו טאָר ניט פּלאַטערן, ניט זשומען,
זקנים דרעמלען װאַכעדיק, אינמיטן נאַכט, ביים חצות און זינגען,
דאָס ליכטל שמעלצט זיך ממש פון מתיקותדיקן שטילן ברומען . . ,

מחמת אין דעם זקן לעבט דאָס קינד ביז סוף פון זיינע יאָרן ---
געמעגט דעם לידער זינגען, מעשהלעך דערציילן, שרעקן, וויגן --
פּלוצים װעט אינמיטן נאַכט דאָס קינד אין זקן זיך צעװויינען;

אין ברומען פון דעם חצות, אין שטילן תהילים-ניגון,

י 053 *

דאָס ווייסע ליכט

דער ספר --- אַלט. די בלעטער -- געל,
פאַרפלעקט, פון מאָיל צעפרעסן:

--- ירושה פון דיין זיידנס דור,

כדי --- זאָלסט ניט פאַרגעסן . * י

כ'בין מודה ומתודה זיך:

כ'האָב מורא טאָן אַן עפן

דיין ספר, טאָמער װעל איך שוין
דעם וועג צו דיר ניט טרעפן . . .

נאָר אָפּטמאָל, ווען אַ בענקעניש
גייט אויף ביי מיר אין האַרצן,

דאַן עפן איך דיין ספר אויף,

און זע -- אַ װאַלד אַ שװאַרצן * * .

די אותיות שוויבלען נעפּלדיק,

די שורות -- בלינדע וועגן.
פאַרװאָרלאָזט און -- עס איז נישטאָ
ביי וועמען נאָכצופרעגן.

איך נישטער . . . פּרואוו דערמאָנען זיך ---
אַ בור מדאורייתא!

נאָר, פּלוצלים, און פון ספר טוט

אַ בליאַסק! --- אַ האָר אַ װייסע!

אַ דין שלשלת-ציטערל . . .

אַ טריבער תורה-ניגון,

װאָס איז אין ספר דורות-לאַנג
וי אַן אוצר דאָרט געליגן + + .

און ס'ליכטיקט אויף פאַר מיר דאָס בלאַט;
די אותיות --- העלע שטערן

עס ברענט אַ ליכט און קאפּטשעט פרום
און טריפט מיט טריבע טרערן . * .

י 04 *

איך בלאָנדזשע אין אַ ליכטיקייט ---
פּרוכתן, מנורות,

טליתים, שופרות, לייכטער, הענט --
אַ װואַלד פון ווייסע דורות!

*י 05 *

אין עזרתינשים

עס ציט די זון צום מערב-ראַנד,
דורך שאָטנס, טונקל-קילע.

אין שול, דער עולם רוט זיך אָפּ ---
אַ האַלבע שעה פאַר נעילה.

מחזורים, תחינות, תהלימלעך,
סידורים, טייטש-חומשים,
פאַרשאָטנט זיצן זקנות דריי
אין טונקלען עזרת-נשים,

עס פלעמלען געל נשמה-ליכט

אין שול, אין אַלע ווינקלען
אויך זייערע --- די זקנות דריי --
צווישן אַלע פלעמלען, פינקלען.

זיי היטן -- יעדערע פאַר זיך --
די געלע ליכט, װאָס ברענען.

עס פּרואווט זיך יעדערע פון זי
איר אייגן ליכט דערקענען .‏ .

רופט אָפּ זיך איינע פון די דריי --
אַ זקנה אין די יאָרן --
--- ווען מיינער װאָלט געלעבט, װאָלט אים
היינט אַכציק יאָר געװאָרן.

רופט אָפּ די צווייטע זקנה זיך --
איז װינציק װאָס פאַרוואונדערט --
--- עליודהשלום , מיינער" װאָלט
געווען היינט גאַנצע הונדערט!

די דריטע זקנה הערט און שוייגט --
איר דינט ניט דער זכרון.

זי האָט זיך לאַנג פאַרפּוטיעט שוין,
פאַרפּלאָנטערט אין די יאָרן . . .

5 06 2

עס פלעמלען די נשמח-ליכט,

און שמעלצן זיך און צאַנקען,
און וועקן אין די זקנות דריי
פאַרנעפּלטע געדאַנקען,

דאָס ליכט, דאָס ערשטע, לעשט זיך אויס,
-- איז דאָס ניט, חס ושלום ---

טראַכט יעדערע פאַר זיך אין האַרץ --
זיין ליכט .. . איר וייטער חלום?

די זון פאַרגײט. דער מערב גליט,
אין שקיעה-ליכט אין קילן,

די זקנות קוקן אויף דער זון,
און װישן אויס די ברילן . . .

י* 07 *

באַהעפט, פאַרוועב ז) -- -- --

דאָס הונגעריקע אויג דיינס גאַרט די גאַנצע וועלט פאַרזשערען;
אַרומנעמען די ערד, דעם ברייטן אָקעאַן אַריבערשװימען;

די זאַמדיקע מדבריותן, די בערג אַריבערשפּאַנען,

כדי --- כדי זאָלסט לאָזן הינטער זיך אַ שפּור, אַ סימן,

אַז קומענדיקע דורות זאָלן דיך געדענקען און דערמאָנען.

דאָס לעבן דיינס איז אָבער קורץ -- אַ טראַנס, אַ חלום;
אַ שפּיל פון פונקען פרייד, און גרויע װאָלקנס זאָרגן,
די יאָרן דיינע --- רגעס --- צוגעציילט און ווינציק,
און גאָט װעט דיר קיין איבעריקן טאָג ניט באָרגן,
װאָרעם ווער קען ערב זיין פאַר דיר, בן אדם,

אַז דו װועסט קענען אים דעם חוב באַצאָלן מאָרגן?

די נאַכט געהערט צום היינט . . . הייב אויף די אויגן דיינע,

און גיס צונויף זיך מיט די ווייטע, ווייסע שטערן

באַהעפט, פאַרוועב זיך מיט די ליכטיק-לויטערע מזלות,

און אַז דיין אייגן מזל װעט סוף נאַכט פאַרלאָשן װערן,

װועסטו --- פאַר בלאַנדזשענדיקע שיפן, אויף די זיבן ימים --
נאָך בלייבן דורות לאַנג דער שטראַל פון אויסגעברענטן שטערן +‏ .

י 08 *

אַ לטיט ש קע

צוויי אַלטיטשקע-אַלטיטשקע אַלטע,
וי ווערבעס אין רעגן געבויגן.
צוויי אַלטיטשקע-אַלטיטשקע אַלטע,
מיט קינדיש-פאַר'חלומטע אויגן,

זיי היטן זיך איינער דעם צווייטן --
צוויי גרייז-גרויע טייבעלעך-מענטשן,

זי פּינטלען און שמייכלען זיך איבער,
וי שבת-ליכט שפּעט נאָכן בענטשן . . .

צוויי זילבערנע לייכטער, צוויי ליכטלעך, .
צוויי קליינטשיקע כשרע פלאַמען.

צוויי ליכטלעך, צוויי װאַרעמע קנייטלעך,
זי שימערן היימלעך צוזאַמען.

זיי בלינצלען און טרערן אינאיינעם
אַרײן אין פאַר'חלבטע רערן.

זיי היטן זיך איינער דעם צווייטן;

וי לאַנג קאָן דאָס פלעמלען געװוערן?!

צוויי ליכטלעך, צוויי קנייטלעך, צוויי פלעמלעך;
צוויי סודותדיק-שטילע געדאַנקען:

אַװאָסערס װעט פריער פאַרגיין דאָ?

און װאָסערס ועט בלייבן נאָך צאַנקען?!

עס בלינצלען צוויי רויכיקע פלעמלעך
אַרױס פון פאַרטריפטע צוויי רערן,
עס דרעמלען צוויי אַלטיטשקע-אַלטע
אין שיין פון לבנה און שטערן . . ,

* 09 *

מע ש ה לע ד

דאָס באָבעלע דערציילט אונדז מעשהלעך.

מיר, אייניקלעך, פאַרגאַפטע הערן.

באַמערקט זי אַז אַן אייניקל נעמט קוועלן,

די אייגעלעך די בלויע נעמען פינקלען

דאָס מעשהלע משמעות איז געפעלן --

רייסט זי אויס פון שטערנטיכעלע אַ שטערן

-- נאַַ!

און זאָל אין אַלע גלידערלעך דיר ליכטיק וװערן.

די אַלטע נאַכט דערציילט אונדז מעשהלעך,

מיר זיצן קלוגיטשקע און הערן +‏ .

באַמערקט זי אַז אַ קינד ווערט מיד, נעמט דרעמלען,
די פּינטעלעך די שװאַרצע אין די אויגן

הייבן אָן צעשטרייט אַרומצושװימען --

רייסט זי פון דעם מילך-וועג אָפּ אַ שטערן:

נא |

און שפּיל זיך ביז דו װועסט אַנטשלאָפן ווערן . . .

י 100 י

אין נישטאָיקן לאַנד

דאָס בלויע נישטאַיקע לאַנד

איך האָב זיך פאַרחלומט אַ חלום,

איך האָב זיך אַ טראַכטונג פאַרטראַכט.
איך כישוף אַ כישוף און כישוף

זיך אויס אַ פאַרכישופטע נאַכט,

איך חלום זיך אויס אַ לבנה;

אַ הימל מיט שטערן -- אין-סוף!

אַז אַלצדינג אַרום מיר איז חלום,
איז אויך שוין אַ חלום דער שלאָף . . .

עס פאַלן צו מידע די וויעס,

איך דרעמל . . . און -- שלאָף אָבער ניט . , ,
עס פּאַדעט אַרום מיר די שטילקייט --

אַ שאָטן מיט באָרװעסע טריט . . ,

אַז אַלצדינג איז כישוף און חלום --

בין איך שוין ניס דאָס װאָס געווען . . .
און בין איך שוין רוחניות ווידער,

קאָן אַלץ דאָך מיט מיר שוין געשען.

איז, שפּאַן איך מיר איין מיין לבנה
אין זיבן פּאָר שטערן און פלי-י-ל-י!
איבער לענדער, מדבריותן, ימים --
ווייט-ווייט פון מדינת ,דאָ-הי

אַ קרייד-בלייכער צייכן פאַרצייכנט,
אַז איך בין וואו-ערגעץ נאָך דאָ;

אַז איך האָב געװויילט דאָ אַ רגע,
געווען און -- איך בין שוין נישטאָ!

אַ דיןידינער ציטער -- אַ נאָכקלאַנג
אַזױ װי דער ריח פון אַ ליד,

עס דרעמלען די ערד און די ימים,
אַליין דער סמבטיון בלויז זידט . . ,

* 103 *

ער שטורעמט און שליידערט מיט שטיינער . . .
נאָר איך, װאָס בין כישוף אַלײן,

פאַרוויג אים, פאַרװואַנדל זיין אומרו

אין רו, װאָס באַשערט איז דעם שטיין,

און כאָטש כ'בין ניט מער וי אַ שמץ
פון יש . . . איז מיין ראיה --- קרישטאָל,
איך זע װי עס בלויט דער סמבטיון
אַרױס אַ צעשטראַלטער פון טאָל . . .

אַ שפּיגל פון טויזנטער אויגן.

ער װוינקט מיר: -- געווען דיר באַשערט
זאָלסט גורם זיין שבת -- מנוחה! . . .
קוים רו איך --- איז שבת אויף דר'ערד,.

איך הייב אויף מיין ראיה: -- עס שימערט,
שאַריעט, אין מזרח ביים ראַנד

פון הימל --- דער נאַכט-לאָמפּ --- נירװאַנאַ!
דאָס בלויע, נישטאָיקע לאַנד . . .

י 104 י

פ אַנטאַזיע

איך שפּאַן ביי דער זייט פונם מילכוועג,
און פליק מיר אויס לאַנגװײל די שטערן;
נישטאָ צוליב װאָס זיך צו איילן,
און אגב, זאָל לענגער געווערן ... .

דער לעצטער . . . דער זיבעטער טויער!
אויף יענער זייט -- טונקלע ציפּרעסן;
פאַרנעפּלטע וועלדער, װאָס ציען

זיך ווייט . . . ביז ,,מדינת-פאַרגעסן . . .

עס בליען זיך פּלוצים פאַנאַנדער
ביי מיר אין טומאַנעם זכרון ---
זכרונות, חלומות, װאָס איך האָב
פאַרלוירן אין לויף פון די יאָרן. . ,

איך צייל מיינע טריט, וי דער זייגער
די רגעס ביים חולה צוקאָפּנס;

איך שפּאָר זיי אַזױ װי דער װאָגלער,

אין מדבר, פון לאָנל די טראָפּנס . . .

איך דריי אויס דעם קאָפּ אויף אַהינטער;
דער מילכוועג זיך מינעט, ווערט בלאַסער,
די שיטערע שטערן זיך הוידען,

וי לאָטוסן אונטערן װאַסער,

צי איז דאָס אַ כישוף, אַ חלום?

עס נעמען די שטערן זיך מינען --
געשטאַלטן, געזיכטער און אויגן,

זי שימערן אויף און --- צערינען . . .

איך האָב ניט געאַנט צי איך בין נאָך

מסוגל אַזױ צו געדענקען;

אויב איך קען נאָך שפּירן דעם ציטער,
דעם טעם אין דעם אומעט פון בענקען . . .

* 105 '

ניט וועק מיך . . . צעשטער ניט דאָס בלאָנדזשען . . .
איך שוועב צווישן ווארהאַפט און רמז;

די װאָר איז די זריעה פון חלום,

דער חלום -- דער װאָרצל פון אמת ...

:* 106

ס עפט עמ בער

עס רעדט דער רייטער צו זיין פערד,

און טרייסט אים: --- שוין . . . אָט באַלד!
אָט דאָרטן וואו די זון פאַרגייט,

הייבט אָן זיך -- האַרבסט און װאַלד,

ער שטעלט זיך אָפּ ביים ליפּעיבוים
און קריכט אַראָפּ פון פערד, |
טוט אויס די שטיוול, קניט און קושט
דעם שאָטן אויף דער ערד,

דאָס גראָז איז געל, דאָס פערד איז ווייס,
דער װאַלד איז קארמעזין,

און ער אַליין איז דעמער-בלוי,

און וי זיין שאָטן --- דין,

דאָס פערד טוט נאָך: בויגט אָן דעם קאָפּ,
און ניוכעט מיטן נאָז

די פייכטע ערד, די קילע נאַכט,

זיין שאָטן אויפן גראָז,

עס רעדט דעם רייטערס אויג צום פערד;
-- איך רייט נישט מער קיין טראָט!

כ'בין מיד , . . און דו, מיין רייטפערד, רייט!
אַלײן אויף גאָטס באַראָט!

;איך רייט אָן דיר ניט!* זאָגט דאָס פערד,
און לאָזט אַרױס דעם צוים

פון מויל, און טוט אַ קוש זיין האַנט, .
אין שאָטן פון זיין בוים,

4 יט יט
דאָס גראָז איז געל, דער הימל גרוי,
און בראָנזיק-ברוין דער װאַלד,

און נאָר דער ליפּע-בוים אַליין
איז גרין, זוי עמעראַלד,.

י 107 *

אין ווילדן װאַלד אַלײן

וי נאָר מיר האָבן זאַלבענאַנד דעם ראַנד פון װאַלד באַטראָטן,
האָט ער זיך אָפּגעשײדט פון מיר --- מיין אומעטיקער חבר ש אָ ט ן.

איך װאָרן אים:

-- דער װאַלד איז װוילד און אומעטיק,

אומענדלעך גרויס, און טונקל װי מיין חלום,

אַלײן, אָן מיר, װועסטו פאַרבלאָנדזשעט ווערן חס ושלום!
ער ענטפערט ניט!

איך חזר איבער נאָכאַמאָל מיין װאָרנונג, און איך זאָג אים;
-- אין ווילדן װאַלד, אַליין, וועסטו פאַרבלאָנדזשעט וװוערן!
ער ענטפערט ניט!

אַפּנים, אַז איך בין שוין זייער ווייט פון אים דערווייטערט,
אַזױ, אַז איך אַליין אפילו קען מיין אייגן קול

שוין ניט דערהערן .‏ .

האָט אָבער גאָט געבענטשט מיך מיט אַ טאָפּלט שאַרפער ראיה ---
אַזאַ, װאָס איז געוואוינט צו פינסטערניש, |

וי ס'איז געוואוינט דער אומעטיקער אָװונט-שטערן

צום דעמער אין דער שעה פון ערב שקיעה. . .

דאָס האַרץ מיינט טרייסט , . . און רעדט מיר איין;

-- ס'איז גוט צו בלאָנדזשען אין דעם ווילדן װאַלד אַלײן
מיט מיד אַראָפּגעלאָזטע אויגנדעקלעך.

עס שימערן די פייערפליגעלעך פון שװאַרצן גראָז אַפיר,
פון צווישן די געדיכטע יאדלע-צווייגן גלימערן אַרױס,
וי ווייסע פלאַטערלעך, צעדריבלטע לבנה-ברעקלעך . . .

ס'איז גוט אין װאַלד אֹין ווילדן זיך פאַרלירן!

פאַרבלאָנדזשען, און ניט װאַרטן --- עמעץ זאָל דיך קומען פירן . . .
און זיכער זיין, אַז וואו דו שטעלסט אַ פוס

האָסטו דעם וועג -- װאָס גאָט האָט אָנגעצײיכנט דיר -- געטראָפן,
אַז וואו דו לייגסט אַװעק דעם קאָפּ

האָסטו דיין לאַנג-געגאַרטע רו געפונען,

און ווען דו מאַכסט די אויגן צו --- איז צייט צו שלאָפן, שלאָפן!

* 108 *

ווידערקול

-- -- -- ער איז אַנטרונען און אַראָפּגענידערט צו דעם טאָל,
דערפרייט זיך מיט זיין איינזאַמקײט: צעזונגען זיך,
און האָט דערהערט פון זיין געזאַנג דאָס ווידערקול,

אין גרוי-געדיכטן װאַלד פון שטיינערדיקע ווענט
האָט ער זיין קול פאַרהערט . . . פאַרגעסן . . . און ערשט איצט,
אין שטילער שטילקייט, דאָס דערהערט און קוים דערקענט,

ווער איז דאָס דער, װאָס האָט מיט אים בײינאַנד אין טאָל
גענידערט, װוי דער דינער נעפּל-שפּרײ, און האָט
אין שטילסטער שעה פון נאַכט אים אומגעקערט זיין קול?

ווער איז ער?! און פאַרװאָס האָט ער, וי גאָט, פאַרדעקט
פאַר אים דאָס פּנים זיינס, און איצט אין טונקלער שעה
פון איינזאַמקײט -- אַ רואה ואינו נראה --- זיך אַנטפּלעקט?

ווער איז ער?! וואו באַהאַלט ער זיך? אין גראָז? אין ווינט?
אין טוי? אין פונק פון פייערפליג? אין שאָטן פון דעם באַרג?
אין נעפּלשפּרײ? אין פאָדעם-דינעם שטראָם, װאָס שפּינט

די שטילע שטילקייט אונטער זיינע שאָטנדיקע טריט?
אין פּלוצים-אויפגעװואַכטן חלום? אין דער בענקעניש,
װאָס וויינט װוי אַ געפּלאַצטע סטרונע פון אַ האַרף אין זיין געמיט?

ער מאַכט די אויגן צו און הערט זיך איין צום ווינט אין טאָל;

-- דו ביסט דער טוי, דאָס גראָז, דער ווינט, די פייערפליג!
נאָר ער -- ער הערט שוין ניט . . . ער איז אַלײן דאָס ווידערקול,

י 109 *

אַ צעשה פון אײביקן געכטן
אֹ

, . . ער רעדט און ער פּיפקעט זיין ליולקע,
וי ער װאָלט באַמיט זיך פאַרפלעכטן

דעם בלוי-גרינעם רויך מיט די ווערטער --
אַ מעשה פון אײיביקן נעכטן,

--- אַמאָל -- הייבט ער אָן -- האָט אַ שטורעם
אַ קערנדל זריעה פאַרבלאָזן

פון ערגעץ אַ פּלוין, און אינמיטן

פון ים, אויף אַ פעלז אים געלאָן . . .

דער ים, וי דער בורא, איז אײיביק,

און ציילט ניט די טעג און די יאָרן,

דער פעלז האָט די זריעה פאַרנומען,
און גרין וי אַ פּאַווע געװאָרן,

די רויך-בלויע פליטערלעך שוועבן

װוי פלאַטערלעך -- גרינגער און גרינגער . . .
ער שטעלט אָן אויף מיר זיינע אויגן

און טוט מיר אַ שטורך מיט אַ פינגער;

--- אויף דיר איז געפאַלן דער גורל,
אַז דו זאָלסט דער ערשטער באַוואוינען
דעם אינזל, און ווערן זיין מלכות --
אַלײין פאַר דעם קיניג זיך קרוינען.

זאָל דאַכטן --- ביסט ראָבינסאָן קרוזא,
פון שיף-ברוך ערשט ניצול געװאָרן,
און האָסט זיך דערשלאָגן צום אינזל,
און לעבסט דאָרט זיך אויס דיינע יאָרן.

דער ים טראָגט די כװאַליעס; די כװאַליעס --
זיי קומען, זיי גיין און פאַרשװינדן,

דו הערסט זייער עכאָ פון ווייטנס

פון אונטער דעם נעפּל, דעם בלינדן,

* 110 *

די יאָרן --- אַזױ װוי די כװאַליעס

אין ים, נאָר --- פאַראומערטע, שטילע,

זִיל גיין און זִיל גיין + +' זייער עכאָ 2

ער קערט זיך ניט אום שוין אפילו . . .

דיין בגד --- פון רעגן צעפרעסן,

דאָס העמד דיינס --- פון ים זאַלץ צעקראָכן,
נאָר, שעמען זיך ז אָ ל ניט דער קיניג
פאַרן אייגענעם שאָטן -- זיין שכן

און פּלוצים: דאָס אויג זיינס פאַרשפּיצט זיך;
נעמט פּלאַפּלען מיט שוים אויף די ליפּן,
מיר דאַכט זיך: ער ציט זיינע ווערטער
פון דמיון און זוכט זיי פאַרקניפּן

מיט אייגענע ווייטע מחשבות:
פאַנטאַסטישע, ווילדע רעיונות;
פאַרנעפּלטע בענקשאַפטן אַלטע;
חלומות, טומאַנע זכרונות -- -- =--

ער כאַפּט אָפּ דעם אָטעם, װוישט אָפּ זיך

דעם שווייס פון דעם שטערן . . . מיר דאַכט זיך;
איך האָב אים געזען וואו! --- ;אין שפּיגל!" ---
כאַפּט אונטער דער פּלוט און צעלאַכט זיך,

אַ רגע . . . ער פּיפּקעט שוין ווידער,
און צמאָקעט נערוועז מיט די ליפּן;
באַמיט זיך די דולע רעיונות

צוריק מיט אַ סדר פאַרקניפּן,

זיין שטערן דער כמורנער פאַרקנייטשט זיך,
וי ער װאָלט געזוכט צו געפינען

דעם איבערגעריסענעם פאָדעם,

װאָס ער האָט געהאַלטן אין שפּינען . . .

י 111 *

--- און טרעפט, אַז דער שטורעם באַפאַלט דיך,
דיר דאַכט זיך --- דיין אינזל ווערט חרוב!

זיי רואיק! עס פּאַסט ניט דער קיניג

זאָל פאָרכטן זיך, איך בין דיר ערב, ‏

אַז גאָט װעט פון בייז דיך פאַרהיטן,

און הערסטו אין האַרבסט, װי עס קראַקעט
דער ראָב אויף דער נאַקעטער ווערבע:
--דער קיניג, דער קיניג איז נאַ קע ט!

פאַרשטאָפּ זיך די אויערן דיינע,

און מאַך זיך וי דו װאָלטסט ניט הערן.
דער קיניג מעג אומגיין דאָ נאַקעט,
ווער קאָן דאָס דעם קיניג פאַרװוערן?!

ב

--- דער אינזל -- אַ גאָלד-גרינע פּאַװוע,

די פּאַווע געהערט נישט צו קיינעם!

אַזױ װוי דער ים און דער הימל

געהערט זי -- דיר איינעם, ד י ר אינעם!

דער בוים גיט דיר פרוכט און אויך פייער,
ודער פעלז-באַרג --- אַ הייל זיך צו שיצן
פון שטורעם, פון היץ און פון רעגן,

פון קעלט און פון וועלף און פון בליצן . . ,

און טרעפט, אַז דער רעגן פאַרהאַלט זיך;
דער הימל צינדט אָן זיך און פלאַקערט;

דער היישעריק לאָזט זיך אַרונטער, |
און ס'לאַנד, װי דער קיניג, בלייבט נאַקעט,

און ס'באַפאַלט דיך דער הונגער אַזױ וי
אַ װאָלף, װאָס איז גרייט דיך פאַרצוקן,
באַװייזט זיך, אַזױ וי אַ שטערן,

דער הירש ביי דעם פעלז אויפן רוקן . . .

י תון *

(אויך אים האָט דער דורשט און דער הונגער,
דער פּחד דער בלינדער, פאַרטריבן

פון װאַלד, װאָס איז נאַקעט און הויל איצט
אַזױ װי דער פעלז-באַרג געבליבן.)

דער הירש אויפן פעלז --- דיר אַ צייכן,
אַ סמן-בטחון, אַ נדר,

אַזױ וי דער לאם, װאָס אין חומש,
ביים שייטער פון יצחק'ס עקידה . . .

ג

-- דער הירש האָט צוויי הערנער --- מנורות,
צוויי גרויסע בורשטינענע אויגן,

און דו, ביי דיין זייט, האָסט דיין שאָטן,

דיין פייל און געהאָרכזאַמען בויגן . . ,

איז . . . טו, וי דער בליץ טוט אין שטורעם;
די שלאַנג --- אויף פאַרװאָרלאָזטע וועגן.
נעם, שפּאַן איין די פייל אין דעם בויגן

און ציל אויף דיין קרבן אַנטקעגן.

ד

-- דער הירש ליגט אַ רויטער . . . אַ טויטער,

מיט אָפענע שרעק-פולע אויגן: | |

--- פאַרשאָלטן זאָל װערן דער הונג ער
דער קיניג, די פּײל און דער בויגן!

נאָר דו שטייסט באַרוישט פון נצחון,
פאַרשיכורט, און הערסט נישט אפילו
| זיין תוכחה . . . קניסט לעבן פייער
געבויגן און תפילהסט א תפילה;

י 118 *

-- ,דאָס פלייש דיינס איז האָניק; דאָס בלוט דיינס --
איז וויין צו די דורשטיקע גלידער!"

באַרוישט פון דעם תענוג, באַפאַלט דיך

אַ װאַרעמער דרעמל, אַ מידער . . .

דו פילסט ניט ביי זיך אונטערן גומען
דעם ריח פון טױיט; אויף די ליפּן --
דעם ווייטיק, װאָס האָט ביי דיין קרבן
געצאַפּלט זיך צווישן די ריפּן,

ה

-- דו דרעמלסט . , . עס בלייכן די שטערן,

זיי ווערן אַלץ שיטערער, קנאַפּער . . .

אַלײן איז דער קיניג.. אל חנון!
ד י זינד מײנע זײ מי ר מכפר!

מיט װאָס בין איך אַנדערש פון אינזל?

פון הירש מיט די גאָלדענע אויגן?

פון װאָלקן געטריבן פון שטורעם;

פון פייל, װאָס איז קנעכט צו זיין בויגן? -- -- --

גע 2 גנ

איך דריי איין דעם לאָמפּ און פאַרלעש אים --
אינאיינעם מיט מיינע שװאַרצאַפּלען --

װאָלט איך אַזױ קאָנען פאַרלעשן

דעם דולנס צעפיבערטן פּלאַפּלען!

- איך דרעמל און הער װי ער פּלױדערט;

איך זע זיין פאַרװאָלקנטן פּנים,

די ווילדע, צעפיבערטע אויגן;

כ'דערמאָן זיך! . . . איך קאָן אים. א י ך ק אָן אי ם!

* 114 -

איך גראָב איין דעם קאָפּ אין דער קישן.
דאָס האַרץ אָבער פלאַטערט און צאַפּלט . . .
איך הער דורכן דרעמל, װי ס'פּיפּקעט
דער דולער זיין ליולקע און פּלאַפּלט;

--דו ביסט װי דער װינט, װי דער רעגן:
די פיל און דער בליץ און דער שטורעם!
דער בורא, װאָס האָט דיך געשטאַלטיקט
אַלײן אין זײן אײגענעם פורעם...

י 115 *

אַ מעשה מיט אַ צױיבערישלאָס

די שיינקייט פון דעם לאַנד אַרום .
איז גאָרנישט אָפּצומאָלן;
כסדר -- וועלדער, גערטנער, בערג
און בלוילעך-גרינע טאָלן,

דאָס הויז זיינס אויפן גרינעם באַרג --
אַ ליכטיקער לאַמטערן.

די פענסטער -- שפּיגלען זילבערנע,
די שויבן -- העלע שטערן.

וי אַלט עס איז דאָס הויז ? --- גיי טרעף:
נישטאָ גאָר דער זכרון,

װאָס זאָל געדענקען . . . מן הסתם
שוין מתושלחס יאָרן.

דריי דורות וואוינען אין דעם הויז,
דער אייניקל -- דער קלענסטער --
באַטראַכט גאָטס וועלט . . . און װאָס ער זעט
איז, װאָס ער זעט פון פענסטער,

נאָר ווייסן ווייסט ער -- האָט געהערט:
אַז דאָ ניט ווייט פונדאַנען

איז דאָ אַ װאַלד, און אין דעם װאַלד
איז אַ צויבערשלאָס פאַראַנען.

אַ וואונדערלעכער צױיבערשלאָס!
מיט גערטענער, פאָנטאַנען;
באַלקאָנען,. טורעמס, און אַ טייך
מיט שוימיק-ווייסע שװאַנען.

און אונטערן שלאָס --- פאַרהוילענע
טונעלן, קעלערס, היילן;

אַזעלכע וואונדער, װאָס אַ מויל

קאַן גאָרנישט נאָכדערצײילן . . ,

י 116 *

אַזא מין חף אַ כישוף ליגט

אויף דער געגנט אױיסגעגאָסן,

זיין פענסטער אָבער איז פאַרמאַכט,
דער טויער --- פעסט פאַרשלאָסן,

און נאָר דער סטרוזש פאַרמאָגט צו אים
דעם שליסל און די שליטה,

אי דאָס, ווען ס'קומען געסט -- נאָר דאָס
טרעפט איײנמאָל אין אַ שמיטה ---

צעעפנט ער דעם טויער ברייט
און לאָזט אַ ווייל אים אָפן,

דאָך, נסים טרעפן פאָרט, און היינט
האָט זיך אַ נס געטראָפן;

אין אָװונט האָט אַ פור געבראַכט

אַ גאַסט -- אַ מענטש, אַ גרויער ---

דער סטרוזש, דער אַלטער, היט די פערד,
און ער --- דעם פרייען טויער . . .

דאָס גאַנצע הויז איז מיט דעם גאַסט,

דעם חשובן, פאַרנומען -- -- -= +

די לבנה שווימט . . . און ע ר -- נאָך איר . . ,
נישטאָ! . . . אַועקגעשוואומען! -- -- ---

אין װאַלד איז שטיל, די נאַכט איז קיל,
די שטערן בלוי זיך מינען.

ער זוכט דעם צױיבערשלאָס און זוכט,
און קאָן אים ניט געפינען,

די פייערפליגעלעך, אין גראָז,

זיך ווינקען מאָדנע איבער . . .
אין טייך די זשאַבעס גארגלען זיך,
זיי דאַװענען בציבור . . ,

י 117 *

אין זייער צימבלען עפּעס שטעקט
אַזאַ מין מרה-שחורה! ---

זי ווילן אים אין טייך אַריין
פאַרשלעפּן, האָט ער מורא!

ווער'ט וויסן גאָר פון זיין געביין?!

דער טייך װעט דען געדענקען?!

ער קלערט און ס'ווערט אים אומעטיק. ‏
דאָס האַרץ גייט אויס פון בענקען . . *

ער קוקט זיך אום: שטאָק נאַכט אַרום.
ער ציטערט, לויפט און שרעקט זיך.
נאָר פּלוצים: אויף אַ גרינעם באַרג ---
אַ צױיבערשלאָס אַנטפּלעקט זיך!

קיין טורעמס אָבער זעט ער ניט,
וואו זיינען די פאָנטאַנען?!

די גערטענער? דער בלויער טייך?
די שוימיק-ווייסע שװאַנען?

דער שלאָס איז עפּעס . . . קענטלעך אים,
אים דאַכט זיך . . . ער װאָלט שווערן,
אַז דאָרט ביים טויער שטייט דער סטרוזש,
און בלינקט מיט דעם לאַמטערן . . .

און ער דערקאָנט אים אָן דעם האָרב, -
און אָן דער באָרד דער גרויער,

ער טאָפּטשעט, באָברעט עפּעס זיך
ביים ריגל-שלאָס פון טויער,

דער אַלטער טויער טוט אַ קרעכץ,
פאַרהוסט זיך, טוט אַ סקריפּע;
צעעפנט זיך פּאַמעלעכל,

טוט הייזעריק אַ כליפּע:

י 118 *י

-- אַ גאַסט, אַן אָנגעלײגטער גאַסט!
צוריק פון מידן װאַ נדער!

דער ;גאַסט* בויגט אָן פאַרשעמט דעם קאָפּ,

און כליפּעט זיך פאַנאַנדער . . .

י 119 *

דער לעצטער אינזל

ער וויל אַנטלויפן פון דער וועלט.
פאַרציען אויף אַן אינזל אַ געצעלט --
אַ באַרג, אַ ברונעם און אַ בוים,

און זאָגן ;רו --- דאָ איז דיין הייט!"

דער ים קנעט טויזנט אינזלען אויס,

דער ווינט איז פריי . . . דער ים איז גרויס,
דער מענטש, ער שפּרײט די זעגלען אויס,
און שווימט אין ווייטן ים אַרױס,

דער ערשטער אינזל אויפן ים --
אַ טעמנער קנויט, אַ כמורנער פלאַם,
דער זעגל פלאַטערט רואיק, פריי

און שווימט דעם אינזל-ברעג פאַרביי,

! דער צווייטער אינזל --- זאַמד און שטיין;
דאָס איז דאָך --- גאָט! . . . די רו אַלײן!
דער זעגל הינקט אַרױיף, אַראָפּ

און שטעלט ביים אינזל זיך נישט אָפּ,

דער דריטער אינזל --- ווייט פון ברעג --
אַ צויבערלאַנד אין מיטן װועג. -

די װועלן פּלאַפּלען: ;פרידן, רו",

נאָר --- לאָזן צו דעם ברעג ניט צו . . .

דער פערטער אינזל, וי אַ פויסט ‏

טוט אויסן ים אַ שפּאַר אַרױס:

--- בלייב שטיין! א יאָר, אַ טאָג, אַ שעה!
אפילו גאָט איז דאָ נישטאָ!

דער פינפטער -- בערג -- קאראלן-רויט,
אַ שטילע שטילקייט, װוי דער טױט!

דער זעגל שעפּט זיך אָן מיט ווינט --
אַ נויג, אַ ציטער, און פאַרשווינדט,

י 120 *י

דער זעקסטער -- דרעמלט אין טומאַן --
אַן אויסגעלאָשענער וואולקאַן:

דער באַרג איז נאַקעט װי די שרעקוּ -
דער זעגל בלייכט, און איילט אַװעק . . .

(דער ווינט, דער זעגל און דער ים,
וי בלינדע, ציילן זיי ניט סתם

די גרויע נעכט, די ווייסע טעג --

די אינזלען -- טויזנטער -- אין וועג).

! דער לעצטער-לעצטער אינזל שוין --

אַ װואַלד אין גרינער בלעטער-קרוין;

--- הייב אויף די הענט, און לויב און בענטש! --
דער זעגל גרויט . . . עס שלאָפט דער מענטש,

דער ים רוישט קאַלט פאַרביי דעם ברעג.

דער מידער מענטש, אינמיטן וועג

איז איינגעשלאָפן װי אַ שטיין,

עס שלאָפט דער מענטש, און --- איז אַליין . . +

י 1כן .

מעני אץ נעני -- אַ מצעשה

-- דער זייגער האָט אַכט שוין געשלאָגן,
ס'איז נאַכט און די פייגעלעך שלאָפן.

דו איינער בלויז ליגסט נאָך אַ װאַכער,
די ליכטיקע אייגעלעך אָפן,

דו װאַרטסט, אַז איך זאָל דיר דערציילן
דעם סוף פון דער נעכטיקער מעשה?
די מעשה פון מעני, דעם ריטער,

און נעני, דאָס ציגעלע ווייסע?

געדענקסט דאָך דעם ריטער דעם בלאָנדן?
דו װעסט אים אוודאי דערקאָנען,

אַ וואונק פון אַן אייגל, אַ שמייכל,

און דו וועסט זיך אַלצדינג דערמאָנען . . .

ער טראָגט נאָך דאָס אייגענע מיצל,

דאָס רויטס, מיט דעם גאָלדענעם פעדער,
די פּליושענע הייזלעך די גרינע,

די שטיוול פון גאָלד-רױטן לעדער,,

איצט, נעמען מיר מענין, דעם ריטער,
און נעני, די ווילד-ווילדע בריאה,

און זעצן אויף מענין אויף נענין,

און הײידאַ! אויף אונדזער נסיעה,

נט 5 ע;

דער הימל איז בלוי, און די שטערן --
זיי פינקלען אַזױ ווי בריליאַנטן,

דער טוי און די גלי-ווערים בלינצלען
אַרױס פון דעם גראָז, װי דימאַנטן,

מאַכט נעני צו מעניף -- אַ הימל!

אַ חיות אין אים זיך צו שפּיגלען

האַלט אָן זיך ביי מיר אָן די הערנער.

איך פיל . . . װי עס שפּראָצן מיר פליגלעף

* 122 י

מיר װוילט זיך . . . כ'האָב חשק אַ פלי טאָן
אַרױף צו דער ווייסער לבנה,

אין וועג ליגן שטערן און װאָלקגס,

און פליען --- שמעקט אָפט מיט סכנה . . .

אַ היפּשער מהלך . . . און דאָרטן

איז אַלצדינג קאַפּױר, און דער שטייגער
פון לעבן איז אַנדערש: נישטאָ דאָרט
קיין מולד, קיין לוח, קיין זייגער . . .

נישטאָ קיין ,מע טאָר* און ,מע טאָר ניט?;
נישטאָ דאָרט קיין שול און קיין חדר;

קיין מיטװואָך, קיין שבת, קיין יום-טוב,

אַז דאָרטן איז יום-טוב כסדר!

די מענטשן -- מלאכימלעך בלויע,

מיט זיידענע פליגעלעך ווייסע,

זיי שוועבן אַרום, וי די פעען

וי ס'טרעפט אין אַלאַדינס אַ מעשה .. .

נישטאָ דאָרט קיין שטעט און קיין דערפער.

מען ווייסט ניט פון אַרבעט, פון האַנדלען,

מע פליט און מע פלאַטערט . . . װאָס עסט מען?
מאַראַנצן און ראָזשינקעס, מאַנדלען,

און קליידער --- ווער דאַרף עס דאָרט קליידער?
אַז אָנגעטאָן גייט מען דאָרט נאַקעט,

און רעגענען, רעגנט דאָרט קײינמאָל;

דער טוי דאָרטן ווען-ניט-ווען מראַקעט . . .

די חיות, בהמות און עופות

אפילו דאָרט לעבן בשלום,

די טעג און די נעכט זיינען איינס דאָרט,
און ס'לעבן -- אַ בלוי-ווייסער חלום,

*י 123 *

די בוימער -- גיגאַנטן זיי גרייכן
צום הימל, און אפשר נאָך העכער . . .
איז דאָ און דאָרט טאַקע דער הימל --
אַ דעשעטע --- דורכאויס מיט לעכער,

און ס'ליכט, װאָס איז איבערן הימל,
שפּאַרט דורך זיך די לעכער, און ס'ווערן
די גאָלדענע פייערלעך אויבן,

װאָס דו און װאָס איך רופן שטערן . . .

דערפאַר איז אַיעטװעדער בוים זיך --
באמת אַ זעלטענער וואונדער! --

אַ גאָרטן פון כלערליי פּירות,

אַ גאָלדענער סאָד זיך באַזונדער . . .

אויף איין בוים קאָן װאַקסן, סיי עפּל,
סיי באַרן, סיי ניס, סיי קאַשטאַנעס;
מאַראַנצן און קאַרשן און פלוימען;
אפילו קישמיש, מאַרציפּאַנעס!

דעריבער איז גאָרניט קיין חידוש
די װאָלקנס, די פינסטערע, װאָרעם --
ס'ווערט אומעטיק זיי און זיי טוען

אַ הוליע -- און דאָס איז דער שטורעם . . .

עס דונערט מיט עפּל און באַרן,

עס רעגנט מיט קאַרשן פון הימל;

מיט שלאָף-עפּעלעך פאַר מיין שיינעם,
און וויינטרויבן זיס װי דער דרימל . . .

איצט, לאָז אָפּ די הערנערלעך, מעני:
מיר זיינען אַרױס פון סכנה,

מיר זיינען, אַ דאַנק גאָט, אַריבער
דעם קרייז, װאָס אַרום דער לבנח . . .

י 124 *

איה-א! . . . דיינע אייגעלעך בלינצלען.

עס כמאַרען ביי דיר זיך די וויעס,

הער אויף מיט דעם שלאָף זיך צו באָרען,
לייען ,קרישמע" און מאַך ניט קיין שהיות . . .

גיב נאָך . . . לאָז אַרונטער די וויעס,
מיין שיינער, בלוי-אויגיקער חכם,

אַ פלאַטערל ביסטו , . . אַ חלום . . .
אַ מלאכל צװוישן מלאכים . . .

י 195 *

מ אַ 3 ה ע טן

עס ציטערט איבער מיר אַ טויבן-שטילע איר-לבנה,
און שטערן -- זאַנגען גאָלדענע --- אין די מיליאַסן!
וי בינען גלימערן די שויבן . . . און די נאַכט-פאָנאַרן,
וי בייטשן פּערל, הענגען אויף די העלזער פון די גאַסן,

אָ, זי מיר מוחל, שטאָט פון שטיין און שטאָל און אייזן,
פאַר מיינע ברוגזע פאַראיבלען און פאַר'עקשנטע קאַפּריזן,
איך זע דיך היינט וי אַ קאָמעט, װאָס האָט זיך פּלוצים,
אין בלויקייט פון דער נאַכט, צום ערשטן מאָל באַװויזן,

איך שטיי פאַר דיר וי פאַר אַ וואונדערלעכן חלום,
און זוך דעם פּתרון און איך קאָן אים ניט געפינען:
וואוהין איז מיר דער טאָג מיט אַלע זיינע סילועטן,
צעקרומטע קאַרליק-שאָטנס, טונקעלע, אַנטרינען?

כ'האָב ערשט, בעת די זון איז נאָר װואָס אויסגעגאַנגען,

דערהערט אַ פרייד-געוויין פון צווישן דיינע שטיינער:

-- די נאַכט טוט אונדז פאַרוועבן אין אַ נעץ פון שטערן!

און דו -- ביסט אויך אַ שטיין, וי מיר... װי יעדער אײנער!

איצט, זע! . . . די הימלקראַצערס טורעמען צעשטראַלטע --
אַ ליכט-מיראַזש פון אַ געדאַכטער וועלט, אַ ווייטער,
גייט אויף, אין כל-המינים שטראַלונגען -- מאַנהעטן!--
אַ פעניקס-פויגל, אויסן שייטער-פייער, אַ באַנײטער!

זיי מוחל מיר, אָ. שטאָט פון שטיין און שטאָל און אייזן!
פאַרװאָס איך האָב מיט שטירדע-טראָט דיין שטיין געטראָטן;
װאָס כ'האָב מיין אומרו צווישן דיינע ווענט געכאָװעט,

און ענג געמאַכט די גאַסן דיינע מיט מיין כמורנעם שאָטן . . .

צי בין איך שולדיק? . . . װאַר! איך האָב דיין שטיין געשפּאָלטן,
נאָר, ביז איך האָב דערטראָגן אים צום העכסטן גאָרן,

האָט ס'האַרץ אין מיר נישט אויפגעהערט צו קלאַפּ, קלאַפּן . . .
און איך --- צוגלייך מיט אַלע שטיינער -- בין אַ שטיין געװאָרן.

'י 126 *

אַ שטומער שטיין. דאָך הער איך װי עס וויקלען זיך די ווינטן,
װי תליה-שטריק אַרום דעם האַלזיאון-נאַקן פון דעם טורעם,
איך זע: װוי אויף אַ װאָלקן-פערד מיט פייערדיקע טלויעןן,

אין בליצן-לייצעס, גאַלאָפּירט אַריבער מיר דער שטורעם ... .

אַ חלום בלויח . , . איך זע: ביים מזרח-ראַנד שאַריעט.

עס פּלאַמט פאַנאַנדער זיך דער טאָג -- אַ ברענענדיקער שייטער.
אָ, גאָט! איז מיר באַשערט צו זיין דער וואונדערלעכער פעניקס,
װאָס הייבט זיך אויף פון אַש געלייטערט -- אַ באַנײטער?

= י 7

בראָך-טאָג. אין האַפן װאָיעט זיך אַ פרעמדע שיף פאַנאַנדער,

ביים ברעג פון האָדסאָן טייך פאַרגײט זיך װאָלפיש אַ סירענע,

דער כישוף טוט זיך אָפּ, פון הינטער זשאַווער-ברוינע נעפּלען

טויכט אויף די שטאָט -- אַ סילועט פון אַ פאַרהונגערטער היענע ‏ . .

י 197 *

אַ לאַמטערן אִין שרוי

ווער איז דער מענטש, װאָס שפּאַנט בײינאַכט
יאין שניי מיט אַ לאַמטערן?

װאָס זוכט ער עס אין ווייסן בלענד?
בריליאַנטן? רענדלעך? שטערן?

איך ווייס ניט ווער און װאָס ער אין --
אַ מענטש, אַ מת, אַ שאָטן?
איך ווייס נאָר איינס: ער האָט אין שניי
אַ סטעזשקע אױיסגעטראָטן.

איך ווייס ניט װאָס ער זוכט אין שניי,
מיך אַרט ניט זיין כוונה,

איך ווייס נאָר, וואו ער שטעלט אַ טראָט
צעלויכט זיך אַ לבנה;

אַ מאַטער ליכט-ראָד אויפן שביי,
אַ ציפערבלאַט אָן ווייזער;

אַ בלייכער, דינער שימער-שיין
אויף דרעמלענדיקע הייזער.

עס אַרט מיך ניט וואוהין ער גייט,
ביינאַכט מיט זיין לאַמטערן,

איך ווייס נאָר איינס: קוים ווערט ער ניט,
וװועט אומעטיק מיר ווערן . . .

* 128 +

ראַפּסאָדיע אין גרין

איך ליג אויף מיין געלעגער
האַלב דרעמלענדיק, האַלב װאַך,
עס זינגט דער רעגן לידער

צו מיר און צו מיין דאַך,

עס גרינט דאָס גראָז, די װוערבע;
די אָזערע, דער סכך;

די שויבן פון מיין פענסטער;

די שינדלען אויף מיין דאַך,

פון קוימען קנוילט דער רויך זיך
צעפּאַטלט אין דער נאַכט --

אַ סטייע פּאָפּוגאַיעס ---
גרין-גרויע --- אויף מיין דאַך.

נאָך יעדן בליץ אין װאָלקן,
נאָך יעדן דונער-קראַך --
אַן אַרבעס-גרין געלעכטער
צעשיט זיך אויף מיין דאַך,

עס לאַכט אַ גרין געלעכטער
אַיעדער מינדסטע זאַך;

די יאַשטשערקע, די זשאַבע,
דער קוימען אויף מיין דאַך;

דאָס דינע גאָרטן-שלענגל,

װאָס חלפ'ט דורך דעם שליאַך;
דאָס װאָלקנדל, װאָס שלייכט זיך
פאַרביי מיין שינדל-דאַך.

איך ליג אויף מיין געלעגער,
האַלב דרעמלענדיק, האַלב װאַך,
און הער זיך איין װי ס'פלאַטערט
דער חלום אויף מיין דאַך ---

י 129 *

אַ גאָלדיק-גרינער חלום,

איך בעט ניט, גאָט, קיין סך;
זאָל ער זיין נעסט געפינען

אין אַ ווינקל פון מיין דאַך . . .

י 130 *

דאָס טעלערל פון הימל

--- װאָס וויינט דאָס בלאָנדע יינגעלע

אין וויגל ערב דרימל?

ס'האָט מורא פאַר דעם שלאָף . . . און גאַרט
דאָס טעלערל פון הימל,

דאָס יינגעלע װעט וויינען, און
צום סוף -- אַנשלאָפן ווערן,
און חלומען: אין הימל הענגט
אַ טעלערל מיט שטערן . . .

נאָר איך, װאָס ווייס דעם טעם פון טרער,
פאַרנעם דעם עכאָיציטער

פון קינדס געוויין, און ווייס: די טרײײַסט --
די טרער -- איז ביטער, ביטער!

און כאָטש עס צוקט נאָך אויף מיין ליפ
דעם מלאכס שכחה-צייכן,

געדענק איך אַלץ נאָך, און איך גאַר
דאָס טעלערל . . ., דערגרייכן . . .

עס שלאָפט דאָס בלאַנדע יינגעלע,
פון מיר נאָר ווייכט דער דרימל,

אין פענסטער --- די לבנה װינקט:
דאָס טעלערל פון הימל . . ,

י 181 *

וויג- ליד
מיין אייניקל לינדא

דער אָװונט הענגט אויף דיינע שויבן --
געדיכטע הענגלען בלויע טרויבן.

גאָטס האַנט װאָס איז אויף אַלץ משפּיע
האָט פאַר דיין פענסטערל די זריעה
פאַרזייט . , . און האָט פונדיינעטוועגן
געזיפּט דעם טוי, געשפּרײט דעם רעגן

און אויפגעקנופּט די ערשטע בליטן --

ער האָט געפלאַנצט און ער װעט היטן . . .

פאַרטאָג, אַז דו װועסט טאָן אַן עפן

די אייגעלעך, װעסטו שוין טרעפן

ביי דיר אין פענסטערל, צוקאָפּנס

דעם וויין פון טאָג --- גאָלד-בלױע טראָפּנס.

און איך װעל שטיין דאָ ביי דיין פענסטער --
פון אַלע זיידעלעך דער קלענסטער;

דער ווייסטער פון די ווייסטע טויבן;

דער דינסטער, שטילסטער פרילינג-רעגן,

און שטילער, דינער דיך נאָך פרעגן;

מיין מלאכל! ביסט גוט געשלאָפן?

און דו וועסט ענטפערן:

בורא פּרי הגפן!

און װוי דער ווייסער מאָרגנשטערן

וועל איך פאַרשמייכלען . . . און ניט ווערן.

* 1392 *

ש לאָ ף

מיט שלאָף-זאַמד פולע אויגן.
ביים קװואַל דעם קאָפּ געבויגן,

עס קוועלט אַרױס דער דרימל
פון קװאַל -- אַ קוים-געווימל --
און שווימט פאַרביי מיין אויער,
אַ דינער-דינער טרויער . . .

אַ קניילכל בלויער נעפּל.
אינמיט --- אַ גרינער שטערן;
אַ פלאַטער און אַ ציטער.

עס מינעט זיך דער פליטער --
אַ שימער פון אַ זעגל . . .

אַ דינער שאָטן-שפּליטער

ביים נאַכט-:װינט אויף די נעגל,

איך װאַרט אויף שטילסטער שטילקייט,
אויף קילער . . . קילסטער קילקייט,

װאָס שטילער עס װעט וערן,
אַלץ טיפער װעל איך הערף /
און װאָס קען זיין נאָך שטילער,
וי ס'ליכט פון ווייסע שטערן?

* 138 *

כל זמן

די זון גייט אויף, די זון פאַרגייט,
כ'האָב גאָרנישט ניט פאַרלוירן.
מיט יעדן אויפגאַנג פון דעם טאָג.
ווער איך פונסניי געבוירן,

דער מזרח האָט זיין גאָלד און רויט,
דער מערב -- זיינע פאַרבן,

אַמאָל איז שענער דער קאַיאָר,
אַמאָל דאָס שקיעה-שטאַרבן,

אין ווינטער זיינען קורץ די טעג,
דערפאַר די נעכט די װייסע!

אַזױ װי ;טויזנט-און-איין-נאַכט? --
אַ שיינע צויבער-מעשה!

מיין אָרעם הויז -- אַ צויבער-שלאָס,
כמעט וי קיניג שלמה'ס,

וי ער, פאַרמאָג איך אַ האַרעם

פון לידער און חלומות . . .

דער זומער-טאָג איז לאַנג,. די נאַכט --
קלעקט קוים מיר פאַר אַ חלום,
דערפאַר האַלט גאָט מיין זעל ניט לאַנג
און קערט זי מיר בשלום

צוריק, װי ער האָט פאַרן שלאָף

ביי מיר זי צוגענומען --

מיט אַלע שטערן, אין דער נאַכט,
גאָטס הימלען אויסגעשוואומען + . .

און ווען די זון, ביים מזרח-ראַנד,
באַגינען טוט אַ זשאַרע,

בין איך שוין ווידער מיט דער װעלט --
איר טוי, איר ליכט, איר כמאַרע.

י 184 *

אינעריקע מענטשן

דער איבעריקער מענטש

אַ רוישיק-רעש'עדיקע גאַס

אין סאַמע האַרץ פון רוישיק-רעש'עדיקער שטאָט,
און אויף דער גאַס שפּאַצירט אַ מענטש
געמיטלעך, רואיק, קאַלט,

מיט אַ געמאָסטענעם און ניט געאיילטן טראָט,

דער מענטש שפּאַצירט,

וי ער װאָלט אויף דער גאַנצער וועלט געווען --
דער לעצטער -- איינציק און אַלין . . . :
דער מענטשן-דראַנג אַרום אים קאָכט און זידט,

וי אַ געוויטער, נאָך אַ װאָלקן-ברוך,

אַראָפּ אַ באַרג;

אַ יאָגנדיקער שטראָם, װאָס שלאָגט זיך אָפּ

אין אַ פאַר'עקשנטן, ברייט-פּלײיצעדיקן שטיין,

און װי דאָס לויפנדיקע װאַסער

צאָרנט קעגן שטיין, װאָס שטעלט זיך אים אין ועג,
זידט צאָרנדיק דער כעס פון איילנדיקן מענטשן-שטראָם,
װאָס רייסט זיך דורך דער רוישנדיקסטער גאַס פון שטאָט,
אויף אים, דעם מענטש, װאָס שפּאַנט

געמיטלעך, רואיק, קאַלט,

מיט אַ געמאָסטענעם און ניט געאיילטן טראָט,

וי ער װאָלט זיין דער לעצטער אויף דער װעלט;

דער לעצטער -- איינציק און אַלײן, |

אַ מענטש -- אַ שטיין,

* 187 +

ש מאַט עס

כ'פאַרמאָג אַ שטיבעלע פון ליים,
שטרויענעם דאַך מיט לאַטעס;
קעלער פול מיט ברוכװאַרג, און
בוידעם פול מיט שמאַטעס.

4 4 ;לו

פון טוכלען קעלער קוקט אַרױס
צום כמאַרנעם דרויסן, אויבן,
אַן איינאונאיינציק פענסטערל
מיט שפּינװועבס אנשטאט שויבן,

אַנטקעגן בלינדן פענסטערל --

אַ ברודיקער לאַמטערן.

אין נעכט, אין קלאָרע, חלומט ער,
אַז ער איז אויך אַ שטערן.

אין טעמנער-שטילער בענקעניש
צעזשמוערט זיך דאָס קנייטל,
די גרויע שפּינוועב-שייבעלעך
זיך טוען קוים אַ רויטל . + .

און אָפּט, אינמיטן נאַכט, בשעת
אינדרויסן ג ייט אַ רעגן,
דערהער איך אויפן בוידעם, וי
די שמאַטעס זיך באַוועגן.

איך זע אין שלאָף, וי דורך אַ זיפּ,
פון ווינקל דאַך באַהאַלטן,
צעוויקלט זיך אַ קאראהאָד
פאַרנעפּלטע געשטאַלטן,

זיל דרייען זיך, צעווייען זיך

אין פלאַטערנדיקע שאָטנס --
קאַפּאָטעס, טאָרבעס, ספּאָדניצעס,
סערמיענגעס, טלית-קטנס,

י 138 *

אַ כלה-שלייער, דין געוועבט,

פון זילבער-גרויע שפּינען,
צעכװאַליעט זיך. אַ חופּה-קלייד
צעפעכערט זיך, נעמט מינען . . .

אַנטקעגן טאַנצט דער גרויער ווינט,
צעלאָזן ברייט די פּאָלעס,

אין רעגן וויינט די הינטער גאַס --
די נאַכט ;גיט אויס? דעם דלות . ..

י 139 *

אַ תפילה פון אַן עגאאיסט

ניט שטראָף מיך, גאָט, פאַר מיינע רייד, זיי מוחל מיר, אפילו
ווען איך בין עובר דיין געבאָט פון גואהבת" אין מיין תפילה,.
אָ. העלף מיר, גאָט פון רחמים, העלף: אַז איך מיט מיינע שכנים
זאָלן בלייבן אָרעם וי געווען, אַבי --- אבי אינאיינעם . . .

דערלאָז ניט דאָס עשירות זאָל, חלילה, אונדז צעשיידן,

איך פיל זיך אין מיין אָרעמשאַפט, װי אדם אין גן-עדן,

איך האָב מיין שכן אמת האָלט, מיין חבר --- איז מיר טײיער!
כ'האָב ליב זיין פּשוט הויז, זיין טיש, זיין וויגשטול לעבן פייער,

זיין טיי איז הייס, זיין ברויט -- געשמאַק; זיין קעז האָט אלע טעמ'ען.
זיין װאָרט איז װאַרעם, פּשוט, פּראָסט, װי ליבשאַפט פון אַ מאַמען,

אָ, גאָט! צעשטער נישט אונדזער נעסט, און לאָז אונדז דאָ אין שלמות,
װי ליבעס-פויגלען, זייט ביי זייט, זיך חלומען חלומות,

און זיי, װאָס בלאָנדזשען דאָ אַרום מיט דורשטיקע מחשבות
פון וועגן יחוס און נישט-דאָגעדאַכטיקטע זכות אבות,

זיי לאָז נישט בויען אין די בערג לאַמטערנדיקע דירות,

אַז איך זאָל זיי מקנא זיין דאָס רחבות און עשירות,

דאָס גלעקל ביי דער טיר פון גביר, װעקט אויף אין מיין מחשבה
דאָס בילד: עס שטייט אַן אָרעמאַן און װאַרט אויף אַ נדבה,

כ'האָב פיינט די דינסט אין ווייסן שירץ, װאָס טוט די טיר אַן עפן,

און פירט דיך וי אַ בלינדן דזשאד, װאָס קען דעם וועג ניט טרעפן . . .

| דער שטול איז ווייך, די טאַס בלאַנקט ראָז, אין ליכט פון דער לבנה --
אַ קליינטשינקע כינעזערין, אין אַ גאָלדענער קימאָנע,

זיך הוידעט פון דער טיי אַרױס, פאַרװיקלט אין דער פּאַרע --

נאָר מיר איז אומעטיק אַזױ! מיין האַרץ איז האַרבסט און כמאַרע.

מען רעדט . . . אַראָפּגעלאָזט צום דיל די אויגן, װי פאַרשעמטע . . .
אָ, גאָט מיין האַר! װאָס טו איך דאָ, אַ פרעמדער צװישן פרעמדע?
איך בין דיר מוחל כבוד, רום, עשירות, יחוס --- אַלעס!

ס'איז ניחאיר מיר מיין אָרעמשאַפט --- אין שכנות מיטן דלות!

י 140 *י

דו װעסט ניט קענען שלאָפן

אויב ס'איז נאָך וועטשערע געבליבן דיר אַ פּעניץ ברויט אין קיך;
אַ לעפל װאַרעמע געקעכץ, איז קלאָר דערפון געדרונגען,

אַז ערגעץ בלאַנקעט זיך אַרום, ביי דיר אין גאַס, אַן אָרעמאַן,
װאָס גוסס'ט שטילערהייד, גייט ממש אויס פון הונגער,

און אַז אויף דיין געלעגער ליגט אַ פּערענע פון וייכן פּוך,

אַ דעק, אַ װאָלענע, אויף אונטערשלאַק פון אַטלעס,

איז קלאָר, אַז ערגעץ פרירט אַ בלודנער מענטש ביי דיר אין גאַס,
אַ בעטלער איינגעהילט אין וויינענדיקע שמאַטעס . . .

און אַז דיין קאַץ איז זאַט, און אונטער שטאלן שטייט נאָך מילך,
װאָס זי האָט, נעבעך, ניט געקענט שוין מער פאַרצערן,
וועסטו בינאַכט שוין הערן, װי עס וויינט דעם שכנס קינד . . .
ס'איז הונגעריק און קען דעריבער ניט אַנשלאָפן װוערן.

דו האָסט געבענטשט, און --- האָסט געלעסטערט גאָט, פאַרשעמט, פאַרשװעכט
דעם לעצטן ביסן ברויט ביי דיר אונטערן גומען . . .

די מים אחרונים, װאָס דו האָסט פאַרשװענדט -- דער קילער טרונק,

װאָס דו האָסט ביים דורשטיקן פון מויל אַװעקגענומעף

דו װעסט ניט קענען רוען, מחמת דו װעסט הערן אין דיין שלאָף,
וי ס'זיפצן אויף דער ואַנט די שאָטנס דיר צוקאָפּנס;

וי די רגעס טריפן פון די זייגער:ווייזערס אויפן ציפּערבלאַט,

וי אין די חשונדיקע נעכט פון דאַך די רעגנטראָפּנס . . .

וועסט הערן, װי דער הונט, דער הונגעריקער, ואָיעט אויפן מיסט,
און װי די קראָ, די שװאַרצע, אויפן קוימען קראַקעט:

-- דו האָסט געלאָזט דעם הונגעריקן הונגערן ביי דיר אין גאַס,
דעם בעטלער, אין די ווינטערדיקע נעכט, אַרומגײן נאַקעט!

י 141 *

דורך אַלע דיינע הױטן זעט מיין אויג

פון זינט איך קאָן אים האָט ער נאָך

מיין טיר ניט אויסגעמיטן,

עס בייט זיך מענטש און וועלט, נאָר ער --
קיין האָר זיך ניט געביטן,

- זיין באָרד --- לבנה-ווייס, זיין האַנט --
אַן אויפגעדרייטער דאָרן,

וי אַלט ער איז? עס דאַכט זיך מיר --
שוין מתושלחס יאָרן!

זיין פּנים -- כמורנע וי דער ים,
די ליפּן --- שטום, פאַרזיגלט,

די אויגן צו דער ערד, וי ער
װאָלט זיך אין איר געשפּיגלט . . .

כ'דערפיל בחוש זיין קלאפּ אין טיר --
נאָך איידער איך דערהער אים;

-- איך האָב די גאַנצע וועלט, און ד י ך
אַרײינגעלײגט אין חרם!

מיר דאַכט זיך אָפּט, בשעת כ'דערלאַנג
אין האַנט אים די נדבה,

אַז כ'הער דורך זיינע נעגל, וי

עס זידט אין זיין מחשבה

די שנאה צו דער גאַנצער װעלט;
זיין חשד אויף גאָט און מענטשן;
זיין כעס צו זיך אַלײן, פאַרװאָס
ער האָט ניט װאָס צו בענטשן . . .

און שטעלט ער אָן אויף דיר זיין בליק --
לפּנים דיר באַדאַנקען --

דערשפּירסטו וי ער לייענט ביי דיר

אין האַרצן די געדאַנקען,

י 142 *

אַנומעלטן האָב איך דערלאַנגט

דעם אַלטן חסר-דעה,

אנשטאט אַ פּרוטה, װאָס אים קומט,
אַ זילבערנע מטבע,

האָט ער אַ צי געטאָן די האַנט,

אַ הייב געטאָן די ברעמען:

-- דו ווילסט מיך שטעלן צום נסיון . . .
לא-יחרץ געלט דיר נעמען!

כדי כ'זאָל ווערן דיין בעל-חוב,

די מעשים דיינע לויבן ‏ --

איך האָב אַלין מיין טראַנטע-קלײד
פון סמעטניק אויפגעהויבן!

מיין לייוונטענע טאָרבע --- שװאַרץ
אַזױ וי מיינע נעגל --

קען זיין זי שטאַמט פון יחוס גראד --
געווען אַמאָל אַ זעגל!

מיין שטעקן -- אים האָט גאָט אַליין
פאַרגרייט פון מיינעטוועגן;

--- גיי פיר אים אין אַ פרעמדער וועלט
דורך נעפּל, ווינט און רעגן!

ער טוט אין ווינט אַרֹיין אַ שפּײ,

דערלאַנגט אַ הייב דעם שטעקן;

-- דורך אַלע דײנע הויטן זע ט
מײן אויג אין דיר די פלצקו ...

נאָר איידער איך האָב צייט געהאַט
אַ װאָרט אַרױיסצורײדן,

האָט זיך אַ כמאַרע אָנגערוקט ‏

און אונדז פאַרשאָטנט ביידן,

י 148 *

און אַז מיין אויג האָט זיך מיט אים

ביים ענדע גאָס געזעגנט,

האָט איבער אים געבייטשט דער בליץ ...
אַרום אים האָט גערעגנט . . ,

י 144 *

ד ער האַקן

אַז ער האָט זיך אַריינגעקליבן דאָ אין הויז

האָט ער געטראָפן שוין אין ברודיקן סופיט

דעם שווערן, רויט-פאַרראָסטן קרוק אַרײנגעדרײט --
ער וועקט אַן אומרו עפּעס טיף אין זיין געמיט . . .

ער פּרואווט זיך אים פאַרענטפערן: -- אומזיסט
האָט מען אים דאָ דאָך ניט אַריינגעשרויפט --
וועט מאָרגן קויפן אים אַ הענג-לאָמפּ אין לאמבאַרד,
נאָר, מאָרגן האָט ער זיך --- אַ ליטער וויין געקויפט,

האַלב נאַכט. עס בלייכט זיך די לבנה מאַט.

אין שאָטן פון סופיט --- אַ דינער שימער-ראָד;
דערמאָנט אַ ברענענדיקן לאָמפּ װאָס צאַנקט --
אַ רמז . . . אַ פאַרבלענדעניש . . . אַ סוד . . .

אין מאַטן ליכט פון דער לבנה בלאָנדזשעט שטאַר
זיין בליק אַרום דער ליידיק-קאַלטער פלאַש,

אַ גלאָז, אַ טריב-פאַרטרערטע, שמייבלט מיד.

צום דינעם שאָטן פון אַ רויכיקן ציגאַר אין אַש,

װאָס ציט זיך וי אַ פּראָפּנציער אויף דער װאַנט,

און רייצט זיך עפּעס מיט זיין בלאָנדזשענדיקן בליק,
אים דאַכט זיך אַז דאָס דינע שאָטנדל ציגאַרן-רויך
דערמאָנט אים עפּעס . . . איז מרמז אויף אַ שטריק .‏ ,

ער שלומערט איין פאַרטײיעט, און אים חלומט זיך,

אַז ער אַלין, דער נאַר, דער טעמפּער גלאָמפּ

איז דער לבנה-שאָטן אויפן ברודיקן סופיט ---

דער מאַטער שימער-קרייז פון צאַנקענדיקן לאָמפֿ . . ,

י 145 *.

אין שאָטן פון דער תליה

ער האָט די לעצטע שעה מיט ביידע הענט אַרומגענומען
וי אַ שיכור אויפן ראָג, בײינאַכט, אַ גאַס-לאַמטערן,

און אין בלינדן נאַכט-טומאַן אַריינגעשוואומען ---
צווישן כמאַרעס האַרבסטיקע -- אַ צאַנקענדיקער שטערן

אים דוכט: ער איז אַ זעגל װאָס דער ים האָט אָפּגעריסן

פון ברעג, און טראָגט אים איבער טורעמדיקע װעלן.

ער הענגט מיט ציין און נעגל אינם מאַסט אַרײנגעביסן,

ער הינקט, ער זינקט, ער פאַלט . . . ער פּרואווט זיך שטעלן -- -- --

אין שטורעם ווירבלען אינזלען, פעלזן, האַפנס, ברעגן,

און הוזשען מיט אַ סווישטשעריי פאַרביי זיין אויער,

וי אין דעם װאַלד די בלעטער אין אַ חשונ'דיקן רעגן --

דאָס לעצטע ואַלד געזאַנג -- דאָס ליד פון האַרבסט און טרויער.

עס פלאַטערן אין ווינט די לעצטע קריעה-ריס פון זעגל,

דער מאַסט, אַ נאַקעטער, בלייבט שטיין --- פ אַ ר ענדיקט די נסיעה!
און ער --- אין מאַסט אַריינגעביסן זיך מיט בלוטנדיקע נעגל --

אַ שטייף-פאַרשטאַרט שטיק חומר אויף אַ װאַקלענדיקער תליה,

אַדורך די זשאַווער-ברוינע גראַטעס גרויט אַריין דאָס טאָגן,
אין טויבן חלל --- וי אין האַרבסט אַ קראַנקע פליג, אַ מידע,

פאַרטייעט אויף אַ שויב -- פאַרגייט אין גסיסהדיקן קלאָגן,
וויינט שטיל, תחנונימ'דיק די לעצטע זילב פון ווידוי,

װעג אַ מענטשן װאָס האַלט ביים בלינד װערן

ער טראָגט זיין טרויער װי אַ סוד,
אַנטפּלעקט אים ניט פאַר קיינעם,
דאָך קוקט אים נאָך די גאַס מיט חשד,
און סישושקען זיך די שכנים:

-- מען זעט אים זעלטן ווען אין גאַס
שוין ווייס איך וויפל װאָכן,
און גייט ער שוין די גאַס פאַרביי,
דערקענט ער ניט קיין שכן.

--- זיין טראָט איז לעצטנס שטאַמלדיק . . .
אָט װוי ער װאָלט זיך שרעקן.

ער טראָגט משמעות מחמת דעם,

בעת ער גייט אין גאַס, אַ שטעקן . . .

--- די לעצטע טעג באַװייזט ער זיך
אינגאַנצן ניט אין דרויסן,. --

די שכנים קוקן אויף זיין טיר,
און הייבן אָן זיך שטויסן . . .

-- ער שעמט זיך . . . און באַהאַלט זיך אויס,
איז ניט ביים קלאָרן שכל,

גיט אָפט אַ רוק, אַ קנייטש אַ ברעם,

און טוט אַ פּריקרע שמייבל . . .

--- ער זיצט ביים פענסטער גאַנצע נעכט
און גלאצט אויף דער לבנה,

מיט אויגן טריבע, וי ער װאָלט

געווען --- אַ מין איקאָנע . . .

און ער -- ביים פענסטער זיצט און נאָגט
זיין ליולקע . . . קנוילט אין קנוילן

דעם רויך, ווי ער װאָלט הינטער זי
געפּרואװוט זיין סוד פאַרהוילן . . .

י /14 *

ה מ ש ד
א

געזאַלבט האָט גאָט מיך פאַר זיין קנעכט:
--- זאָלסט פרום און טריי מיר דינען!

דאָ האָסטו פלאַקס, דאָ האָסטו װאָל,

די עובדא דיינע? --- שפּינען!

איך שפּין און שפּין . . . די טעג, די נעכט --
וי רויך אין ווינט פאַרשװעבן.

--- פאַר וועמען שפּין איך, גאָט?! --- פאַר אים,
װאָס װועט דאָס לייוונט וועבן . . .

ב.

ער וועבט און וועבט . . . די מידקייט וויינט
פון אונטער זיינע נעגל;

--- װאָס וועב איך, גאָט? אַ חופּה-קלייד?
תכריכים, צי אַ זעגל? -- == ==

די וועבשטול קרעכצט, דאָס שיפל זיפצט;
-- אָ, זיי געטרייסט, בן-אדם!

אַנטפּלעקן װעט דיר גאָט דעם סוד --
ביים סוף פון לעצטן פאָדעם . . .

י 148 *

6

4
6
: י

חזיונות

;האָב ליב דיין שכף" -- -- --
(אויף אַ בילדער אויסשטעלונ)

ער האָט אים אָנגעטאָן אַ העמד,
דעם קאַניבאַל דעם שװאַרצן,
און אויפגעהאַנגען, פּרעפּלענדיק,
אַ צלם אויפן האַרצן.

ער ווייזט אים װוי מען קניט, און װי

מען צלמט אויס אַ צלם,

געפעלט עס אים . . . און ס'שמייכלט אויף
די ליפּ ביים שװאַרצן גולם. -

--- ;האָב ליב דיין שכן וי זיך אַליין!?" --

האָט גאָט דער האַר געשפּראָכן

דער שװאַרצער הערט . . . ער קלערט, און שווערט.
-- ד ער פּאַדרע איז מײן שכן!

ער היט דעם פּאַדרעס ווייסע הענט
בשעת ער קניט און פּרעפּלט:;

זי זיינען װאַרעם, ווייך און ראָז
אַזױ וי רייפע עפּל... .

ע; * 5

די זון פאַרגײט, דער מערב גליט
אין כל-המינים פאַרבן,

דער דזשאָנגל אָטעמט פּאַרנע:הײיס
און תאוה'דיק --- ביז שטאַרבן!

די טונקלע װאַלד-באַהאָרטע בערג
צעפלעקן זיך אין שאָטנס . . .

די ערד, זי שמעקט מיט נאַכט און רויך;
מיט בלוט און לייב געבראָטנס . . .

י 151 *

3

אַ שייטער ברענט -- דעם פּאַדרעס העגט --
אין פלאַם --אַ פייער-צלם,

דער שװאַרצער קניט און צלמט זיך,

און ס'וויינט . . . דער דזשאָנגל-גולם!

8 8 4
דאָס בילד געמאָלן האָט אַ נאַר
אין בולט-בונטע פאַרבן,

דער נאַר איז טויט צוויי טויזנט יאָר,
דאָס בילד זיינס --- וויל ניט שטאַרבן!

י 159 *

דער לעצטער פון די אפּאָקאליפּטישע רייטער
(אַ זעאונג)

אַ נאַקעטער הימל, אַ באָרװעסע ערד,

פיר פינסטערע רייטערס אויף שניי-ווייסע פערד,

(ווען ניט װאָס די פערד זיינען ווייס װי דער שניי,
װאָלט איך ניט באַמערקט גאָר די רייטערס אויף זיי . . )

זיי רייטן אויף רעכטס, און זיי רייטן אויף לינקס,

זיי רייטן באַנאַנד --- אַ פיר-קעפּיקער ספינקס . . .

זיי רייטן באַזונדער, זיי רייטן געפּאָרט,

זיי רייטן, און ס'דוכט זיך --- זיי שטייען אויף אַן אָרט.

איך מאַך צו די לאָדן, פאַרריגל די טיר,
דורכזיכטיק ווערט אָבער דער דאַך איבער מיר!
דורכזיכטיק די ווינקלען פון מיינע פיר װענט;
דורכזיכטיק, די קנאכן פון מיינע צוויי הענט;

דורכזיכטיק מיין גוף ביז דער זיבעטער ריפ . . .
דורכזיכטיק דער הימל אַזױ וי אַ זיפּ;

דורכזיכטיק אפילו -- די נאַכט און די ערד!

איך צייל מיינע רייטערס: פיר רייטערס, פיר פערד.

נאָר פּלוצים, און ס'קנוילט זיך אַרױס פון טומאַן

אַ װאָלקן אַזױ וי אַ שניי-ווייסער שװאַן,

ער שווימט און ער שווימט און ער שווימט זיי פאַרביי ---
אַ רייטער פאַרשוואונד! --- פאַרבליבן בלויז דריי,

דריי רייטערס, דריי רייט-פערד, װי בלענד-ווייסער שניי ---
אַ צווייטער ווערט נעלם. עס בלייבן נאָר צוויי, |
צוויי רייטערס, צוויי רייטערס --- אַ דריטער פאַרשװינדט ---
עס טראָגט זיך אַן איינזאַמער רייטער אין ווינט,

*י 158 *

עס טריפן די טלויען, װי װאַקס אויפן פלאַם,
די גריווע צעשוימט, וי אַ כװאַליע אין ים,
די אויגן -- חלפים, די נאָזלעכער -- רויט,
ווער איז ער, דער איינזאַמער רייטער? דער ט וי ט!

ער רייט, און ער רייט, און ער רייט -- -- --

י 134 '*

דער וואָ לף-מ ענטש

דו האָסט מיר דאָס הויז מיינס פאַרוויסט,
און אַלץ װאָס איז הײיליק און טייער,
געלעסטערט, געשענדט און צום סוף --
| אַװעקגעלאָזט אַלץ מיט דעם פייער.

און איך בין פון אונטער גאָטס אויג
צום פינסטערן נאַכט-װאַלד אַנטרונען.
דאָס ביטערע גראָז ווערט מיין שפּײין,
די זומפּיקע לוזשע --- מיין ברונען.

פאַרשאָלטן איז דער װאָס איז זיך

מיט האַס און נקמה מתיחד;

װאָס פינסטערניש ווערס זיין געווער,
זיין שוץ און זיין פעסטונג -- דער פּחד.

דער טאָג גיסט זיך אויף מיט דער נאַכט,
די נאַכט --- מיטן נאַקעטן הימל,

איך טו אויס די װאָלפישע פעל,

און בלאָנדזשע אַזױ וי אין דרימל,

אַ נאַכטװאַנדלער נאַקעט און בלינד,
און שטום, וי אין מדבר דער דאָרן;
אַן איינציקע נאַכט בלויז געווען

אַ װאָלף און בין ניזוק געװאָרן . . .

דאָס אויג מיינס פאַרטראָגט ניט גאָטס ליבט,
מיין האַרץ -- ניט מסוגל צו בענטשן,

איך לעב צװוישן אייך דאָ --- אַ װאָלף,

װאָס גייט אום פאַרשטעלט פאַר אַ מענטשן .. .

מיין האַרץ איז פון שנאה פאַרברענט,
מיין מאַרך --- פון נקמה צעפרעסן,

אָ. העלף מיר, אָ, העלף מיר שוין, גאָט!
דערמאנען זיך וי צו פאַרגעסן!

* 155 '

דער לעצטער שאַָטן

אָפט פאַלט מיך פּלוצים אָן אַ פינסטערער שגעון,

װאָס רייסט מיך אָפּ אינמיטן נאַכט פון מיין געלעגער
און טראָגט מיך דורך לבנהדיקע וויסטע שעהן --

אַ בלודנער הירש געיאָגט פון מאָרד-גערייצטע יעגער.

איך ווייס אַז וועלטן זיינען אָקאָרשט אומגעקומען:

אַז הימלען ליגן פון דעם שטורעמווינט צעטראָטן,

פון הינטער מיר -- די ערד אין רויך אַוועקגעשוואומען.
איך איינער נאָר בין דאָ -- אַ לעצטער בלייכער שאָטן,

און װוידער איז אַרום מיר פינסטער, װיסט און ליידיק,
און איך --- דער נע-ונד'ער שאָטן נאָכן לעצטן חורבן --
אַ גייסט װאָס שוועבט . . . װועט שוועבן אייביק, אײיביק;
אַ שאָטן פון אַ וועלט, אַ וועלט װאָס איז געשטאָרבן . + .
נאָר, פּלוצים שיסט אַרױס פון פינסטערניש אַ שטערן --
אַ ווייסער פייער-פייל פון אַ פייערדיקן בויגן

--- ויאמר אלהים . . . יהי, זאָל ליכטיק, ליכטיק װערףן!
איך אַף איך הער! איך זע! איך עפן אויף די אויגן.

און אָפּנעטאָן ווערט שוין פון מיר דער נאַכט שגעוף.

עס פלאַטערט די לבנה ווייס אַריבער מיין געלעגער.
צוקאָפּנס הוידען זיך די לעצטע בלויע שעהן

--- שלאָף איין, שלאָף איין, דו מידער שאָטן-יעגער.

* 156 י

דאָס ליד װעגן קאַרליקל

די וועלט ליגט וי סדום ועמורה פאַרלענדט --
אַ פינסטערער, וויסטער בית-עולם;
פאַרבייגעמאַרשירט, מיט דער האַק אין דער האַנט,
האָט אָקאָרשט דער משחית, דער גולם,

נאָך מינעט דער בליאַסק פון דער שטאָלענער האַק
זיך צװישן די בלינדע רואינען.

ס'איז קיינער נישטאָ , . . בלויז דאָס קאַרליקל טאַנצט;
-- צו קליין . . . אַז דו זאָלסט מיך געפינען!

אַ שפּאַרע, אַ שפּאַלט אין אַ װאַנט איז גענוג,
אַז איך זאָל זיך קענען באַהאַלטן . . .

און ס'איז ניט פאַראַנען אַ װאַנט, װאָס די האַק
פון גולם האָט נאָך ניט צעשפּאלטן,

דאָס קאַרליקל פלאַטערט, דאָס קאַרליקל שוועבט
אַריבער דעם װיסטן בית-עולם;

--- װאָס איך האָב געגאַרט, און האָב טאָן נישט געקענט,
געטאָן האָט פאַר מ י ר דאָס דער גולםו!.

ידי האַנט, װאָס פאַרטיליקט, װעט ווערן פאַרלענדט,
דער גולם --- פאַרמשפּט צום שטאַרבף

איך איינער -- דער איינציקער יורש פון אַ ל ץ!
אפילו די האַק װעל איך אַרבן!

און בליאַסקען װעט איבער די חורבות מיין האַק,

און וועט װוי אַ מעטעאָר בלענדן . . .

איך איינער -- דער קאַרליק -- דער ל ע צ ט ע ר . . . און אים,
מיין אייגענע האַק װעט פאַרלענדן!

און בלייבן װועט תהו-ובהו, און גאָט

װועט איבער דער פינסטערניש שװועבן

פון מיר דעם ,לא-חיה" װעט ווידער גאָטס האַנט
אַ װועלט פון דאָס ניי נעמען װעבן . . .

י 157 *

אַזױ האָט דאָס קאַרליקל לעבן מיין בעט

געחוזקט פון מיר, און גערייצט זיך;

די זון האָט אין מזרח צעזשאַרעט זיך רויט,

און איבער מיין פענסטער צעפלייצט זיך. -- -- --

--- װאָס האָסטו געװאָיעט אַזױ פונם שלאָףו?
געטרייסט זיי! ס'איז הבל-הבלים!

דער גולם, דער קאַרליק, די האַק --- דאָס ביסטו!
און דאָס װאָס דו ביסט --- איז דיין חלום!

י 158 *

איך האָב געטאָן אַ נדר

;ווען שטיינער װעלן שווימען אויפן װאַסער;
ווען שניי, אין שבט, וועט פאַלן שװאַרץ,
וועל איך דאָס רשעות דיינס פאַרגעסן,

און מוחל זיין װעט דיר מיין האַרץ!"

יאיך ווייס! --- ווער ס'נעמט אויף זיך אַ נדר,
טוט אָן זיך קייטן אויף די הענט;

בויט אויף פאַר זיך אַליין אַ תפיסה,

און שטיינערט איין זיך אין די ווענט . . .

ער האָט שוין ביי דער סטרא אחרא

אין קאָן דאָס האַרץ זיינס איינגעשטעלט,

און משפּט -- , עין ת חת ציןו"

און -- פול מיט בלינדע ווערט די װועלט!

צי האָב איך איינגערעדט זיך, אָדער,
-- ס'איז מיינער אַ שגעון סתם --.
ווען איך ווער איבערפילט מיט יאוש,
גיי איך נאָך טרייסט אַראָפּ צום ים,

דאָס פּנים זיינס איז אַלט, געקארטשעט;
פאַראַקערט --- אייביקייט און סוד! . . .
די כװאַליעס רוישן, און דער עכאָ,

מיר דאַכט זיך, ענטפערט אָפּ: א ח ד !

איך הער און ווער, װוי ער פאַרעלטערט --
אין יאָרן און אין אומעט זאָט,

מיין פּנים: נעפּל, זאַלץ און רעגן;

מיין קאָפּ ווערט ווייס, וי חודש שבט!

דער ים, ער ואַשט ביים ברעג די שטיינער,
און איך, פון האַרץ װאַש אויס דעם סם,

די שנאה . . . און -- איך ווער אומענדלעך,
אין-סופיק, אײיביק וי דער ים!

* 159 *

וחיה באחרית הימים
צום זעכציקסטן יאָרצײט פון דוד עדעלשסטאט

ער האָט ניט געשטאַמט פון נביאים,
און איז ניט געווען קיין בעל יחוס,

דער צער האָט געזאַלבט אים מיט טרערן

מיט דערנער באַקראַנצט אים דעם שטערן;
--געהארך און גײ טו גאָטס שלי חות!

-- פאַרטרייב די נביאי השקר;

די בלעמס פון אונטער גאָטס שטערן

גיי מונטער און טרייסט דעם גענאַרטן

דעם מידן, װאָס קאָן מער נישט ואַרטן

און װיל שוין גאָטס װאָרט מער ניט הערן .. .

נאָך ניט אײינמאָל װעט גאָט פון גן-עדן
דעם זינדיקן אדם פאַרטרײיבן,

ניט איינמאָל װעט אויפשטיין נאָך קין
זיין ברודער-מאָרד פריש צו באַנײען.
דאָך, אײיביק ביז אײיביק װועט בלייבן

דעם נביאס ב א ח ר ית הי מי ם.
עס ועלן נאָך הונדערטער דורות

און תקופות אין שכחה פאַרזינקען;

די ערד װעט אין מבולס זיך טרינקען.
און צענדלינגער סדום ועמורהס

וועט גאָט מיט זיין פייער פאַרלענדן.

אין תהו ובהו, אַרום אים,

וועט אייביק ביז אייביק באַנייען

דער נביא זיין װאָרט און װעט שרייען:

--והיה באחרית הימים!

י 100 *

און ער האָט די רייד פון דעם נביא

געהערט און דעם אמת פאַרנומען,

און האָט --- װוי דער פעניקס פון שייטער,
פון אַשׁ --- אויפגעסטויכט אַ באַנייטער,
באַפריײיטער -- אונדז טרייסטן געקומען + + .

דורך צער און טרויער און הונגער

האָט עֶר אין זיין האַרצן געטראָגן

זיין חלום -- ו ה ייה ב א ח ר יי ת!

שטײט אויף צו עבודת השחרית!
אין מזרח שאַריצט...ס'נעמט טאָגן!

געהערט האָט די ערד און דער הימל;
די בערג און די ימים די זיבן;

די זון, די לבנה און שטערן.

נאָר דער, װאָס געזאָלט האָט דערהערן,
איז טויב װוי די מדבר געבליבן . . .

צו שווער ליגט דער יאָך אויף זיין נאַקן,

ער שטרויכלט, ער פאַלט, נאָר --- פאַרהאַלט זיך,
ער בויגט זיך, נאָר --- לאָזט זיך ניט בויגן . . .
טויט מיד, נאָר --- ער שליסט ניט די אויגן . . .
ער פאַלט, און אין פאַלן --- צעשטראַלט זיך,

אַ נזיר פון מדבר דערציילט מיר --

מיט אותות-ומופתים-סמנים ---

כ'האָב געזען אין דער מדבר דעם דאָרן,
װאָס פּלאַקערט שוין טויזנטער יאָרן.
כ'האָב געזען אין דעם פייער גאָטס פּנים!

י 161 *

אפילו געהערט אויסן פייער

דאָס קול זיינס -- בל ייב ש ט יין דאָר ט ד ע רװ ײטערט!
טו אויס די פּאַרשטויב טע סאַנדאַלן!--
איך בין אויפן פּנים געפאַלן,

| און האָב אין זיין ליכט זיך געלייטערט . . ,

ער האָט זיך פאַרנויגט אַ מאָל זיבן

פאַר מיר, און זיך אונטערגעצונדן --

וי ס'צינדט אָן פון בליץ זיך אַ שייער --
און איז אין אַ װאָלקן פון פייער

אין לויטערן הימל פאַרשוואונדן . . .

י 109 *

דער צויבצעריבאַרג

די אָװונט-שאָטנס ליגן װי דרעמלענדיקע קי צעשפּרײט איבערן פּלױן.

די אונטערגייענדיקע זון אַרום דעם קאָפּ פון באַרג -- אַ פייערדיקע קרוין,
דערביי---אַ װאַלד אַ טונקלער, וי אַ מידער בופלאקס אויסגעשטרעקט דעם קאַרק---
משמעות קלעטערנדיק אַרױוף-צו, איז ער איינגעשלאָפן צווישן טאָל און באַרג.
ביים בלויען האָריזאָנט, דער ים --- פון װאָלקן פּליאַמעס אויסגעפלעקט --

אַ דרעמלענדיקער לעמפּערט ליגט אויף זיינע ברוינע לאַפּעס אויסגעשטרעקט
און חלומט וועגן ווייסע זעגלען צאַפּלענדיק זיך אינם שטורעמווינט,

דער אָװונט-:שטערן, וי אַ שפּין אַ זילבערנע, אין טונקלען דעמער שפּינט

די ערשטע תכלת-בלויע פעדים פאַר אַ שטילער, לינדער זומער-נאַכט.

אין פעלד טויכט אויף אַ שטיבעלע, וי עפּעס אויסגעחלומט, אוױיסגעטראַכט:;
צינדט אָן זיך, פלאַמט, פאַרלעשט זיך ביסלעכווייז , . . און אומגעריכט
בליצט אויף אַנטקעגן אויף אַ באַרג א פייערל: -- אַ שטערנדל! אַ ליכט? --

איך הער זיך איין מיט אַלע חושים צו דער שטילקייט, און מיר דאַכט,
וי אַלץ אַרום מיר פאַר הנאה וויינט --- די שאָטנס און די נאכט;

דאָס פעלד, דער װאַלד, דער טאָל, דער ים, די שטערן און דער באַרג.
-- אָ, גאָט! די ועלט איז װינציק און דאָס לעבן איז אונדז קאַרג!

און אַלץ, װאָס איז געלעגן אין מיין זעל פאַר'חתמעט האָט זיך מיטאַמאָל

אַ ריס געטאָן און אויפגעציטערט אין דער שטילקייט, וי אַ ווידערקול,

װאָס חזרט איבער דאָס געוויין פון װאַלד און פעלד און ים און באַרג:

-- אָ, גאָט מיין האַר! די װעלט איז װינציק מיר, מיין לעבן קאַרג . . ,

דען איך האָב אין דער אונטערגייענדיקער זון געזען אויף דיינע הענט

דעם נס יצירה ערשט, . . בעת מיין אייגן ליכט האָט באַלד שוין אויסגעברענט... ,
נאָר איידער איך האָב נאָך פאַרענדיקט מיינע װידערשפּעניקדיקע רייד,

האָב איך פאַרנומען אַ געברום: --- דאָס לעבן לעבט אין יעדער רגע פרייד!

דִי וועלט, די אייביקייט ליגט אָפּט פאַרהוילן אין אַן אויגנבליק,

נאָר קוים פאַרקוקסטו אים, װועט ער זיך קיינמאָל שוין ניט אומקערן צוריק!

און ווידער אויפגעציטערט האָט אין מיר דאָס אונטערטעניקע געװיין;
-- װאָס זאָל איך טאָ? . . . מיין אויג איז קליין, איז קליין, איז קליין!

* 169 '

און וויפיל ליכט פאַרנעמען קען דאָס מיין שװאַרצאַפּל, װאָס איז חושך-שװאַרץ!
און ס'ענטפערט מיר דאָס קול: דער הימל איז דיין אויג, דער ים דיין האַרץ,
און מיט די בלינדע חושים דיינע ביסטו תופס אַלע מיינע שיינקייטן אַרום!

דאָס לשון האָט מיר אָפּגענומען: כ'האָב ניט װאָס צו ענטפערן, כיבין שטום!
און צוגעפאַלן בין איך צו דער ערד און צוגעדעקט מיט מיינע הענט

דאָס פּנים און געזען גאָטס ליכטיקע יצירה און זיין גרויסע גאָב דערקענט . . .

* 164

דער שטיין פון מי מריבה

געזאָגט האָט גאָט, אַזױ צו זאָגן,
צו משהן -- גיי און רעד צום שטיין,
נאָר משה האָט דעם שטיין געשלאָגן,
און װידערשפּעניקט גאָט אַלײן,

און איך װאָס בין פון טויט אַנטרונען

פון הינטער ברענענדיקע שטעט,. -
האָב דעם פאַרשעמטן שטיין געפונען,

און ס'האָט דער שטיין צו מיר גערעדט} ‏

--- דער שטורעם האָט פאַרבייגעוויטערט
| די מדבר צן, אין טויט פון נאַכט,

און פון מיין פעלז מיך אָפּגעשפּליטערט,
און אין דיין חרוב-לאַנד געבראַכט . . .

און ער אַנטפּלעקט מיר די סמנים,

װאָס משהס האַנט האָט איינגעקאַרבט
אויף זיינע ריפּן, און משה'ס פּנים,

וי ס'שאָטנט זיך פאַר גאָט און שטאַרבט,

איך האָב דעם שטיין אַרומגענומען,
און ס'איז אַ וואונדער מיר געשען.

אַ טראַנס איז איבער מיר געקומען --
איך האָב געחלומט און געזען:

די זון פאַרגייט אין רויטע פלאַמען.
אין זשאַר פון לעצטן מערב-טרעפּ. -
דער הייסער ווינט מיט פייער-קאַמען
צעקעמט דער מדברס בלאָנדע צעפּ,

נאָר, פּלוצים און עס נעמט זיך װועקן

די שטילקייט, און איך הער אַ קול ‏ -
-- ביי דיינע פיס ליגט משהס שטעקן,

נעם שלאָג דעם שטיין צום דריטן מאָל,

י 165 *

און ער װעט זיך פאַנאַנדערפאַלן,
און װי אַ סטייע ווילדע פערד
פאַנאַנדעריאָגן זיינע קװאַלן,

און מאַכן פרוכפּערדיק די ערד,

איך ווייס: דאָס רעדט אין מיר דער שטן;
דער טרויער וויינט אַרױס פון שטיין;

--- וועסט זען דאָס לאַנד, נאָר זיין פאַרבאָטן
וועט דיר אין לאַנד אַרײנצוגײן!

איך הער זיך איין און ווער פאַרציטערט,
כ'הייב אויף די הענט און טו אַ פאַל ---

דער שטעקן משהס -- שימערט, גלימערט --
אַ זילבער-בלויער װאַסער-קװאַל,

איך האָב צום קװאַל זיך צוגעטוליעט;
געזופט, געטרונקען, און לסוף

האָט מיך זיין מורמלען איינגעליוליעט,
און ס'איז באַפאַלן מיך אַ שלאָף,

אַז איך האָב אויפגעמאַכט די אויגן,
האָב איך באַמערקט ביים מערב-ראַנד
אַ שטראַלנדיקן רעגנבויגן ---
דאָס צוגעזאָגטע חלום-לאַנד!

י 166 *

דער קעלמער זאָגט מגידות

ס'איז סתם טשיקאַווע מיר צו וויסן הלמאי

האָט רבי יוחנן זיך אויסגעקליבן דווקא שוסטעריי --
פון די געפאַלנסטע מלאכות -- פאַר זיין פאַך?
תנאים זיינען דאָך פאַראַנען װינציק אויף דער וועלט,
מ'קאָן זיי ציילן אויף די פינגער פון דער האַנט,

און שוסטערס, קיין עין-הרע, זיינען דאָ אַ סך, אַ סך,

װאָס מיינט איר ענטפערט רבי יוחנן דאַרױף?

-- די תורה װאָס איך לערן איז --- לשמה, פאַר גאָט!

דאָס שוסטעריי, מיין גורל, האָט מיר גאָט באַשערט,

און טאַקע מחמת ס'איז די שפל'סטע מלאכה אויף דער ערד,

| דען דאָס װאָס איז פון גאָט דערהויבן שוין, װעל איך,.

מיט מיינע הענט, שוין העכער ניט דערהויבן סיי-ווי-סיי,

היינט, װאָס איז נאָך געפאַלענער וי ס'איז דאָס שוסטעריי?

איז, דאַנק איך דיר אל-חנון פאַרן כבוד, פאַרן זכות /

צו קענען האַלטן הויך אין מיינע הענט דעם האַמער און די אֹל;
צו קענען שפּיגלען זיך אין מעשי-ידי אויפן מענטשנס פוס . . .
דען װאָס קען זיין געפאַלענער און נידעריקער פון אָפּצאַס;

פון זויל, װאָס טרינקט זיך אין דער בלאָטע װאָס אין גאַס?

און חוץ לזה, איז צווישן פּאַרמעט און, להבדיל, לעדער דאָ אַ קרובהשאַפט:
דען ביידע שטאַמען דאָך פון זעלבן שורש און פון זעלבן מין;

די שעפּסן טרינקען אַלע פון דער זעלבער אָזערע אין פעלד,

פאַר אַלע רינדער איז די פּאַשע אויף דער לאָנקע, זומער, גרין,

צווישן גאָליש-טינט און סמאָלע ז'אויך אַ קרובהשאַפט פאַראַן:

דען ביידע בליאַסקען װי די שפּיגלען אויף דער װאַנט,

װאָרן --- ביידע זיינען ליכטיק -- מחמת ביידע זיינען שװאַרץ . . .
איז, הויב איך אויף צו גאָט ברוך הוא דעם האַמער און די אלן
פאַרצי די דראַטװע, און עס זינגט פאַנאַנדער זיך מיין האַרץ;

בזעת אפיך תאכל לחם -- גאָטעניו, ניט פרעג ביי מיר למאי

איך פלייס זיך דווקא צו דערהייבן דאָס פאַרשעמטע שוסטעריי . . .

י 107 *

באַגינען, איידער ס'קרייעט נאָך דער האָן, בין איך שויןן װאַך,

און שטיי אין טלית אַ געבויגענער פאַר דיר אין שחרית'דיקער לויב,
און פרעג: װאָס קאָן זיין נידעריקער נאָך פון גראָז און שטויב,

און נאָך געפאַלענער ביי זיך, װי ס'איז דער קרעכצנדיקער זויל?
אוי, טאַטע, פאָטערל! ניט האָב פאַראיבל הלמאי איך גלויב,

אַז צווישן שטיפטל און דעם אות איז אויך אַ קרובהשאַפט פאַראַן.

דען ביידע האָב איך דאָך געװאַרעמט אין מיין הונגעריקן מויל,

וי ס'װואַרעמט אירע זריעה-קערנדלעך די שװאַרצע מאַמע ערד,
כדי זי זאָלן אין דעם כבוד פון דיין תורה מאַכן גרויס

דיין נאָמען אין דעם שטויב, װאָס װועט בקרוב זיין מיין שויס . . .

אָפּט זע איך, שפּעט בינאַכט, בשעת איך דרימל אונטער ביים קאפּול,
וי דו --- מיט שטערן גאָלדענע -- באַשטיפטלסט איבער מיר די נאַכט,
און ס'גייט ביי מיר אין האַרצן אויף אַזאַ מין ציטערדיקע פרייד; |
-- אויך איך האָב מעשי-ידי אויף דער ווייסער וועלט געבראַכט;

אַ מענטשנס פוס, אַ נאַקעטן, אַליין מיט מיינע הענט באַקלײדט,

אָפּט הער איך וי דו שפּאַנסט אַרום ביינאַכט אין נאָסן גראָז ---
אַלײן . . . אַ באָרװעסער, און גייסט מיין אָרים שטיבעלע פאַרביי,
און כ'דערמאָן זיך אָן דעם נע-ונדן אָרימאַן, דעם באָרװעסן,

און ס'ווערט מיר חשובער און טייערער מיין שוסטעריי,

איך רוף דיך אויס דער פינסטערניש. דו ענטפערסט נישט,
איך זוך דיך -- כאָטש ביסט אומעטום . . . נאָר פּלוצים, מיטאַמאָל
בליצט אויף דער שם-המפורש דיינער, װי אַ ציטערדיקע טרער,
און בלייבט פאַרגליװוערט הענגען אויפן סאַמען שפּיץ פון אל,
און ס'כאַפּט מיך אָן אַ חשק דיר צו מאַכן אַ פּאָר שטיוול, גאָט!
כדי כ'זאָל שאַרפער הערן אין דער פינסטערניש דיין טראָט,
און נאָכגײן הינטער דיר און זינגען, זינגען אָן אַ קול;
יי אלה ינו ײ א חד! ײ אל הינו ײ א ח ד!

* 168 '

אוי, טאַטע, פאָטערל געטרייער! ס'איז מיר גוט און וואויל,

דען, כ'הער וי ס'זינגט פאַרטאָג אין קילן גראָז מיין זויל,

איך הויב מיט גאוה אויף צו דיר --- זיי מוחל מיר! --- מיין קאָפּ,
און שפּאַן דיר נאָך ביז העט צום סאַמע לעצטן גרעניץ ערד.

און דאָרט וואו דו בלייבסט שטיין, דאָרט שטעל איך אויך זיך אָפּ,
דאָרט שטעל איך אויך זיך אָפּ,

י 109 *

אַחומש מעשהלע -- כמעט

די האַנט פון גאָט האָט אױיסגעפּעכט דעם הימל מיט געדיכטן פּעך,

װוי ער װאָלט זיין, להבדיל, אַ פאַרזשאַװערטער קאטוך פון בלעך,

נאָר, ס'העלפט ניט פאָרט! משמעות -- דער קאטוך איז זיי ע ר אַלט!
איז דורכגעלעכערט, דורך און דורכגעזשאַװערט, און --- צעפאַלט . . .
איך זע דאָך, װי די בליצן סטריגעווען מיט שיטערע תכריכים-שטעך

צונויף די אויפגעטרענטע נעט פון חשכות צווישן הימל און דער ערד,

און װוי דער שטורעם יאָגט די װאָלקנס מיט זיין פייערדיקער שװוערד,

און װוי די דונערס, ווילדע, גאַלאָפּירן איבער באַרג און טאָל און ים,
ציקלאפּן-רייטערס איינגעשמידט אין שווערע פּאַנצערס --- רויך און פלאַם ---
ספּאלאָשעט --- יאָגן זיך --- מיט כמאַרע אויף די קעפּ, און רעגן אין די בערד . . .

איך שליס די מידע אויגן מיינע צו, נאָר, ס'לויפט פון מיר דער שלאָף;
אַראָפּגעלאָזט האָט גאָט זיין שווערע האַנט אויף חיה, מענטש און עוף,

איך ליג פון אַנגסט פאַרשטאַרט, דאָס האַרץ מיינס אָבער דרעמלט ניט. עס װאַכט
און הערט זיך איין צום ספּריטנעם גאַלאָפּירנדיקן שטורעם אין דער נאַכט,
װאָס טראָגט דורך חשכות גאָטס יצירה צו איר לעצטן-לעצטן סוף . ..

איך שפּיר שוין, װוי דער ווירבל טוט דאָס שטיבל מיינס אַ וויג, אַ הויב,
פאַרהילט, פאַרװויקלט עס אין אַ געדיכטן וויכער רויך און שטויב
און טראָגט עס, װוי דער האַרבסט, אַ בלאַט, װאָס פאַלט אַרונטער פונם בוים,

נאָר גאָט דערבאַרעמט זיך אויף מיר, שטרעקט אויס זיין האַנט, רירט אָן מיך קוים,
און ס'געשעט אַ נס: איך וויקל פון דעם וויכער זיך אַרױס -- אַ ווייסע טויב!

אָ, גאָט מיין האַר! איז מיר באַשערט צו זיין דיין בשורה-טויב?
--באַשערט! באַשערט! דוזעסט דאָך װי עס ברענט אין נח'ס תיבה-שויב
אַ שטערן ליכט . , . דיין חלום איז אַ ניי מין חומש-מעשהלע -- כמעט!

אַ סימן דיר: דו טראָגסט ביי זיך אין מויל אַ גרינעם איילבירט-בלאַט,

איך שפּרײט די פליגלען מיינע אויס, און טו צום הימל זיך אַ הויב,

אָ, גאָט, אל חנון, װאָס געװועלטיקט אין אומענדלעכן אין-סוף;

װאָס שטראָפּט דעם שווערן זינדער און פאַרגיטיקט אים זיין שטראָף,
דערפלי מיך ביז צום באַרג אררטס שפּיץ -- דען כ'זע דורך נחס שויב,
וי ס'דרעמלט זייט ביי זייט דער טיגער מיטן הירש, די טויב ---

אין שכנות מיטן שפּאַרבער, און ביים זייט פון װאָלף --- דיין שאָף,

י 170 *

עס שאָטנס אויפן באַרג נחס תיבה, נאָר פון צייט צו צייט טוט קוים אַ גֹלי
פון תיבה-שויב . . . איך נעם זיך אָן מיט חלום, און איך טו אַ פלי, אַ פלי,
איך פלאַטער נאָכן בלויען שטערן-צייכן העט אַרוף צום באַרג אררט-שפּיץ,
דאָס פייערל גייט אויס, גליט אויף, גייט אויס, און טוט צוריק אַ בליץ . . .

איך הענג זיך אָן, מיט ציין און נעגל, אָן דעם פאָדעם ליכט -- יהי יהי, י'הי!.

י 171 *

לדינ'ס לעצ טע טעג

-- -- --- און הבלס בלוט-געשריי האָט פּלוצים זיך געטאָן אַ בראָך,
זיך אָפּגעבראָכן און געבליבן סטאַרטשען אויס דער ערד --

אַן אָפּגעהאַקטער דאָרן אין דער מדבר, נאָך אַ בייזן ווירבל-ווינט,
און קין האָט שוין מער דאָס בלוט-געהייל פון הבלען ניט געהערט,

און שווער געבליבן הענגען איז די שטומקייט הבלס איבער אים,
נאָך שווערער, װי דער פּחד פון דער פייערדיקער שווערד,

אין האַנט פון מלאך, היטנדיק, אין טויער ביים גן-עדן-שוועל,
די טריט פון אדמען --- דער ערשטער נע-ונדניק אויף דער ערד,

און קין הערט זיך איין; איז להוט צו הערן אין דעם ווינט

דעם ווידער-ציטער פון זיין ברודער הבלס יאָמערלעכן קול,

ער זוכט אים אין גערויש פון בוים, אין שעפּטשען פון דעם גראָז;

אין װאַסערפאַל, װאָס זינגט די שטילקייט פון די בערג אַריין אין טאָל . + .

ער זוכט אים אין געצוויטשער פון דעם פויגל אויף דער פרי;
אין וואויען פון דעם הונגעריקן װאָלף, אין די געאיילטע טריט
פון גאַלאָפּירנדיקן הירש; אין קליפּ-קלאַפּ פונם קלאַפּערשלאַנג;
אין טריפּ-טראָפּ פון דעם רעגן אין דער מדבר, און -- געפינט אים ניט!

5 {; אפ

די זון פאַרגייט,

ער האָט נאָך קיינמאָל אַזאַ רויטן מערב-הימל ניט געזען.

דער מערב ברענט, |

ער איז נאָך קײינמאָל אין אַזאַ צעגליטער מדבר ניט געוען!

די נאַכט פאַלט צו |

ער קען זיך ניט דערמאָנען נאָך אַזאַ מין פאַרבן-פייערדיקע שקיעה-שעה,
אין קינ'ס בלוט גייט אויף אַ בענטשונג און אַ פיבערדיקע גאַרעניש --
זיין חדוה טיילן מיט דעם נאָענטסטן, װאָס שכנט ביי זיין זייט == -
זיין שכן און זיין חבר . . . נאָר, זיין שאָטן איז נישטאָ!

איז מיד געװאָרן װאָגלענדיק אין קינס נע-ונדנע װאָגל-טריט,

ער זוכט אים צווישן די געדיכטע שאָטנס פון די וויסטע מדבר-בערג;

י 179 *

אין טונקלעניש פון װאַלד און װאָלקן און --- געפינט אים ניט,

ער זוכט אים הינטערן רוקן פון דער שקיעה-דעמערונג פאַרשטעלט . . .
ער הערט זיך איין צום ווינט אין זאַמד, און הערט ניט זיינע טריט,
און ענגער ווערט זיין איינזאַמקײט, און ליידיקער זיין וועלט,

שטאָק נאַכט, - |

פון צווישן װאָלקן-פּליאַמעס פלאַטערט אין דער פינסטערניש אַרױס
אַן אָנהייב:חודשלעכע האַלב-לבנה, וי אַ בלאָנדזשענדיקע פלעדערמויז,
די שטערן, פאספאָר-גרינע, צינדן אָן זיך אויפן הימל פראָסטיק-קאַלט,
וי הונגעריקע אויגן פון אַ טיגער אין געדיכטן זשאָנגל-װאַלד,

עס פראָסטיקט אַרום אים די פינסטערניש, דאָך גליט ביי אים אין בלוט
אַ פיבערדיקער דורשט. ער הייבט צום הימל אויף זיין קול און קלאָגט;
-- אָ, גאָט מיין האַר! איך ווער פון גליענדיקן מדבר-דורשט פאַרצערטוּ
שטרעק אויס דיין האַנט און פיר מיך וואו עס קוועלט דיין װאַסער-קװאַל,
און גאָט האָט קינס צער פאַרנומען און זיין װייטיקדיק געשריי דערהערט,
און קין הייבט די אויגן זיינע אויף און זעט: אין טויטן מדבר-זאַמד
שאַריעט אויף אַ בלויער װאַסער-פאָדעם און פאַרגייט זיך אין אַ שטראַל,
און קין לויפט וי אַ געפּענטעטער, מיט שיכור-וואקלענדיקע טריט,

און טוט, וי אַ פון פייל-געטראָפענער, צום װאַסער-:שטראָם אַ פאַל,

ער האָט געטרונקען שוין פון אַלע קװאַלן אויף דער ערד, נאָר דער --
דער לויטערסטער פון אַלע װאַסערן --- איז ביטער, ביטער גאַל!

דער פיבער-דורשט אין קינס אויגן אָבער מאַניעט, רייצט און נאַרט . . .

און קין טרינקט דאָס ביטערניש --- להכעיסדיק, פאַרעקשנט, אײנגעשפּאַרט!

ער טרינקט און זעט: אין װאַסער אָפּגעשאָטנט לעשן זיך די שטערן אויס,

פון הינטער טעמנע מזרח-בערג אַפיר, אין האַלב-רונד, טוט אַ שפּאַר אַרױס

די זון, אַן אָנגעצונדענע. די װאָלקנס, פייער-פּליאַמעס, זשאַר צעגליט,

זיך טוקן אָפּ אין װאַסער:שטראָם --- גאָטס ערשטע אינדערפריענדיקע טריט,
ער זעט: אַ פויגל, אָפּנעשאָטנט אין דעם װאַסער, פלאַטערט און פאַרפליט;

אַ װאָלקנדל --- אַ ליכטיק-לויטערס --- אין אַ קלאָר ווייס ציגעלע פאַרשטעלט. . ,
אין װאַסער אָפּגעשפּיגלט --- טרינקט . . . זיין אייגן פּנים --- זעט ער ניט!

* 178 *

און קין נורעט זיך אַרײן אין זאַמד און װאָיעט: --- גאָט, מיין האַר!

דו ביסט מיין עדות, אַז איך האָב מיט ד יי נ ע הענט פאַרגאָסן הבלס בלוט;
מיט מיר בשותפות האָסטו דאָך אַ גלייכן חלק אין מיין ברודערס מאָרד,

וי קענסטו זיך מיאש זיין צו זיין אַ גלייכער שותף צו מיין צער?!

אויף מיר אַלײן אַרױפגעלײגט די גאַנצע משא פון דער שותפותדיקער שטראָף;
מיר אויסגעזויגן --- וי אַ הונגעריקע שפּין נאָגט אויס אַ קראַנקע פליג ---

די רו פון מיינע מידע װאָגל-ביינער ביז צום סאַמע לעצטן טראָפּן שלאָף!

6 6 *

איך הער דיין רחמים אין דעם שטילן ברומען פון דער טירקלטויב;

אין בלעקען פון דעם לעמעלע; אין צוויטשער פון דעם אומעטיקן גריל,

דו ביסט דאָס ליכט, װאָס פירט דאָס בלינדע ווערעמל אין שטויב,

דו ביסט אין אַלצדינג װאָס איך חלום, בענק און גאַר און פיל!

דאָס אויג דיינס זעט, דיין אויער הערט, און דיין געמיט פאַרנעמט

דעם דינסטן ציטער פון דעם מינדסטן גרעזעלע אין שפּאַלט פון שטיין,
פאַרװאָס האָסטו זיך פון מיין גאָב --- מיין קרבן אָפּגעקערט, אָ, גאָט!

די פרייד, די מי פון מיינע הענט . . . דיין אייגענע יצירה מיר פאַרשעמט!?

אויף מיינע פעלדער האָט דער רעגן דיינער וי אַ בענטשונג ליב געפלייצט,
אויף מיינע גערטענער האָט חדוהדיק דיין זון מיט שפּאָרעװודיקער מאָס געפלאַמט,
פאַרװאָס האָסטו מיט קנאה-קערנער מיר דאָס בלוט, די ביינער מיר פאַר'סמטו!?

און גאָט האָט קינס צער פאַרנומען און דאָס מאָנונג זיינס דערהערט.
געזען זיין אײינאַלײנקײט און זיין הפקר-װאָגלעניש אויף דר'ערד,
און זיך דערבאַרעמט איבער אים, און אים זיין שאָטן אומגעקערט.

און קין האָט דערזען זיין אָנגעשװאָלן פּנים גליווערן אין װאַסער-שטראָם;

זיין ווילד-משונהדיקן קאָפּ -- אַ קאָפּ מיט קודלעס פון אַ מדבר-לייב;

וי ים-גראָז, זעט ער, אונטערן װאַסער פלאַטערן זיין ווילדע באָרד;

גאָטס קללה צייכן אויף זיין אויפגעביילטן שטערן אײינגעקאַרבט;

גאָטס פייערדיקע פינגער אויפן קוועלנדיקן װאַסער טריפן --- מ אָ ר ד !

און קין ציטערט אויף פון שרעק. ער אַנט, אַז ער איז זיבן דורות אַלט;

אַז ער האָט אוױיסגעצאָלט, אין פולער מאָס, זיין זיבן דורותדיקע שטראָף;

אַז ער האָט זיך אין אים דערמאָנט, און -- אַז ער שטאַרבט, ער שט אַ ר ב ט!

י 174 *

און קינס פּנים האָט זיך אויפגעגאָסן מיטן װאַסער, און די מידע פיס,

וי װאָרצלען פון אַ יאדלע האָבן זיך אַרײינגעעקבערט אין דעם זאַמד,

ער שפּירט דעם ריח פון דער ערד , . . דאָס װאַסער איז וי רעגן זיס,
און װאַרעם וי די מידקייט װאָס גייט אויף אין לעצטן אָטעם פאַרן שלאַף,

קין שלאָפט, -

און גאָט, דער האַר, שטרעקט אויס זיין שטראַלנדיקע האַנט,

לעשט אויס אין בלוט ביי אים דעם צער און דעם קנאה-שנאהדיקן סם}.
שיילט אָפּ פון אים דעם שאָטן זיינעם, װוי די ליכטיקייט, פאַרטאָג,

שיילט אָפּ דעם נעפּל, װאָס פאַרדעקט דאָס פּנים פון דעם ים,

קין שלאָפט,

דער שאָטן זיינער, אָבער, װאָגלט אין דער וועלט,

און וואו עס פאַלט זיין שאָטנדיקער טראָט -=-

ווערט רויט די ערד , . . און הבלס וװאָיענדיק געשריי
ברעכט אויס און שרייט אַרױיף צו גאָט.

י 175 *

מדבר בּאַלאַדעס

מדב ר ח לומ פ5

די מדבר, װי אַ קעמל, רוט
פאַרוויגט אין חמימה-דרימל,
אַמאָל האָט דאָ גערוישט דער ים
און איצט -- איז זאַמד און הימל,

זי חלומט: זעגלען פלאַטערן,

וי פייגל אין אַ שטורעם,

און גרויע מאַסטן װאַקלען זיך, -
אין נעפּל, װי שכורים,

און פישערלייט מיט ווייסע בערד,
און װאָל-געקרויזטע ברעמען,
געווענדט צום הימל רופן גאָט,
און אָבות ביי די נעמען ‏ . .

זי זעט וי כװאַליעס צאַפּלען זיך
אויף הערנערדיקע ריפן;

וי זעגלען פלאַקערן אין בליץ
אויף זינקענדיקע שיפן,

פּיראַטן -- ברוינע, באָרװעסע,
מיט פייער אין די ביינער,
באַנדזאַשן רויטע אויף די קעפּ,
קינזשאַלן אין די ציינער --

וי מאַלפּעס קלעטערן אויף די שטריק --
די לעצטע ים-נסיעה!

דאָס שטאַרבן --- סיי-ווי-סיי , , . אַלצאײנס!
אין ים צי אויף דער תליה,

דער ים איז ברייט און, װוי דער טויט,
איז אייביקייט . . . אומענדלעך!
זיי נעמען מיט זיך -- גרודעס גאָלד
און פעסער פול מיט רענדלעך.

י 179 *

פאַרשלאָסן איז סיי-ווי פאַך זֵיי
דער טויער פון גן-עדן,

און גאָלד און בלוט, װועט גאָט און טויט
שוין ניט פאַנאַנדערשײדן . . .

י 180 *

ד ע ר א וצ ר

אין מדבר בלאנקעט זיך אַרום

אַ שאָטן-מענטש אַ וויסטער,

-- װאָס ראָיעט ער זיך אין דעם זאַמד?
-- אַן אוצר זוכט דער נסתר.

וי אַלט איז ער? -- געדענקט שוין ניט.
אַ מדבר זיין זכרון,.

שוין יאָרן, אַז ער איז אַלײן

פאַר זיך אַ סוד געװאָרן,

פאַר'עקשנט װאָגלט ער און וויל
להכעיס גאָט ניט שטאַרבן,

אַז גאָט אַלין זאָל סיי דעם סוד
און סיי זיין אוצר אַרבן?!

גאָט ווייסט דעם סוד, נאָר --- ס'וויל ניט גאָט
מיט אים דאָס שותפות טיילן . . .

ער מאָנט ביי גאָט -- ,זאָג אויס דעם סודו"
נאָר גאָט וויל ניט דערציילן . . .

דאָך, קומען װעט אַ שעה, און ער
מיט גאָט װועט שליסן שלום,
אַנטפּלעקן וועט אים גאָט זיין סוד,
און ער --- פאַר גאָט זיין חלום . . ,

י 181 *

דער מדבר-ראַץ

זייט יאָרן אַז דער ,/מדבר-ראַץ" --
זיין נאָמען ווייסט נישט קיינער --
שלעפּט אין דער מדבר, וי אַ שטראָף,
אַרום זיין זעקל ביינער.

זיין פּנים --- װאַקס, זיין באָרד איז --- פלאַקס,
צוויי אויגן פון אַ סאָווע.

די מדבר איז זיין וועלט, און גאָלד ---

זיין איינציקע מחשבה ... .

זיצט גאַנצע טעג ביים קװאַל, װאָס רוישט,
צווישן קאַקטוסן און דערנער,

און זיפּט דאָס זאַמד, און זוכט אין זיפּ

די גאָלדיק-ברוינע קערנער.

אין אָװונט רוט ער אויף זיין שוועל,

פון מדבר-זון צעבראָטן, |

און נאָגט זיין ליולקע, שווייגט און שפּייט
אויף זיין האָרבאַטן שאָטן . . .

נאָר פאַרן שלאָפן ווערט ער מיד

און מילד וי נאָך אַ תענית,

ער קוקט צום הימל, טראַכט פון גאָט
און האָט אויף זיך רחמנות.

ער גלעט פון באָרד אַרױס אַ װאָרט
און קנייטשט אַרוף דעם שטערן;
שטעלט אָן ס'געהער, אַזױ וי ער
װאָלט טריט פון ווייטנס הערן.

די כמורנע אויגן שמייכלען אויף
פון אונטער זיינע ברעמען.
ער רייבט די הענט: איז מכין זיך
אַן אורח אויפצונעמען . . .

י 189 *י

ער האַרט און װאַרט , . . זיך אָפּגענאַרט!
אַן אויסגעדאַכטער אורח: |
געווען שוין נאָנט, כמעט ביים שוועל,
און -- אַרײן אין דר'ערד וי קרח!

ער שאַרט פון טיש אין האַנט אַרײן

די ברעקלעך . . . טוט אַ שמייכל

און װאַרפט זיי פאַר דער שוועל אַרױס:
-- כל דכפין ייתי ויאכל!

עס דרעמלט זיך . . . עס שלעפערט אים,

און מידער װוערט ער, מידער,

ער שפּרײיט זיין שטרויזאַק אויס אויף דר'ערד
און פאַלט אויף אים אַנידער.

דורכן דרעמל הערט ער פאַר זיין שוועל,
וי ס'וואָיעווען די ראַצן -- -- --

ער שלאָפט און ס'חלומט אים זיך גאָלד
און שטיינערנע פּאַלאַצן,

ער שלאָפט און ס'חלומט אים זיך --- פעלד,
און סטאַדעס שאָף און רינדער;

אַ גאָרטן מיט אַ װאַסער-קװאַל,

אַ שטוב מיט קליינע קינדער.

אינדרויסן קערט דער ווינט דאָס זאַמד --

ניט שטערט דעם מידנס מידן שלאָף,
ניט װעקט אים אויף פון חלום! . . .

י 188 *

אין מדבר שטײט אַ נאַדלבױם

אין מדבר שטייט אַ נאָדלבוים,
פאַרוויגט אין שטומען שווייגן,
דער אומעט פון אַ טויטן ים
זיך וויגט אויף זיינע צווייגן,

ביײינאַכט שאריעט אויף דאָס זאַמד
מיט זאַלץ און רויג און רעגן;
מיט שטערן, פּערל, מושלען, שוים,
אויף זילבער-בלויע ברעגן.

אין פישער-נעצן -- אקאָרשט װאָס
פון ים אַרױסגעצױגן --

זיך צאַפּלען זילבער פישעלעך,

מיט דימענטענע אויגן,

אַ זעגל ציטערט אויף אין ווינט,

אַ גרינער מאַסט-לאַמטערן, |
פון מאַסטבױם בליצט אין ים אַריין
אַ שטערן נאָך אַ שטערן

די כװואַליעס פעלבלען זיך ביים ברעג,
אין האַסטיקן באַװועגן.

אַ רינג אַרום לבנה-ראַנד

זאָגט אָן, פאַרקינדיקט --- רעגן!

עס רעגנט, און אין מדבר-זאַמד,
אַ קװאַל קוועלט אויף און זשומעט,
אין רעגן רוישט דער נאָדלבױים;
;װאָס ווייסט ער פון מיין אומעט?!

דער נאַכט-:װינט טרייסט און נעמט אים איין,

ער פּרואווט זיך אים פאַרוויגן;

-- געווען אַ מ אָ ל אַים -- -- -- דער שטראָם --
אַ ניצוץ פון זיין ניגון . . .

י 184 *

דער אַנטרובנענער

ער האָט מיט דער װעלט זיך צעאַמפּערט,
געפּרואװוט פון איר אומרו אַנטרינען.
געמיינט: אין דער שטילקייט פון מדבר
וועט ער זיין מנוחה געפינען.

פארװאָר! װועסט ניט קאָנען זיך שיידן
מיט איר . . . און דיר װעט נישט געראָטן . . .
עס װעט דיך איר אומרו באַלײיטן

אַזױ וי דיין אייגענער שאָטן

אַ שימער, אין זאַמד פון דער מדבר,
אַ מינדעסטער שאָרך פון אַ דאָרן,
װועט אויפוועקן אַלטע זכרונות,
חלומות ביי דיר אין זכרון.

דעם װאַסער-קװאַלס מורמל; דאָס זיפצן
פון ווינט, אין די מדבר-ציפּרעסן,

דיך װועלן דערמאָנען אָן זאַכן,

װאָס דו האָסט געהאָט שוין פאַרגעסן . . .

ביים קװאַל אין דער מדבר האָט הגר --
צוריק נאָך מיט טויזנטער יאָרן ---
געוויינט, און איר טרער מיט דעם װאַסער
איז אײיביקער אומעט געװאָרן,

און דו --- אין דיין טראָט, אין דיין בגד,
אין שטויב פון דיין טאָרבע, דער גרויער,
געבראַכט האָסט דער מדבר צושטייער

דיין וועלט מיט איר אומרו און טרויער,

פארװאָר! ס'איז די ערד נישט קיין מדבר;

די מדבר -- איז דיר קיין גן"עדן,

פאַרגעס! . . . ס'ווצט די ועלט מיט איר אומרו
מיט דיר זיך שוין קיינמאָל ניט שיידן,

י 85ֿן *

מיניאַ טור

האַלב-נאַכט. אין מיטן מדבר שטייט
אַ ציפּרעס-בוים אַ גרינער.

איז הויך און דין, און אויפן זאַמד ---
זיין שאָטן איז נאָך דינער,

-- אָ, גאָט! דו האָסט מיך דאָ פאַרפלאַנצט,
צו װאָס זאָל מיר דערמאָנען -

דיין מדבר-ווינט, אַז ערגיץ-וואו

איז אַ ציפּרעס-:װאַלד פאַראַנען?

װאָס העכער כ'הייב זיך אויף צו דיר --
לויט דו האָסט מיר געבאָטן --

אַלץ לענגער ציט זיך אויס פאַר דיר

אין שטויב מיין דינער שאָטן . . .

און דו --- דו היטסט מיך פון דער הויך
מיט אלפי-אלפים אויגן ---

צי קאָן מיין שאָטן טיפער נאָך

פאַר דיר, מיין האַר, זיך בויגן?!

װאָס נענטער כ'ווער צו דיר, מיין גאָט,
אַלץ קלאָרער נעמט מיר ווערן --

וי ווייט איך בין דערווייטערט ערשט
פון דיר און דיינע שטערן . . .

איך זע דיין מדבר פון דער הייך,
אין כל-המינים פאַרבן,

זיך מינען, און מיין איינזאַמקײט

ווערט שווערער מיר -- װי שטאַרבן . . .

י 186 *

באַרגיס לע טערער
באַגעגנט האָבן מיר זיך נאָך אַ בלענדיקן זאוויי,
װאָס האָט פונסניי דעם שפּיץ פון באַרג פאַרהילט אין שניי,

באַגעגנט האָבן מיר זיך --- פרעמד, וי זעגלען אויפן ים,
װאָס װועלן קיינמאָל זיך שוין מער ניט טרעפן מן-הסתם,

געדויערט צוישן אונדז האָט דאָס באַגעגעניש אַן אויגנבליק,
ווייל איך האָב זיך געאיילט אַרוף . . . און ער -- אַראָפּ, צוריק . . .

באַמערקט מיין שאָטן אויפן שניי, האָט ער זיך אָפּגעשטעלט ---
געשטאַנען איז פאַר מיר אַ מענטש, װאָס האָט פאַרשפּילט די וועלט,

דאָס פּנים -- װאַקס, די באָרד איז פלאַקס. צוויי אויגן פון אַ קראָ:
;קיין לייטער? --- מאַכט ער -- ,צווישן באַרג און הימל אין גישטאָ!" ‏

ער טוט אַ פּריקרען, טעמפּן לאַך; דעם רוקן קרום אַ דריי;
אַ װאַקל און פאַרשװינדט פון אויג, װוערט נעלם אינם שגיי,

שאַדשטיל, עס הערט זיך בלויז װוי ס'קלינגט דער פראָסט אין ווייסן בלענד
און װי די זון, אַרום דער קרוין פון באַרג, אין דעמער ברענט.

--- פאַרטרייב די ספקות מיר פון האַרץ, דעם אַנגסט און פיר מיך, פיר!
דער חלום וועגן , ל יי ט ע ר 2 גאָט! איז די-והותר מיר!

* 187 :

ד ער מערביבוים

אין מיט פון מדבר שטייט אַ באַרג,

אַ נאַקעטער, אַ גרויער.

האַלב-וועג צום באַרג-שפּיץ װאַקסט אַ בוים,
אין איינזאַם-שטומען טרויער,

ער איז דער אומעטיקסטער בוים,
װאָס גאָט האָט ווען באַבלעטערט,
געחלומט וועגן שפּיץ פון באַרג,

געטרוימט און נישט דערקלעטערט!

--- צו וועלכן מין געהערט דער בוים!! --
די מדבר-ווינטן פרעגן.

--- ער איז דער בוים, װאָס װאַקסט אָן ערד;
און װאַקסט אָן טוי, אָן רעגן.

דעם מזרח-האָריזאָנט פאַרשטעלט

פון אים דער באַרג . . . אַנטקעגן --
אַ כמאַרנער מערב רייצט און נאַרט
מיט , צוגעזאָגטן" רעגן . . .

פאַרנאַכטלעך צינדט זיך אָן דער שפּיץ
פון באַרג און פייערט צונטער. |
און ער -- ער זעט: די זון גייט אויף.
בשעת זי גייט שוין אונטער . . .

אָ, גאָט! כ'בין מיד פון רעשטלעך ליכט;
מיט ;ערבות" איבערזעטיקט.

בין מוחל דיר דעם טראָפּן טרייסט,
װאָס קומט צום סוף . . . פאַרשפּעטיקט;

דעם פייערלעכן שקיעה-שפּיל,

די כליהמינים פאַרבן,

כאָטש איין מאָל לאָז מיך זען, מיין האַר!
װוי די זון גייט אויף . . . און שטאַרבן!

י 188 *

די װידוי פון אַ דערוויש

דער דערוויש האָט צונויפגעבראַכט,

אין מדבר, צווישן טאָג און נאַכט --

אַ שלאַנג, אַ דאָרן און אַ שאַרבן.

ער וויל, בעת די זון נאָך שיינט,

זיך מתודה זיין . . . דען ער װעט היינט,
אין שלאָף, בנשיקה, שטאַרבן,

דעם גיפט פון דאָרנבוש, דעם סם

פון קלאַפּערשלאַנג; דעם תאוה-פלאַם,
װאָס האָט געפיבערט אינם שאַרבן,
פאַרבאָרגן האָב איך פאַרן אויג פון גאָט,
ביי זיך אין האַרץ, נאָר נישט דעם סוד;
די מורא פאַרן שטאַרבן,

מיט זיבן טעג צוריק האָט גאָט
אַנטפּלעקט פאַר מיר דעם בלינדן סוד;

ענעם מאַך אין שטעקן זיבן קאַרבן,

און קראַץ, צום סוף פון יעדן טאָג,

פון שטעקן אָפּ אַ קאַרב און זאָג:

איך פּאָרכט זיך ניט צו שטאַרב וז

;און אַז דו האַלטסט ביים לעצטן קאַרב
פון שטעקן, זאָג צו זיך: ;איך שטאַרב!

- כ'וויל ווערן װי דער שאַרבן!

איך בין דער דאָרן און די שלאַנג;

די זון אין לעצטן אונטערגאַנג,

כ'בין גרייט!? , . . און דו װועסט שטאַרבן,

אין שטילער שעה פון ערב נאַכט

האָב איך פאַר דיר, מיין האַר, געבראַכט
די שלאַנג, דעם דאָרן און דעם שאַרבן --
זיי זאָלן עדות זיין, אַז איך

האָב געראַנגלט זיך מיט זיי, מיט זיך

ביז אַ רגע פאַרן שטאַרבן,

י 189 *

און זע, די שלאַנג אויף מיינע הענט,
פאספאָריש קאָרטשעט זיך און ברענט,
דער דאָרן און דער שאַרבן,

צעלויכטן אינם שקיעה-ליכט
צעבלענדט דעם טויט אויף מיין געזיכט,
אין כליהמינים פאַרבן,

דער לעצטער פלעק פון אָװונט-רױט!

וי וואונדערלעך איז, גאָט, דער טויט . . ,
די שלאַנג, דער דאָרן און דער שאַרבן --
געװאָרן איינס מיט מיר, מיין האַר!

וי גנעדיק דו ביסט אין דיין שכר

צו מיר, אין שעה פון שטאַרבן!

י 190 *

א ור ה ג וז

אַ כמאַרע שוועבט דיין הויז פאַרביי,
פאַרשאָטנט דיר די אויגן,. /
פאַרגין דער ערד דעם רעגן- שפּרײ,
און זיך -- דעם רעגנבויגן.

טרינק אָן דאָס אויג דיינס ביז צום ראַנד,
מיט אַלע זיינע פאַרבן,

דער בלינדער מילטאָן זאָגט: -- װער ס'זעט
גאָטס שיינקייט --- קאָן ניט שאַרבן!

און אים האָט גאָט געבענטשט מיט 1 אַ כ ט ;
געלייטזעליקט צו וערן,

אַלײין דער הימל און אַליין

דער שר פון זיינע שטערן.

דערימעך, אַז דו זעסט וי ס'ווערט
דער הימל שװאַרץ-פאַרכמאַרעט,
דערמאן זיך אָן דיין זיידן נח
דער האַר פון הריאררט .. . ,

לזכר שטייט נאָך הויפן שפּיץ
פון באַרג, װי אַ מצבה,

דער טונקל-גרויער סילועט
פון זיידן נח'ס תבה,

און הינטערן כמורנעם באַרג זשאָנגלירט
גאָטס האַנט מיט בליץ:חלפים. --
דער טאָג פאַרמאָגט איינאיינציק אויג,
די נאַכט -- אלפי-אלפים . . .

י 191 *

דער ואונדערלעכסטער פּערל

--- װאָס טוט אַ פּערל-פישער,
אין לאַנד פון מדבר -- סתם?
-- ער האָט זיך אָנגעברוגזט,

פאַרקריגט זיך מיט דעם ים.

האָט צוגעזאָגט אים פּערל,
און ער -- ער װאַרט און װאַרט;
פאַרבלענדעניש . . . חלומות . . .
גענאַרט און -- אָפּגענאַרט!

ביז איינמאָל, ערב פרילינג,
האָט ער זיך שטאַרק פאַרבענקט
צוריק צו גאָט און מענטשן . . .
די סיבה -- ער געדענקט:

בײינאַכט האָט גראד גערעגנט,
און איינגעוויגט דעם ים,

און ער האָט אין דעם רעגן
דערפילט אַ טערפקן טעם . . .

אפילו אין דער פייכטקייט,

װאָס אין די פישער-בערד,
האָט ער דערשמעקט די ריחות
פון גראָז און װאָל און ערד,

נאָר ער האָט באַלד דערמאָנט זיך,.
אַז ער האָט אויף דער ערד
אַרופגעלײגט אַ חרם,. |

און , . . זיך נישט אומגעקערט!

און װאָס פאַרמאָגט די ערד דען
פאַר אים, װאָס רק ער בענקט?
פאַרן האַרץ, װאָס וויל פאַרגעסן,
| פאַרגעסן און -- געדענקט:

י 192 *

אַ קבר, און אַ נאָמען

פאַרצייכנט אויף אַ שטיין . . .
דער ים פאַרמאָגט כאָטש רחבות,
די ערד איז ענג און קליין . . .

האָט ער זי אויסגעמיטן,

ניט זעענדיק זיך געמאַכט,

און ס'האָט דער װאַנדער-שטעקן
צום מדבר אים געבראַכט . . ,

איז דאָס געצעלט זיינס -- ליוונט!
דערמאָנט עס אים, דעם תם,

אָן פלאַטערנדיקע זעגלען;

אָן כװאַליעס אויפן ים . . ,

אויפן אָפּגרונט ליגן פּערל,
און אוצרות -- אין-לשער!
און ווידער האָט פאַרבענקט זיך
דער אומעטיקער נאַר . . .

נאָר דאָס, נאָך װאָס דיר בענקט זיך,
און דאָס פון װאָס דו טראַכסט,
גייט אויף ביי דיר אין האַרצן
אין חלום, אָפט, ביינאַכט . . .

עס כישופט די לבנה

אַ כישוף דיר אין אויג:

מאָלט אויס פאָר דיר אַ מדבר
פון פּערל, שוים און רויג.

ער װאַרט! . . ., װעט וװאַרטן? ווארטף
אויף דער געבענטשטער שעה --
דער וואונדערלעכסטער פּערל

איז דער, װאָס אין נישטאָ . . +.

*ז 198 *

דער באַרג פון נסיונות

-- אַן אַלט אָריענטאַליש מעשהלע --

אין ערגיץ אַ לאַנד װאָס איז מער ניט פאַראַן,
געלעבט האָט אַ רשע, אַ בייזער סולטאַן,

זיין לאַנד האָט פאַרנומען אַ זעקסט-חלק ערד,
געלעבט האָט דאָס לאַנד אויפן שאַרף פון דער שווערד,

עס לעבן די שכנישע פעלקער אַרום /

אין שטענדיקער מורא, הכנעהדיק, שטום.

נאָר צו תאוה און גאוה איז אויך דאָ אַ סוף,

װאָס בייזער דאָס רשעות, אַלץ האַרבער די שטראָף.

ס'האָבן זיך די שכנישע פעלקער געקליגט,
געקליגט זיך און האָבן דעם גלית באַזיגט,

און יעדערער האָט אויפן שפּיץ פון זיין שווערד
גענומען פאַר זיך זיין כזית'ל ערד;

בלויז איבערגעלאָזן אַ זער דערפון --

אַ פּעניצל ערד ביי דער זייט פון דער זון,

דאָך פּרואווט עס דאָס מזל, און בייט יעדעס מאָל
דעם נאָמען אַזױ װוי דער עכאָ זיין קול,

פאַרגעסן איז גרינגער . . . געדענקען איז שווער,
פאַרגעסט מען, און קיינער דערמאָנט עס נישט מער ...
נאָר, לאָמיר ניט אָנהייבן גאָר פון דעם סוף,

און בעסער דערציילן פון אלף ביז תו,

אֹ

אין ווייטן אַמאָל האָט געלעבט אַ סולטאַן,

אַ רשע-מרושע, אַ וילדער טיראַן

פאַרמאָגט האָט ער קרח'ס עשירות. און גאָלד ---
דאָס האָט ער אַזױ וי דאָס לעבן זיינס האָלט,

י 194 *

פאַר גאָלד קויפט ער צירונג און פרויען און פערד,
און אַלע תענוגים װאָס נאָר אויף דער ערד.

נאָר חוץ זיין עשירות, זיין שװוערד און זיין קרוין,

פאַרמאָגט ער אַ טאָכטער, װאָס שמט מיט איר חן,

פאַרכישופט דאָס מאַנסבילשע אויג װאָס האָט ווען
די זכיה געהאַט אירע אויגן צו זען . . .

ער האָט שוין אויף שטענדיק פאַרלוירן דעם שלאָף,
די רו, און געשטאָרבן פון בענקשאַפט צום סוף,

דאָך,. שטאַרקער פון אַלץ איז זיין תאוה-באַגער
צו בויען פּאַלאַצן, װאָס אָפטער, װאָס מער, |
איז --- וואו נאָר דו טוסט מיט אַ שטעקן אַ װאָרף ---
אין יעטווידער שטאָט און אין יעטװוידן דאָרף,
אַ מאַרמאָרנער פּאַלאַץ, אַ בראָנזענער שלאָס,
דאָס פאָלק זעט און קריצט מיט די ציין פון פאַרדראָס,
ווען-ווען טוט אַ מורמל דאָס /פסולת" פון גאַס;

--- ס'איז גאוה!

-- ס'איז תאוה!

--. ס'איז סתם משוגעת!

ב

נישטאָ שוין פאַר נייע פּאַלאַצן קיין אָרט,
פאַר אים איז דאָס אָבער קיין תירוץ ניט פאָרט,
כאָטש בוי אויף די װאָלקנס, צי גאָר אין דער מיט
פון זאַמדיקער מדבר -- פאַרװאָס טאַקע ניט?!
פאַראַנען ביי אים אין דער מדבר אַ באַרג, .
װאָס שטעקט אין די װאָלקנס ביז איבערן קאַרק --

פון אונטן -- די װאָלקנס, און איבער אים גליט
די זון. און דער פּאַלאַץ -- ער הענגט אין דער מיט,

7

דאָס לעבן איז קורץ און די וועלט איז אים קאַרג,
ער זעט שוין אין דמיון העט הויך אויפן באַרג

*י 195 3

די גאָלדענע טורעמס אין טאָגליכט צעגליט,

עס זעגלען די װאָלקנס, די זון -- אין דער מיט --
באַגילדט די קופּאָלן, װאָס שפּיגלען זיך אָפּ

אין הימל און פאַלן צום מדבר אַראָפּ,

וי שאָטנס פון פייגל אין דעמערונג-שעה:

אַ פלי און אַ פלאַטער --- געווען און נישטאָ.

ביינאַכט, די לבנה שוועבט איבער דעם שלאָס ---
אַ זילבערנער פויגל -- אַ מין אַלבאַטראָס,

ער פלאַטערט, די פליגלען פאַנאַנדערגעשפּרײט,
די טורעמס, קופּאָלן -- פון שטערן פאַרשנייט,
עס שימערט און גלימערט אין בלויען אין"סוף
אַרום אים די מדבר און -- זיס איז דער שלאָף,

ד

פאַרטאָג שיקט ער רופן זיין הױיפּט אַרכיטעקט:

-- אַ זעאונג האָט מיר זיך אין חלום אַנטפּלעקט,
צווישן װאָלקן און הימל --- אַ שלאָס אויפן באַרג,
מיין גאַנצע עשירות! . . . ניט שפּאָר און ניט קאַרג!
מיין שאַצקאַמער שטייט פאַר דיר אָפן און פריי . . .
איך טרוי דיר. איך ווייס: ביסט מיר ערלעך-געטריי.

איצט הער מיין באַפעל, און ניט פעלש אויף קיין האָר,
דער פּאַלאַץ זאָל זיין מיר --- אַ חלום אין װאָר!

און זאָלן די שכנישע לענדער אַרום

דערקענען מיין מאַכט, מיין עשירות, מיין רום,

אַזױ אַז אַ פּחד זאָל פאַלן אויף זיי,

וי אַ בליץ אויף אַ שייער, וי אַ פייער אויף שטרוי,

דער בוימייסטער בוקט זיך: -- גנעדיקער האַר!
אַ חלום, דאָס רוב, מאַכט דעם מענטשן צום נאַר.
עס האָט מיט אַ קיניג אפילו פּאַסירט,

ניט איינמאָל, אַז אים האָט אַ חלום פאַרפירט . . .

י 196 5

דיין זאַמד-באַרג איז נאַקעט און טרוקן וי ביין,

עס װאַקסט דאָך אויף אים ניט אפילו קיין שטיין + + .
און בויען אויף זאַמד, איז װוי בויען אויף ווינט,

אַ חלום איז רויך, װאָס גייט אויף און פאַרשװוינדט,
די רעגנס אין האַרבסט װעלן טאָן זיך אַ לאָז,
צעשיט זיך דיין חלום וי אַ װאַזע פון גלאָז,

עס גרימט און עס צערנט דער בייזער סולטאַן;
נעמט, קעפּט אים, דעם מורד! נישטאָ, ניט פאַראַן
אין מיינע עשרת-הדברות קיין עניין?!

פאַרשאָלטן זאָל ווערן דעם פּחדנס געביין!

ה‎

דער אכזר שיקט תיכף פאַנאַנדער אין לאַנד

אַ דעקרעט גע'חתמעט אַליין מיט זיין האַנט;

;באם עס געפינט זיך ביי מיר אין מיין לאַנד

אַ בוימייסטער --- פלינק און געניט מיט דער האַנט,
זאָל ער קומען זיך מעלדן אין פּאַלאַץ פאַר מיר,

ער זאָל ניט פאַרזאַמען און קומען װאָס פריער!"

זיי קומען און קניען פאַר די פיס פון סולטאַן,
מליצהדיק, גאוהדיק רעדט דער טיראַן;

-- נסיון איז אַ װאָגשאָל -- הצלחה און -- צער,

דאָס רוב, אָבער, שטעלסטו דיין קאָרט אויפן שכר . . .
כ'פאַרמאָג פיר מתנות: דריי רענדלעך -- איין טרער.
פאַרשפּילן אין קאָן --- קענסטו איין מאָל . . . נישט מער!

מיין ערשטע מתנה -- אָ, גליקלעכער מאַן! --

די שענסטע פּרינצעסין אין שלאָס פון סולטאַן --

די פרייד פון מיין האַרץ און דאָס ליכט פון מיין לייב --
געהערן זאָל דיר, און דיר ווערן צום ווייב,

די צווייטע מתנה -- אַ העלפט פון מיין קרוין.

די דריטע --- דער רייכסטער, דער טייערסטער לוין --

י 197 *

מיין לאַנד, מיין מלוכה װאָס גאָט האָט פאַרטרויט

זיין קנעכט -- זאָל ער אַרבן אין טאָג פון מיין טויט,

די פערטע -- די לעצטע -- די אייביקע טרער . ..
פאַרשפּילן --- פאַרשפּילסטו בלויז איין מאָל . . . נישט מער!

וֹ

דער תליון, די זיבעטע נאַכט שוין אָן שלאָף,

די האַק איז שוין טעמפּ, נאָר מען זעט ניט קיין סוף!
עס איז שוין כמעט ניט געבליבן אין לאַנד

אַ מענטש װאָס קאָן האַלטן אַ האַמער אין האַנט,
מען זעט שוין קיין יינגערן מאַנסביל שוין באַלד;
צעלאָפן וי האָזן פאַרן יעגער אין װאַלד,

דאָס רוב זעט מען ווייבער און בעטלערס און הינט;
װאָראָנעס װאָס יאָגן זיך נאָך נאָכן ווינט;
געהויקערטע זקנים מיט פלאַקסענע בערד,

נאָר פּלוצים װאַקסט אויס וי פון אונטער דער ערד
אַ מענטש וי פון עפּעס אַן אַנדערער וועלט,

אַ נפש װאָס האָט זיך בכיוון פאַרשטעלט . . ,
ס'פרעגט איינער ביים צווייטן: ווער איז דער פּאַרשין?
אַ פּאַסטוך? אַ בעטלער? אַ פּרינץ אָן אַ קרוין?

אַ נזיר?אַ נביא? אַ רויבער פון װאַלד?

אַ ווילדער מכשף? אַ פאַנטאם-געשטאַלט?

דאָס פּנים זיינס --- קופּער, פאַרברענט פון דער זון,

די פיס זיינען -- בראָנז, און די אָרעמס -- טשוגון,

די קליידער צעריסן, פאַרשטױיבט פון דעם ועג,

ער װאָגלט אוודאי שוין װאָכן און טעג,

דאָך, גלייך איז זיין רוקן, און דראָטיק די טריט,

ער בוקט זיך און נויגט זיך, ער בויגט זיך און קניט;

-- אַלמעכטיקער הערשער! גנעדיקער האַר!

געשיקט האָט אַלאַה מיך צו מאָנען מיין שכר,

געבענטשט האָט זיין האַנט מיך . . . עס איז מיר באַשערט
צו פאַרװאַנדלען דיין זאַמד-באַרג אין פרוכטבאַרער ערד,

*י 198 *

עס שמייכלט דער כיטרער סולטאַן און מעסט אָפּ
דעם פרעמדן ;בעל-מופתש אַ שאָד אַזאַ קאָפּ!
דאָך זאָגט ער צום פרעמדן: --- אַזױ וי מיין קרוין
איז הײיליק מיין צוזאָג, און הערלעך מיין לוין,

און נאָכאַמאָל בוקט זיך דער פרעמדער: --- מיין האַר!
אַ קליינע בקשה -= מחוץ פון מיין שכר ---

באַװיליק מיר טויזנט פּאָר אייזלען און פערד,

און אַקערס, און זריעה פון פרוכטבאַרער ערד;

און הונדערטער שטאַרקע און פלייסיקע קנעכט,

און זיין זאָל אַלאַה צו מיין גורל גערעכט . . .

דער אכזר פאַרקלערט זיך אַ רגע: -- פארװאָר!
כאָטש מיר זיינען דיינע תחבולות ניט קלאָר,

און ס'קלינגט מיר אין אויער מטושטש דיין װאָרט,
װעל איך דיין בקשה באַװיליקן פאָרט!

1

די טעג זיינען זשאַרנע, און פּאַרנע די נעכט,
טאבונעס מיט אָקסן און אייזלען און קנעכט,

וי בינען זיך ראָיען אין זאַמד אויפן באַרג,

נאָר, קורץ איז דער טאָג, און די טעג זיינען קאַרג,
עס קריכן די שעהן -- אַ טאָג, אַ מעת-לעת,

אַ װאָך און אַ חודש . . . עס טרעפט ניט קיין נס,

דאָס תקיפות ביים פרעמדן, אין האַרצן, לאָזט נאָך;

--- אַלאַה האָט פאַרגעסן . . . און שווער איז דער יאָך!
דאָך שטייט ער אַזױ וי אַ נוגש און היט,

ער ציילט אויפן זאַמד די צעיאטערטע טריט;

די קנעכטישע אויגן פון שנאה צעפלאַמט;

די קרייד-ווייסע ביינער צעשאָטן אין זאַמד,

נאָר רשעות ווערט אויך מיד צו שטיין אויף דער װאַך;
סבלנות ווערט אויך אַמאָל אָפּהענטיק, שװאַך;
פאַרשכורט פון מידקייט און פאַלט פון די פיס.

דער שלאָף פון דעם נוגש איז אויך אָבער זיס . . .

י 199 *

חֹ

ביינאַכט האָט דער פרעמדער, אין חלום געזען

דאָס פּנים פון גאָט און -- דער נס איז געשעף

ער עפנט די אויגן: דער הימל איז קלאָר,

די זון װוי אַ גלאָק קלינגט ‏ ד ער ח לום איז װאָ ר!
דער באַרג, אַ פאַרדרעמלטער דרימלענדיק שטייט

פאַנאַנדערגעאַקערט. די זריעה --- פאַרזייט,
/ט

צופוסנס פון באַרג קניט שוין זיבן מעת-לעת

דער פרעמדער, און װאַרט אויפן נס-בתוך"נס,

די אָרעמס צום הימל, געבויגן דעם קאָפּ;

-- אָ, האַר פון דער װעלט! שיק דיין רעגן אַראָפּ,
פאַרהאַלט ניט דיין חסד, דיין ברכה ניט קאַרג!
און בענטש מיר די זריעה װאָס שלומערט אין באַרג,

דער הימל ווערט כמאַרנע. די כמאַרע ווערט שװאַרץ,
אַ בליץ טרענט פאַנאַנדער ביים װאָלקן דאָס האַרץ,
אַ דונער צעקאלערט זיך איבער זיין קאָפּ,

און ס'לאָזט זיך אַ זילבערנער רעגן אַראָפֿ,

עס רעגנט כסדר שוין זיבן מעת-לעת.
דערבאַרעמט האָט גאָט זיך. געשען איז דער נס!
ער הערט וי עס שפּינט זיך די זריעה, און שפּינט
צוזאַמען די זעמדלעך אין באַרג און -- עס גרינט!
עס אָטעמט פון זאַמד-באַרג אַרױס דער יסוד,

די פרייד פון יצירה, די ברכה -- א ח ד !

עס װאַקסן פון אונטער צעפיבערטע הענט
צום הימל פון פּאַלאַץ די מאַרמאָרנע ווענט,
באַלקאָנען, קאָלאָנעס און טורעמס געגילדט,
אין כלערליי שטראַלונגען פאַרביק צעשפּילט . . .

י 900 *

עס צינדן אין מזרח זיך זוגיקע טעג
און זעגלען אַרונטער צום מערב-ים ברעג,

עס ליגט אין לבנה-ליכט בלוילעך פאַרשנייט

די זאַמדיקע מדבר פאַנאַנדערגעשפּרײט,

זי דרעמלט, די מדבר, איר האַרץ אָבער װאַכט;
--- װאָס איז דאָס, אַ כישוף? אַ זון האַלבע נאַכט?

חנוכת-הבית אין דעם גאָלדענעם שלאָס:;

עס בליצן די לאָמפּן, עס פינקלט דער כוס

לכבוד דעם קרוינפּרינץ, די חשובע געסט.
מאַהאַראַזשעס, עפענדיס. מען טרינקט און מען עסט,
עס פידלען די פידלען, עס פלייטלט די פלייט,
עס טאַנצן די טענצערס פון צימבלען באַגלײט,
דער פפרעמדער", ער זיצט בגדי-מלכות געקליידט,
פאַרװויגט פון די פידלען, פאַרדרעמלט פון פלייט;
פאַרבלענדט פון דער ליכטיקייט איבער זיין קאָפּ,
ער הויבט אויף די אויגן און לאָזט זיי אַראָפּ;
---איז דאָס ניט אַ כישוף? אַן אָפּנאַרערײ?

יאַ חלום װאָס פליטערט און שאָטנט פאַרביי?

אַן אוצר װאָס טוט אַ שאַרײ און פאַרבליצט?

און װוער איז דער ליכטיקער מלאך װאָס זיצט
ביים זייט, מאט-פאַררויטלט און שמייכלט צו אים
איר שמייכל איז מירע. איר אָטעם -- יאַסמין,
אויב דאָס איז אַ חלום, װאָס שאָטנט פאַרביי,

איז אים שוין אפילו דער שאָטן כדאי . . .

יא

הייבט אויף דער סולטאַן זיין באַצירונגטע האַנט,

| דער עולם בלייבט שטיל אין דערװאַרטונג געשפּאַנט.
ער שמייכלט אַ רגע, פאַרנויגט זיך און זאָגט;

--- די שטערן אין מדבר פאַרגייען און עס טאָגט,
געענדיקט די סעודה, די חדוה --אַ סוף,

וי שטאַרק ס'איז דער וויין, איז נאָך שטאַרקער דער שלאָף,

י 201 *

הערט אויס, מיינע האַרן, װאָס כ'זאָג אייך אַצינד,

דאָס האַרץ מיינס איז גאוה און תאוה און זינד,

זאָל גאָט זיך מרחם זיין איבער זיין קנעכט,

און זיין צו אים לייטזעליק, גוט און גערעכט,

דאָך איינס איז מיר קלאָר וי די שטערן פאַרגין! ---
דער בראַװוער זאָגט ;יאָ", און דער פּחדן זאָגט עניין",
פאַרשניטן זאָל ווערן דער קנעכט און דער נאַר,

װאָס קריכט אין דעם שטויב פאַר די פיס פון זיין האַר,
דערפאַר װאָס ער טרויט ניט זיין אייגענער זעל,

און פאָרכט זיך צו זאָגן; איך ק א ן און איך ווע ל!
פאַרטיליקט זאָל ווערן מיט פייער און שווערד

דער װויסטער פאַרניינער, װאָס לעבט אויף גאָטס ערד!

יב

ניט בלעטער דעם ספר, דאָס טייטשווערטער-בוך;
ניט פאָרש די אַרכיוון; ניט נישטער, ניט זוך,

דעם ,ניין" האָט די האַנט פון דעם רשע פאַרמעקט;
מיט בלוט און מיט טרערן פון מורד פאַרקלעקט . . .

דאָך, ערגעץ אין תפיסה, אויף שטיינערנע ווענט

האָט עמיץ פאַרשריבן מיט בלוטיקע הענט:

-- גערעדט האָט אַלאַה דורך די גראַטעס און שטיין!

-- ;דער פ ח דן זאָגט ;יאָ" און דער ב ר אַ װו ע ר זאָגט ;ניין"!

= 5 *

דעם סוף פון דער מעשה! -- אויב דו ביסט שוין מיד --
קער אום זיך צום אָנהייב:הקדמה פון ליד,

* 202 '

אַ ג וט ע 3 אַ כ ט

איך האָב מיין פענסטער אויפגעמאַכט,

און אָנגעשעפּט אַ הויפן נאַכט,

פון בלויען קנויל ביי מיר אין האַנט

האָט אויפגעשטראַלט, וי אַ בריליאַנט,
אַ טראָפּן טוי,

ניט גרעסער פון אַ קערן רויג,
און זיך צעפינקלט פאַר מיין אויג;
-- פאַרלעש דעם לאָמפּ, דאָס אויג מאַך צו;
איך בין דיין חלום און דיין רו,

אַ גוטע נאַכט!

י 208 *

א ינה אַ ל ט

אין שענצטן טאָג פון האַרבסט
געד ענק שאַ פ ט

אױטאָביאָגראַפישע פערזן
דער קערן .

ציפּרעסן און שניי
זאַווערוכע

! רעגן אין חודש תמוז

אַ װאָגן פריש געקאָסעט היי
די גנבה

אָרום דער לבנה

דאָס ליד פון װאַסער-ראָד
די נחלה .
הירשל ווערט נתגלה
כ'נעם מיט מיט זיך

סוד און סיבה

עס רעדט צו מיר דער חכם
ממה-נפשך ר יי 2
מחשבות וועגן אַ ראָד פון אַ װאָגן
בלינדער גורל . .

דער ,,באַרג פון זיבן וועגן"
מחשבות זיצנדיק ביים ברעג פון ים
דער געבענטשטער .
די זון װועט נאָך לאַנג נגיט פאַרגיין
אַ געבענטשטער זיווג

נאקטורנע

דער לעצטער עפּל .

האַרבסט פון לעצטן ליד

מערסי

פאַרזאַמט

אַ הויפן זריעה

* 209 *

ד ע מ ע ר * ט א ל

װארט .‏ . . יי א יי א א א יי ;יי
אַ געשיכטע פון א הויז בש .ר .רש .שש .80 820 20 20 68
אילוזיע . . א א א א א א א א א א
מיין לעצטע ים -נסיעה בי א א א א ר א א
יצחק לייבוש פּרץ . . = א א א א א א 1)

דאָס ליד פון ליידיקן עמער א יי א א א
איך בין אין װאַלד געראָטן . . .‏ 4 ג ‏ .8 2 2 2 715
די זון װועט קײינמאָל ניט פאַרגיין . . .‏ 4 4 8 8 2 2 160
דער טויבער זייגער . . בש 2 2 82 2 202 78
עלעגיע אויף צוויי געליימטע הענט ג 2 2 .8 .2020 2 790
איך ער נאָך אַלץנתפּעל . . ...2 2 2 2 20 2 80
אַהין, אַהין .‏ . שיש שיש ...20 2020 82
פון סאַמע ערשטער שעה גב י.י .רש ...80 2020 84
די שװעצל . . . .‏ . יש יש יש יש .80 .0.0 2020 890

8002 2 20 8 . . שש‎ . . . טנַאה אַ ווייסילבנהדיקע‎

עפּיטאַף הי י בש רש שש .820 20 2 2020 890
איך על אַהיים ניט קומען בש .ר .רש .80 .20 2020 90
אַשגעון = . . .‏ א א א ‏ יט

אין זקן וויינט דאָס קינד 4 .רש ...80 .2020 920
דאָס ווייסע לינט ‏ . . 4 שש שש .2 8 2 2020 94
אין עזרתינשים . .‏ 4 4 .שש .8 2 2 2020 960
באַהעפט, פאַרװעב זיךף . . .‏ . .8 8 8 2 .20 20 98
אַלטיטשקע א .ר .ר יש רש שש אש .80 80 820 20 99
מעשהלעך . 4 . . .‏ .ש .2 .2 2 2 2 20 100

אין נישטאָיקן לאַנד

דאָס בלויע נישטאָיקע לאַנד . . .‏ . .2 2 2 2 2 108
פאַנטאױיצ ‏ .' . . . .‏ ג ...20 2 2 2 2 105
סעפּטעמבער . .‏ . ...שש 8 82 2 2 20 2 1005
אין װוילדן װאַלד אַלײין . . . . .‏ .2 2 2 2 2 108
ווידערקול . . בר .רש .רש 2 202 20 20 20 109
אַ מעשה פון אײיביקן נעכטן גע .ר .ר .0 .820 2 20 20 110

י 206 י

אַ מעשה מיט אַ צויבער-שלאָס 2 2 2 2 ...2 116

דער לעצטער אינול . . . .‏ . ...2 22 2 120
מעני און נעני .4 ...הש ...202 2.2 122
מאַנהעטן . . . . .‏ גי ג .‏ ...2.2 .2 126
אַ לאַמטערן אין שניי ג 2 .2 .8 2 20 220 20 128
ראפּסאדיע אין גרין .. . .‏ . ...2 2 2 2 2.5 1295
דאָס טעלערל פון הימל . ...7 . ...2.2 120
װיגיליד . . . . .‏ ג ‏ . ...2 2 2 2 2 122
שאָף . . .‏ ג. ‏ ג ‏ .שש ...2.2 20 122
כל זמך .. . .‏ .רג ג .ייג שש ...2 2 124

איבטריקט מענטשן

דער איבעריקער מענטש . . .‏ . ...2.2 2 2 127
שמאַטעס .‏ . . כ יי יי יי א יי א עו
אַ תפילה פון אַן עגאָאיסט ג ‏ ג ‏ ג רג ...2 2 2 2 140
דו װעסט ניט קאָנען שלאָפן . . ...2 2 2 / 140
דורך אַלע דיינע הויטן זעט מיין אױג . . . . . .2 - 142
דער האַקל .‏ . . = יי א יי אי 2 יע
אין שאָטן פון דער תליה = יי יי יי יי א
וועגן אַ מענטש װאָס האָלט ביים בלינד ווערן 4 2 2.8 20 2 1485
הֹמִשֶך . . . . .‏ . גירג .רג . ...2 2 1484

ח ודי ונות
,;האָב ליב דיין שכן" . .‏ . 4 2 2 2 2020 1519
דער לעצטער פון די אפּאָקאליפּטישע רייטער ' א עעטו
דער װאָלף-מענטש ...2 ...2 2 2 1590
דער לעצטער שאָטן ...2 ...2 22 2 156
דאָס ליד װעגן קאַרליקל . .‏ . ...2 2 2( 150
איך האָב געטאָן אַ נדר .‏ . . ...2 2 2 2 1599
והיה באחרית הימים . . . .6 .2 2 2 2 2 2 1600
דער צױבעריבאַרגג . . .‏ . ...2 .2 2 166
דער שטיין פון מי מריבה .. . . ...2 2 2 166

דער קעלמער זאָגט מגידות . . .‏ . ...2 2 2 166

י 907 *

אַ חומש מעשהלע -- כמעט .‏ . ...2 2 2 2 2 1700

1022 20 2 2 82 0. . . . . . . . קינ'יס לעצטע טעג‎
מדבר באַלאַדעס‎
179 2 222 20. 0 ג‎ . . . . . . טמולח מדבר‎
1810 2020 20 82 2... . ג‎ . . . . דער אוצר‎
182 20 202 8 2.0... . . . . דער מדבר:ראץל‎
1844 20 20 2 2... . . . אין מדבר שטייט אַ נאָדלבױם‎
1855 20 2 2 20 20. 8 . 2 . . . . דער אַנטרונענעל‎
1866 2 2 2 2 2 2. י.י‎ . . מיניאטל . ...י.י‎
180 20 2020 2 20. . ג‎ . . . . . באַרג קלעטערער‎
188 20 20 2 20. 8... . . . . דער מערב-בים‎
1899 2 2 2 2 2 2... . . די ווידוי פון אַ דערװויש‎
191 2 2 2 2 2 8... . ג‎ . . . . אור הגנון‎
192 2 202 2 2 2... . דער וואונדערלעכסטער פּערל‎
194 20 20 2 2 8. . . . . . דער באַרג פון נסיונו‎
208 2 2 2 2 2. . . . . . . . . אַגוטענאנט‎

פּאָרטרעט-צייכענונג: קאָוונעריגראדסקי

צייכענונגען -- טאָדרעס געלער

* 208 *